کارخانه خوراک دام طیور و آبزیان 21 بیضا

بولتن علمی بولتن علمی
  • راهنمای مصرف خوراک میگوی در آبهای با شوری بالا

    +

    کاتالوگ راهنمای خوراک میگوی
    Litopenaeus vannamei
    مخصوص پرورش در آبهای با شوری بالا

    استارتر 1 استارتر 2 استارتر3 رشد 1 رشد 2 پایانی
    NR بیضاء
    سایز میگو PL 12 – 1 g گرم 1-2 گرم 2-5 گرم 5-8 گرم 8-20 بیش از 20 گرم
    نوع کرامبل کرامبل پلت پلت پلت پلت
    قطر خوراک میلیمتر 0.5- 1 میلیمتر 1-1.5 میلیمتر 1.2 میلیمتر 1.5 میلیمتر 2 میلیمتر 2.5
    طول خوراک     2میلیمتر 3 میلیمتر 4 میلیمتر 4 میلیمتر
    ترکیبات            
    رطوبت(حد اکثر) 10 10 10 10 10 10
    پروتئین(حد اقل) 44 44 44 42 42 38
    چربی (حد اقل) 9 9 9 9 9 9
    فیبر (حد اکثر) 3 3 4 3 3 4
    خاکستر(حد اکثر) 12 12 12 12 12 12

    این خوراکها از نظر علم تغذیه بالانس شده اند و برای حد اقل FCR و رشد اپتیمم طراحی شده است. هدف بدست آوردن رشد بهتر و FCR کمتر از طریق کاهش تغذیه می باشد.
    به هر حال ،جهت حصول این نتایج یک مدیریت صحیح تغذیه به شدت مورد نیاز می باشد.
    افزایش غذادهی یا غذادهی در مواقعی که میگو در شرایط مناسبی به سر نمی برد تنها باعث افزایش FCR ، کاهش کیفیت آب و سرعت رشد مشابه یا حتی کمتر خواهد بود.

    میانگین وزن نوع خوراک میزان غذای روزانه دفعات غذادهی رشد مورد انتظار
    PL 12 (هفته اول) استارتر 1 10 – 25 درصد 2 مرتبه در روز  
    0.2 تا 1 گرم استارتر 1 5 – 10 درصد 2 مرتبه در روز  
    1 تا 2 گرم استارتر 2 4.7 – 4.9 درصد 4 مرتبه در روز  
    2 تا 3.5 استارتر 3 4.5 – 4.6 درصد 4 مرتبه در روز 1 گرم/هفته
    3.5 تا 5 گرم استارتر 3 4.2 – 4.4 درصد 6 مرتبه در روز 1.25 گرم/هفته
    5 تا 6 گرم رشد 1 4.2 – 4.3 درصد 6 مرتبه در روز > 1.4 گرم/هفته
    6 تا 8 گرم رشد 1 3.8 – 4 درصد 6 مرتبه در روز > 1.4 گرم/هفته
    8 تا 10 گرم رشد 2 3.6 – 3.8 درصد 6 مرتبه در روز > 1.4 گرم/هفته
    10 تا 12 گرم رشد2 3.4 – 3.5 درصد 6 مرتبه در روز > 1.4 گرم/هفته
    12 تا 13 گرم رشد2 3 – 3.2 درصد 6 مرتبه در روز > 1.4 گرم/هفته
    13 تا 15 گرم رشد2 2.6 – 2.8 درصد 6 مرتبه در روز > 1.4 گرم/هفته
    15 تا 17 گرم رشد2 2.4 – 2.6 درصد 6 مرتبه در روز > 1.4 گرم/هفته
    17 تا 20 گرم رشد2 2 – 2.4 درصد 6 مرتبه در روز > 1.4 گرم/هفته
    20 تا 22 گرم پایانی 1.4- 1.8درصد 6 مرتبه در روز > 1.2 گرم/هفته
    22 تا 24 گرم پایانی 1.2- 1.4درصد 6 مرتبه در روز > 1 گرم/هفته
    بیش از 24 گرم پایانی 0.1- 1.2درصد 6 مرتبه در روز > 1 گرم/هفته

    تذکرات:
    این جدول غذادهی باید تنها به عنوان یک راهنما و حداکثر میزان غذادهی استفاده گردد. شرایط خاص مزرعه برمی تواند بر میزان غذادهی مؤثر باشد. ذیلا شاخصهایی جهت تنظیم میزان غذادهی آمده است:
    1- همزمانی پوست اندازی، پوست اندازی همه میگوها باید در یک زمان صورت پذیرد. میزان غذادهی باید تا حدود 50 درصد در هنگام پوست اندازی کاهش یابد.
    2- مشکلات اکسیژن، هنگامی که اکسیژن محلول در صبحگاه خیلی پایین باشد(کمتر از 4 ppm) ،غذادهی وعده شب و عصر باید لغو گردد. میزان غذادهی هر وعده باید به همان اندازه باقی بماند، بنابراین میزان غذادهی داده شده به صورت متناسب کاهش می یابد.
    3- سینی های غذادهی : سینی های غذا باید بعد از 30 دقیقه کنترل شوند. چنانچه کل غذا مصرف نشده باشد ، میزان غذای روز بعد باید به میزان 10 درصد کاهش یابد . چنانچه برای دو روز متوالی ، تمام سینی های غذا بعد از 30 دقیقه کاملا خالی شده باشند ، میزان غذادهی می تواند به میزان 10 درصد افزایش یابد .
    4- چنانچه میزان رشد مشاهده شده از میزان مورد انتظار کمتر باشد، میزان غذادهی باید به طور متناسب کاهش یابد. به عنوان مثال یک میگوی 10 گرمی که تنها 1.2 گرم رشد می کند، تنها باید به میزان 3.17 درصد بجای 3.7 درصد غذادهی شود () . همواره از میانگین دو هفته قبل از پوست اندازی استفاده نمایید.
    5- هنگامی که دما بالای 34 درجه سانتیگراد باشد، وعده غذای 1 یا 3 بعد از ظهر را لغو نمایید .
    6-   هنگامی که دما پایینتر از 26 درجه سانتیگراد باشد، به ازای هر درجه سانتیگراد کمتر از 26 حدودا 20 درصد میزان غذادهی را کاهش دهید . به عنوان مثال چنانچه دما 24 درجه سانتیگراد باشد  ، میزان غذادهی باید 4 درصد باشد، تنها 2.4 درصد غذادهی نمایید (4% ´60%) .
    زمانهای غذادهی :
    دو مرتبه در روز : 50 درصد خوراک ساعت 7 صبح و 50 درصد ساعت 4 بعد ازظهر.
    چهار مرتبه در روز : 30 درصد خوراک ساعت 7 صبح ، 20 درصد ساعت 1 بعد ازظهر، 30درصد ساعت 7 بعد ازظهر و20 درصد ساعت 1 بامداد.
    شش مرتبه در روز : 20 درصد ساعت 7 صبح ، 15 درصد ساعت 11 صبح ،15 درصد ساعت 3بعد از ظهر،20 درصد ساعت 7 بعد از ظهر، 15 درصد ساعت 11 بعد از ظهر و 15درصد ساعت 3 بامداد.
    چنانچه یک وعده غذادهی به علت پائین بودن اکسیژن محلول یا بالا بودن دما ، میزان غذادهی در وعده های بعدی نباید افزایش یابد. بنابراین میزان کل غذادهی کاهش خواهد یافت.
      محاسبه برآورد توده زنده (بیوماس) استخرها:
    -از تور ماشک جهت گرفتن میگوها در نواحی مختلف یک استخر استفاده نمایید. سطح تحت پوشش تور را برآورد نمایید و تعداد میگوها را شمارش نمایید. میانگین بگیرید و سپس در مساحت کل استخر ضرب نمایید. جهت بدست آوردن تعداد میگوها عدد بدست آمده را با تعداد پست لارو ذخیره سازی شده مقایسه نمایید.
    -میگوها را وزن کنید و سپس وزن متوسط میگوها را بدست آورید.

    هفته وزن متوسط g تعداد میگوها اکسیژن محلول در ساعت 5 صبح ppm NH3  ppm pH ساعت 5 بعد از ظهر شوری ppt دما در ساعت 2 بعد از ظهر °C میزان کل غذادهی هفتگی kg بیوماس برآورد شده kg FCR هفتگی ملاحظات
    0                      
    1                      
    2                      
    3                      
    4                      
    5                      

    اين جدول نمونه از چگونگي ثبت و كنترل ميزان غذادهي است . با برآورد توده زنده (بيوماس) هفتگي ومقايسه آن با هفته گذشته ، مي تواند FCR نظري هفته گذشته خود را بدست آورد.
    برآورد توده زنده(بيوماس) = ميانگين وزن ´ تعداد ميگوها
    FCR هفتگي = ميزان كل غذادهي هفتگي ÷ (توده زنده برآورد شده اين هفته Kg  - توده زنده برآورد شده هفته گذشته Kg)
    چنانچه اين FCR خيلي بالا باشد (<2) يا خيلي پائين باشد (>1) ، مزرعه دار مي تواند ميزان غذادهي خود را تنظيم نمايد.
    از آنجائيكه برخي شرايط(پوست اندازي يا خطاي نمونه برداري) مي توانند بر نتايج يك هفته تأثير داشته باشند، جهت بدست آوردن نتايج صحيح توصيه مي گردد ميانگين دو تا سه هفته گذشته را بدست آوريد.

  • دفترچه راهنمای مصرف خوراک ماهی قزل آلا

    +

    مروری کوتاه بر تغذيه ماهی
    از آنجا كه بيشترين هزينه هاي پرورش و توليد ماهيان مربوط به تامين غذا است ،لذا توجه به مسائل تغذيه ايي مانند روش توليد خوراك (با دستگاه اكسترودر ،  با دستگاه پرس پلت و ...) تركيب شيميايي خوراك ، مقدار خوراك ، نوع خوراك و زمان غذا دهي و رابطه خوراك دهي با عواملي مانند ميزان اكسيژن محلول در آب ، درجه حرارت آب و اندازه ماهي بسيار حائز اهميت می باشد .
    همانطور كه مي دانيم ماهيان جانوران خونسردي هستند كه شدت متابوليسم و سوخت و ساز بدن آنها بستگي به درجه حرارت محيط و يا آبي كه در آن زندگي ميكنند دارد . با افزايش دما ی آب تنفس ماهيان بيشتر و سريعتر شده و دريافت و دفع مازاد غذايي نيز سريعتر صورت ميگيرد. ميزان تحمل ماهيان به گرما به نوع و گونه آنها بستگي دارد. ماهيانان گرم آبي در مقابل افزايش دما قدرت تحمل بيشتري  دارند اما ماهيان سرد آبي تا حد مشخصي ميتوانند افزايش درجه حرارت را تحمل نمايند ، در صورت افزايش دما آب ميزان حلاليت گازهاي محلول در آب كاهش مي يابند ، تنفس و تغذيه آنها مختل و رشد متوقف شده و نهايتا مرگ و مير اتفاق خواهد افتاد . از سوی ديگر با كاهش درجه حرارت آب ، نسبت هضم و جذب در ماهيان رو به كاهش رفته بطوريکه ماهيان از خوردن غذا پرهيز مي نمايند . لذا براي ماهيان سرد آبي مانند قزل آلا رنگين كمان و خال قرمز بهترين درجه حرارت آب را 12 الي 16 درجه سانتيگراد با ميزان12-7 ميلي گرم در ليتر اكسيژن  ميدانند.ماهيان قزل آلا يك ماهي شكارچي هستند كه بوسيله قوه بينايي طعمه يا خوراك خود را انتخاب و آن را مي بلعد .
    در حال حاضر كارخانه خوراك 21 بيضاء انواع خوراک های ماهيان سردآبی ،گرم آبي ، ماهیان خاویاری ، ماهیان زينتی و میگو را بااستفاده از تكنولوژي نوين اكستروژن و با بهره گيري از آخرين روشهاي جيره نويسي ، تهيه ، توليد و کنترل مينمايد.
     توليد خوراك در دنيا به روش اكستروژن به حدود 40 سال قبل برميگردد ولي در ايران شركت تعاونی تولیدی 21 بيضاء براي اولين بار موفق به توليد خوراك ماهي با استفاده از اين سيستم شد اين تكنولوژي نه تنها باعث پيشرفت چشمگير در توليد خوراك آبزيان و ساير حيوانات شده است بلكه نقش مهمي در بهره برداري از منابع و كاهش اتلاف منابع غذايي، افزايش راندمان توليد و تخريب محيط زيست را در بر دارد.فرآيند اكستروژن در حقيقت پردازش مواد اوليه خوراكي با دماي بالا در مدت زمان كوتاه تحت شرايط تركيب رطوبت،حرارت و فشار است. درفرآيند توليد خوراك به روش اكستروژن مود اوليه و يا خوراك كامل تحت افزايش فشار پيوسته (بنا به ضرورت بين 40-10 بار) پخته شده و سپس به دليل افت فشار ناگهاني مواد منبسط ميگردد و حالت متخلخل مي يابد. خوراك اكستروژن شده علاوه بر داشتن تمامي مزاياي خوراک پلت به دليل عدم تفكيك اجزاء و همگن بودن يكنواخت ،حمل و نقل با كمترين ميزان خاكه و تغذيه بهتر و افزايش قابليت هضم خوراك تاثير بسزايي در افزايش راندمان توليد را دارا مي باشد.
       خوراکهاي توليدي اين شركت داراي ويژگيهاي منحصر به فردي است كه تا كنون کمتر غذای توليدي آبزيان در داخل كشور داراي تمام  اين ويژگيها بوده است .
    10 ويژگی منحصر به فرد خوراك  مخصوص ماهی قزل آلا توليد شده اين شرکت به شرح زير می باشد :
    1-بهبود چشمگير ضريب تبديل غذايي
      2-عاری بودن از مواد ضد تغذيه ايی و کلية ميکروبهای بيماريزا
    3-تأمين تمامي احتياجات غذايی ماهی قزل آلا همراه با افزايش مدت زمان ماندگاري مواد مغذي خصوصا ريز مغدي ها (ويتامين ها و مواد معدني) در آب
    4-قابليت شناور بودن (Floating) بطور کامل بر سطح آب
    5-سقوط خوراک بصورت زيگزاگ پس از پايان شناوري و در مدت زمان طولاني و  عدم تخريب  شكل فيزيكي خوراك توليدي در مدت زمان كوتاه
    6-عدم ايجاد آلودگيها و نشتی (Leaching Loss) احتمالي خوراک در استخرهاي پرورشی به علت داشتن قوام و پايداری مناسب در آب
    7-افزايش مقاومت ماهيان در برابر استرسهاي احتمالي مانند بيماری ، جابه جايي ، بيومتری و ....
    8-بهبود پاسخ  ایمنی ماهيان پرورشي در برابر واكسيناسيون
    9-امكان  افزايش پرورش تعداد ييشتر ماهي درهر متر مكعب آب استخر(حداقل تا 40%)
       10-به حداقل رسيدن ضايعات و افت خوراک در حين جابجايی و حمل و نقل آن .
      11-دارا بودن ظرفييت افزايش روغن به خوراك تا سطح  25%
    12-كاهش توليد ميزان آمونياك T.N.V  ((Total Ammonia Nitrogen آب استخرها 
    اين خصوصيات منحصر به فرد اين امكان را به كليه ماهيان موجود در استخر ميدهد كه به صورت يكسان و بنا بر  نياز از خوراك توليدي استفاده نمايند.
    نکته مهم: شرکت تعاونی توليدی 21 بيضاء اين توانايی را دارد که خوراکهای اختصاصی را با توجه به شرايط استخرهای پرورشی و توصيه های فنی کارشناسان توليد نمايد . نمونه هايي از خوراكهاي توليدي اين شركت در صفحه آخر آورده شده است.
    جدول شماره 1 : مشخصات و ويژگيهای خوراک های توليدی شرکت تعاونی توليدی 21 بيضاء

    مواد مغذی قطر خوراک (mm) وزن ماهی پروتئین خام(حداقل) چربی خام%
    (حد اقل)
    انرژی قابل هضم(Kcal/Kg) فیبر خام %(حداکثر) فسفر قابل جذب% (حداقل) رطوبت%
    (حداکثر)
    نوع خوراک علامت اختصاری
    آغازین یک Ex-TS1 0.5-0.8 0-3 52 12.5 4300 1.5 1 10
    آغازین دو Ex-TS2 1.6-1.8 3-5 50 13 4300 1.7 1 10
    آغازین سه Ex-TS3 1.7-1.9 5-10 48 13.5 4300 1.9 0.9 10
    رشد یک Ex-TG1 2.4- 2.2 25-10 45 14 4300 2 0.8 10
    رشد دو Ex-TG2 3.4-3.2 75-25 44 14.5 4300 2.2 0.8 10
    پروراری یک Ex-TF1 4.8-4.6 150-75 43 15 4400 2.5 0.7 10
    پرواری دو Ex-TF2 6.4-6.2 300-150 42 15.5 4400 2.5 0.7 10
    پرواری سه Ex-TF3 7-6.8 300 به بالا 41 16 4400 2.5 0.7 10
    مولد Ex-TB 8.2-8 --- 45 15 4300 3 0.9 10

    در صورتي كه غذا دهي به صورت دستي انجام شود ، غذاي روزانه ماهي خصوصا قزل آلا به روش زير محاسبه و در طي نوبتهاي مختلف (4-3 مرتبه) از ديواره هاي استخر در داخل استخر پخش ميشود.
    روش محاسبه غذا روزانه ماهي :
    پس از رها سازي بچه ماهي در آب و گذشت مدتي از زمان خوراك دهي (معمولا يك هفته) جهت اطلاع از وضعيت رشد و ميزان خوراك مصرفي ، پرورش دهندگان مي بايستي با وزن كردن 5/0  تا 1 درصد از كل گله و تعيين ميانگين وزني ماهيان، بيو متري( زيست سنجي) تعیين ميشود.با انجام عمليات بيومتري ميتوان از ميزان و يكنواختي رشد،ضريب تبديل غذايي و شاخص رشد آگاهي يافت. پرورش دهندگان با درج اطلاعات صحيح در جداول بيومتري در صورت بروز هر گونه اشكال در ميزان رشد و يا اتلاف خوراك نسبت به برطرف كردن مشكل و چاره جويي اقدام نمايند . توصيه كارخانه خوراك 21 بيضاء برارتباط مستقيم پرورش دهندگان با گروه تحقيق و توسعه (( R&D جهت راهنمايي هاي لازم براي رسيدن به حداكثر توليد است.
    براي تعيين شرايط پرورش و رشد ماهيان معمولا از پارامترهاي زير استفاده ميشود.
    ميانگين يك قطعه ماهي=وزن خالص كل ماهيان تقسيم برتعداد ماهيان وزن كشي شده
    ضريب تبديل خوراك=ميزان كل غذاي مصرفي در فاصله دو بيو متري تقسيم برميزان توليد گوشت در فاصله دو بيومتري                                             W      متوسط وزن ماهيان*100 شاخص رشد= -------------------------                                            L3       متوسط طول كل  در صورتي كه عدد حاصل كمتر از يك شود نشان از لاغري ماهي و مساوي يك ماهي متناسب و عدد بزرگتر از يك نشان از ماهيان چاق است.
     ميزان كل غذاي ماهي= بيو ماس ماهي × درصد غذا دهي                  بيو ماس ماهي= متوسط وزن ماهي × تعداد ماهي  ميزان غذا دهي با توجه به وزن ماهی و دماي آب در جدول غذا دهي پيشنهادي شركت تعاونی توليدی 21 بيضاء (جدول شماره 2) آورده شده است . توصيه بر آن است كه حداكثر  هر 15 روز يكبار اقدام به تعيين بيو ماس ماهي شود و بر اساس آن مقدار خوراك افزايش يابد . بطور كلي مقدار غذا دهي نبايد بيش از 5 الي 10 درصد كل غذا دهي در روز بيشتر باشد .
    مثال: در يك استخر تعداد 8000 قطعه ماهي با ميانگين وزني 60 گرم با دماي ميانگين آب 16-14 درجه در حال پرورش است . براي محاسبه مقدار خوراك مصرفي روزانه اين تعداد ماهي به روش زير عمل ميشود:
                             وزن كل ماهيان استخر به گرم 480000=60×8000  سپس با مراجعه به جدول شماره2 ستون دما و رديف وزني را مشخص و عدد مورد نظر را از جدول استخراج مي نماييم در مثال فوق عدد 76/1  بدست مي آید كه مربوط به ماهيان 75-25  گرمي با دماي آب 16-14 است.و سپس:
                      مقدار خوراك مورد نياز روزانه ماهيان استخر به گرم         g8448    = 76/1% × 480000 در نتيجه ماهيان موجود در اين استخر مي بايستي روزانه حداقل 8.448 كيلو گرم خوراك با سايز2/3 ميليمتر در 4 الي 5 نوبت دريافت نمايند. 
             جدول شماره 2 : جدول غذادهی خوراک ماهی قزل آلا

    وزن ماهی 0-3 3-5 5-10 10- 25 25 – 75 75 – 150 150 – 300 300 به بالا میانگین ضریب تبدیل در کل دوره
    دمای آب
    (درجه سانتیگراد)
    6- 8 2.2 1.9 1.6 1.5 1.18 1 0.85 0.83 0.8-0.88
    8 – 10 2.8 2.4 2 1.7 1.36 1.18 0.98 0.96 0.88- 0.92
    10- 12 3.2 2.7 2.1 1.9 1.56 1.3 1.1 1.08 0.92-0.98
    12 – 14 3.9 3.2 2.5 2.1 1.68 1.5 1.25 1.22 0.98-1
    14 – 16 4.3 3.8 3.1 2.6 1.76 1.65 1.45 1.42 1- 1.1
    16 – 18 4.2 3.7 3 2.55 1.74 1.6 1.4 1.35 1.1 – 1.2
    18 - 20 3.8 3.1 2.4 2.05 1.56 1.5 1.15 1.12 1.2-1.35
    20 به بالا غذادهی بر اساس اشتهای ماهی
    دفعات خوراک دهی 6-7 5-6 5-6 4-5 4-5 4-5 3-4 2-3 -----

    چند توصيه تغذيه اي - پرورشي :
    1- ميزان اكسيژن محلول در آب بايد بيش از 6 ميلي گرم در ليتر باشد . مصرف اكسيژن ماهي بستگي به پارامترهايي مانند دماي آب ،اندازه و وزن ماهي ، فعاليت و مقدار غذا دهي دارد . در دماي 16-12 درجه سانتيگراد متوسط مصرف اكسيژن حدود 600 گرم به ازاي هر كيلو گرم غذا دهي در روز يا بطور متوسط 480 ميلي گرم در ساعت به ازاء هر كيلو وزن ماهي مي باشد.
    2-   افزايش اكسيژن خالص به آب باعث افزايش غلظت اكسيژن در آب ورودي به ميزان 200 الی 300 درصد ميشود . همواره غلظت اكسيژن در استخرها بايد بيش از 65 درصد مقدار اشباع آب منطقه باشد .
    3-با افزودن نمك طعام به آب و ثابت نگهداشتن مقدار كلر در حد 200-150 ميلي گرم در ليتر آب استخر ميتوان تا حدي از مسموميت ناشي از نيتريت در ماهي جلو گيري نمود.
    4-بر اثر تنفس ماهيان و باكتريهاي موجود در استخر مقداري دي اكسيد كربن توليد ميشود . توصيه بر عدم افزايش ميزان دي اكسيد كربن به بيش از 12 ميلي گرم در ليتر است . افزايش دي اكسيد كربن سبب بروز استرس و بالا رفتن ضريب تبديل غذا ميشود.
    5-با افزايش نيتريت يا آمونياك در آب سريعا غذا دهي را قطع و اقدام به رفع علت و يا تعويض آب نمائيد.
    6-با افزايش درجه حرارت آب ميزان اشباعيت گازهاي محلول در آب كاهش مي يابد. با كاهش يا افزايش دماي آب از حد معين (16- 12 درجه سانتيگراد) عمل دستگاه گوارش ماهي دچار اختلال ميشود و كاهش رشد و افزايش ضريب تبديل غذايي را ايجاد مي نمايد . 
    7-ماهيان آب شيرين درصورتي كه درآب باجريانهاي سريع نگهداري شوند،نسبت به موقعيكه دريك استخربسرميبرند،مجبورهستندكه براي شناكردن وكنترل خود درمقابل جريان آب،انرژي بيشتري مصرف نمايند. لذا توصيه اكيد بر آن است كه پرورش دهندگان ماهي قبل از سفارش غذا به كارخانه توليد كننده خوراك اطلاعات كاملي از شرايط استخر پرورش ماهي خودرا در اختيار توليد كننده گان غذا ماهي قرار دهند.
    8-ميزان سوخت وسازيك ماهي كوچك بالاترازميزان سوخت و سازدريك ماهي بزرگ است . بنابراين درپرورش آبزيان،عملاًمعلوم شده استكه ماهي كوچك،برحسب واحدوزنبدنبه غذاي بيشترنيازدارد.
    9-توصيه برآن است كه در طول دوران پرورش حداقل 5 الي 6 مرتبه اقدام به درجه بندي ماهيان نمايد . براي جلو گيري از ايجاد استرس و تلفات حداقل سه روز قبل از درجه بندي با كارشناسان پرورش و تغذيه ماهي مشورت نمائيد.
    10- بررسي رفتار ماهيان را روزانه و بطور دقيق انجام دهيد تا در صورت كاهش اشتها ، تجمع ماهي در ورودي ها و خروجي ها و..... اقدامات پيشگيرانه صورت گيرد

  • راهنمای جدید مصرف خوراک مرغ

    +

    مرغدار گرامی :
    با توجه به تغيير فرمول غذايی خوراک جوجه گوشتی ، توصيه می شود بر اساس ميانگين وزنی که در نظر داريد گله را به کشتارگاه ارسال کنيد  ، ميزان مصرف خوراک پلت را بر اساس يکی از جداول زير انتخاب و اعمال فرماييد .
    * در زمانيکه ميانگين وزن جوجه ها به 250 گرم رسيد ، خوراک پيشدان پلت را آغاز نماييد.
    * در زمانيکه ميانگين وزن جوجه ها به حدود 650 گرم رسيد ، خوراک ميان دان را آغاز نماييد .
    جدول شمارة يک ) راهنمای ميزان مصرف خوراک بر اساس وزن بارگيری 1/2 الی 2/2 کيلوگرم

    نوع خوراک ميزان مصرف(گرم/قطعه) سن (روز)
    کرامبل 300 12 - 1
    پيشدان 500 20 - 13
    ميان دان 1900 38 - 21
    پس دان 1300 39 الی کشتار
    جمع کل 4000  

    نکته: در صورتيکه بخواهيد ميانگين وزن بارگيری شما به کشتارگاه 1/2 الی 2/2 کيلوگرم باشد ، ميزان مصرف خوراک را بر اساس جدول شمارة شماره يک اعمال نماييد . بعبارت ديگر زمانيکه ميانگين وزن گلة شما به حدود 55/1 کيلوگرم رسيد خوراک پس دان را آغاز نماييد .          جدول شمارة دو ) راهنمای ميزان مصرف خوراک بر اساس وزن بارگيری3/2 الی 4/2 کيلوگرم

    نوع خوراک ميزان مصرف(گرم/قطعه)
    کرامبل 300
    پيشدان 500
    ميان دان 2200
    پس دان 1400
    جمع کل 4400

    نکته:  در صورتيکه بخواهيد ميانگين وزن بارگيری گلة شما به کشتارگاه 3/2 الی 4/2 کيلوگرم باشد ، ميزان مصرف خوراک را بر اساس جدول شمارة دو اعمال نماييد . بعبارت بهتر زمانيکه ميانگين وزن گلة شما به 7/1 کيلوگرم رسيد خوراک پس دان را آغاز نماييد . جدول شمارة سه )   راهنمای ميزان مصرف خوراک بر اساس وزن بارگيری5/2 الی 6/2 کيلوگرم

    نوع خوراک ميزان مصرف(گرم/قطعه)
    کرامبل 300
    پيشدان 500
    ميان دان 2400
    پس دان 1600
    جمع کل 4800

    نکته:    در صورتيکه بخواهيد ميانگين وزن بارگيری گلة شما به کشتارگاه 5/2 الی 6/2 کيلوگرم باشد ، ميزان خوراک مصرفی را بر اساس جدول شمارة سه اعمال نماييد .در واقع زمانيکه ميانگين وزن گلة شما به 9/1 کيلوگرم رسيد خوراک پس دان را آغاز نماييد . بعبارت ديگر از حدود 9-8 روز مانده به بارگيری گله به کشتارگاه خوراک پس دان را آغاز نماييد.   خواهشمندست بمنظور دستيابی به وزن مطلوب و عملکرد بهتر قبل از بارگيری (زمانيکه ميانگين وزن جوجه های موجود در سالن در حدود 1500 گرم می باشد) حداقل وزن مورد نظر جهت بارگيری گله را به کارخانه اعلام فرماييد تا بهترين ميزان مصرف خوراک ميانی و پايانی توسط کارشناسان تغذيه ايی شرکت به شما ارائه شود .

  • تاثير خوراك پری استارتر بر عملكرد رشد جوجه های گوشتی

    +

    تغذيه جوجه پس از خروج از تخم تاثير زيادي بر عملکرد گله در پايان دوره پرورش دارد به عبارت ديگر اگر شروع پرورش گله اي با تغذيه و مديريت مناسب و صحيح توام باشد نه تنها گله اي يکنواخت از نظر وزني توليد مي شود بلکه عملکرد آن از نظر ضريب تبديل غذايي و ميزان تلفات نيز بهينه خواهد شد لذا براي موفقيت در اين امر رعايت اصول تغذيه و مديريت به ويژه در هفته اول پرورش از اهميت ويژه اي برخوردار است. مرحله brooding در پرورش طیور به دوره ای اطلاق می شود كه با جوجه ریزی آغاز و تا 14 روزگی ادامه می یابد. این دوره یكی از مهمترین زمانها درطول دوران زندگی جوجه هاست. زنده ماندن پرنده هایی كه تازه از تخم خارج شده اند به مقدار زیادی به چگونگی و سرعت انتقال آنها از هچر به محیط فارم وابسته است. در هیچ برهه زمانی دیگر، عملكرد یك مدیر فارم، اهمیت و حساسیت این دوره 14 روزه را ندارد. بروز هر گونه اشتباهی در این دوره بحرانی،‌میتواند خسارات جبران ناپذیری برعملكرد كلی گله در طول دوره پرورش و تولید وارد نماید. درك صحیح از تغییرات فیزیولوژیكی كه در مدت دو هفته اول زندگی در پرنده ها رخ می دهد، اهمیت این مرحله از دوره رشد آنها را مشخص تر می‌نماید. این تغییرات در سیستمهای ايمني، گوارشي واسكلتي حائز كمال اهميت است.در رابطه با سيستم ايمني انتقال آنتي باديهاي مادري از طريق جذب به موقع كيسه زرده خصوصا در دو تا سه روز اول پرورش بسيار اهميت دارد و در رابطه با سيستم گوارشي رشد سريع و همزمان اندامهاي داخلي مانند طحال، بورس،كبد ، قلب و روده ها جهت هضم و جذب خوراك مصرفي ميتواند تاثير بسزائي در رشد سريع و به موقع جوجه ها ايفاد نمايد. رشد مناسب و به موقع سيستم اسكلتي و ضخيم شدن استخوانها براي قرار گيري پاها و متابوليسم ماد معدني از اهميت زيادي برخوردار است. تفاوتهايي كه در نحوه استفاده از غذا در جوجههاي جوان وجود دارد بخاطر تطابق و سازگاريهاي ايجاد شده در طي انتقال از زندگي جنيني به زندگي طبيعي است. به عبارت ديگر انتقال از تغذيه مادري (جنيني) به تغذيه خارجي (دادن خوراک پيش آغازین ، آغازین ، مياني و پاياني) عامل موثري بر عملكرد و بازدهي اقتصادي جوجه گوشتي دارد .آگاهي دقيق از تكامل جنين در زمان انكوباسيون بخصوص در روزهاي پاياني آن و بلافاصلهپس از تولد اهميت زيادي دارد. نحوه تغذيه جنين و تغييرات دستگاه گوارش در دورانانكوباسيون و رشد اوليه آن پس از تفريخ يك نقش كليدي در اين مورد دارد. افزايشميزان گلوكز خون بوسيله استفاده از مواد افزودني و غذاهاي مخصوص با حداكثر نشاستهژلاتينه شدهنيز از مواردي هستند كه موجب بهبود رشد اوليه جوجه مي شوند.
    جوجه هايي كه از تخم مرغهاي درشت بوجود ميآيند داراي ذخاير غذايي بيشتري هستند. جوجه هايي كه از تخم مرغ هاي مادر جوان هچ ميشوند غلظت پائين تري از فسفر در كيسه زرده دارند كه كلا" بعلت كمبود فسفوليپيدهايآن است. مرگ و مير اوليه در جوجه هايي كه از تخم مرغ هاي كوچك و يا مادران جوان هچ مي شوند بيشتر ازجوجه هايي است كه از تخم مرغ هاي بزرگ متولد مي شوند. دستگاه گوارش نابالغ جوجه هاي در حالتولد براي هضم نشاسته خيلي بيشتر از هضم چربي سازگاري دارد. محتويات كيسه زردهداراي كربوهيدرات كم و چربي زياد مي باشد و از طريق غشاء كيسه زرده جذب بدن جوجه ميشوند. سوخت كامل چربي به جريان ثابت گلوكز بستگی داشته و جوجه با استفاده از گلوكونئوژنزاز پروتئين براي رسيدن به اين هدف استفاده مي كند.  
    جوجه همراه با کيسه زرده بزرگي که حدود 20 درصد ازکل وزن بدن را تشکيل مي دهد سر از تخم در مي آورد کيسه زرده حاوي مقدار زيادي چربي و پروتئين بوده اين مواد مغذي ، 50 درصد انرژي و 43 درصد پروتئين مورد نياز جوجه را در چند روزاول زندگي تامين مي کنند مواد غذايي کيسه زرده به سرعت کاهش يافته اغلب تا روز سوم کاملا جذب مي شود هشتاد درصد چربي زرده در پايان نخستين روز خروج جوجه مصرف مي شود ميزان تري گليسريد موجود در زرده درهنگام خروج از تخم کمتر از يک گرم بوده و اگر تري گليسريد به عنوان منبع انرژي اوليه فرض شود بنابراين يک گرم تري گليسريد با شرط بازده 95 درصد تنها قادر به تامين 8 تا 9 کيلوکالري انرژي متابوليسمي مي باشد البته ميزان نياز جوجه به انرژي خيلي بيشتر از اين حد بوده تري گليسريد موجود در زرده به عنوان تنها منبع انرژي بعد از خروج جوجه از تخم کفايت نمي کند لذا دسترسي به غذا پس از خروج جوجه از تخم لازم و ضروري است . تحقيقات نشان داده است که دسترسي به غذا باعث جذب سريع تر کيسه زرده مي گردد با حرکت روده ها در جوجه هايي که تغذيه شده اند انتقال زرده به داخل روده سريع تر شده آلودگي ناشي از عدم جذب کيسه زرده نيز به ميزان زيادي کاهش مي يابد جوجه ها به طور غريزي پس از خروج از تخم به جستجوي غذا مي پردازند ورشد تقريبا 24 ساعت بعد از خوردن غذا شروع مي شود عدم دسترسي به غذا موجب افت چشمگير وزن بدن مي شود. . در بررسي انجام گرفته جوجه هايي که به مدت 48 ساعت غذا دريافت نکرده بودند 8/7 درصد وزن بدن خود را از دست داده وزن روده کوچک نيز 80 درصد کاهش پيدا کرد در اين جوجه ها کاهش چربي و پروتئين در بافت هاي بدن بيشتر از ساير ترکيبات مشخص بود اما در جوجه هايي که به آب و غذا دسترسي داشتند وزن نهايي جوجه ها 500 گرم بيشتربوده وزن روده کوچک و به تبع آن سطح جذب مواد مغذي افزايش يافته بود همان طور که قبلا ذکر شد زرده نمي تواند اهميت چنداني در تامين انرژي براي جوجه داشته باشد. . عدم دسترسي به غذا در روزهاي اول پس از خروج جوجه از تخم باعث کاهش رشد پرزها روده اي و كاهش ترشح آنزيم هاي روده اي مي گردد . با شروع مصرف غذا، فعاليت آنزيم هاي رشد روده اي و اندازه پرزهاي روده بيشتر مي شود و سلامت و رشد طيور خصوصا جوجه هاي جوان بهتر خواهد شد. تغذيه اوليه مناسب و استفاده از غذاي پيش آغازین (pre starter )جذب بهتر زرده وبهبود جذب مواد مغذي در پرنده را به دنبال خواهد داشت . عدم تغذيه صحيح در سنين اوليه بر رشد عضلات تاثير منفي ميگذارد. اين تاثير بر عضلات سينه نسبت به بقيه عضلات مشهودتر است .از آنجا كه مکانيسم تشنگي در جوجه هاي تازه از تخم خارج شده به خوبي توسعه نيافته است ، تا زماني که جوجه از غذا تغذيه نکرده باشد مكانيسم تشنگي بخوبي تحريک نمي شود .لذا بايد توجه داشت كه مكانيسم تشنگي در طيور با مصرف غذا     ( مواد مغذي و انرژي زا) تحريک مي گردد لذا دسترسي به غذا در ساعات اوليه براي رسيدن به رشد مطلوب مهم است .
    جوجه ها در هنگام خروج از تخم به شدت از نظر هيدارت کربن فقير بوده بنابراين تغذيه اوليه با جيره آغازين مناسب که ذرت به عنوان يک ماده اصلي در آن استفاده شده باشد به سرعت باعث افزايش ميزان هيدارت کربن در بدن جوجه ميگردد در صورت تاخير در دسترسي جوجه ها به منبع هيدارتهاي کربن امکان بروز کتوز و کم آبي به وجود مي آيد.افزايش وابستگي به چربي براي تامين انرژي به خصوص هنگامي که با عدم دسترسي به گلوکز همراه باشد باعث بروز کتوز پيشرفته درجوجه ها مي شود و توليد آب حاصل از سوخت و ساز را که از نظر رطوبت بافتي بسيار ضروري است کاهش مي يابد. اگر جيره منحصرا حاوي هيدارت کربن بوده ازنظر مواد پروتئيني فقير باشد به دليل کمبود پروتئين اوليه، نارسايي رشد بافت هاي بدن در ابتداي تولد بوجود خواهد آمد بنابراين منحصرا استفاده از آرد ذرت يا نشاسته ذرت توصيه نشده است. استفاده از دان آغازين با ميزان پروتئين مناسب با قابليت جذب بالا و ميزان كافي كربو هيداراتهاي سهل الهضم از روز اول جهت رسيد به رشد مناسب و مطلوب پيشنهاد مي گردد .
    امروزه پلت كردن غذا در همه جايدنيا انجام مي شود اما بايد ياد آوري نمود استفاده از خوراك توليدي به روش پليت موجب ژلاتينه شدن كاملنشاسته نشده و هضم و جذب مواد مغذي موجود در خوراك در شروع پرورش با اشكال صورت ميگيرد. اكسترود كردن روشي گرانتر از پلت كردن است ولي افزايش وزنبيشتري را در جوجه ايجاد مي كند . در خوراك هاي توليدي به روش اكسترودر به دليل بالا بودن درجه حرارت و فشار (حرارت 110 الی 125 درجه سانتيگراد و فشار 30 الی 35 بار) مواد ضد تغذيه اي موجود در مواد اوليه مانند كنجاله سويا ، گندم ، جو و ..... از بين رفته و با حداكثر ژلاتين شدن نشاسته هضم و جذب مواد غذايي به حد اكثر مورد نظر خواهد رسيد. بكار گيري كنجاله سويا در پرنده هايي كهدستگاه گوارش بالغ دارند بخوبي انجام ميشود ولي بخاطراليگوساكاريدهاي غير قابل هضم  موجود در آن براي جوجه هاي جوان مضر بوده و مي توانددر جوجه جوان عوارض گوارشي ايجاد نمايد و اين مسئله بر روي راندمان غذا و رشد جوجه تأثير منفيميگذارد.ولي با اكسترود كردن خوراك حاوي كنجاله سويا   ضمن بر طرف شدن مواد ضد تغذيه اي آن هضم و جذب آن افزايش مي يابد. 
    غذايي كه هنگام ورود جوجهبه سالن در اختيارش قرار مي گيرد برخلاف آنچه كه پيش استارتر ناميده مي شود بعنوانغذاي 5-2 روز اول پيشنهاد مي شود يعنيزماني كه بيشترين مقدار محتواي كيسه زرده بهمصرف جوجه   مي رسد. اين غذاي مخصوص ممكن است گرانتر از غذاي استارتر معمولي تمام شودولي چون فقط 5-2 روز اول استفاده مي شود از يك سو تأثير خيلي كمي در قيمت تمام شده كل غذاخواهد داشت و از سوي ديگر راندمان توليد را افزايش مي دهد.غذاي توليد شده به روش اكستروژن در تغذيه جوجه هاي گوشتي علاوه بر افزايش قابليت هضم و جذب مواد اوليه خوراك از يك سو باعث بهبودي و تكامل هرچه بيشتر سيستم هاي گوارشي ،ايمني و اسكلتي جوجه هاي گوشتي شده و از سوي ديگر رشد، سلامت و افزايش وزن بيشتري را در فرآيند پرورش و توليد ايجاد مينمايد.
    نكات لازم  و مفيد در هنگام تغذيه خوراك پری استارترشرکت تعاونی تولیدی 21 بيضاء 1-پس از ورود جوجه در داخل سالن به مدت 4-3 ساعت آب شكر 5 درصد در اختيار جوجه قرار دهيد . براي محاسبه ميزان آب شكر به ازاي هر قطعه جوجهCC  5/. آ ب در نظر بگيريد. به عنوان مثال اگر تعداد جوجه شما 10000 قطعه است حداكثر 50 ليترآب را با 5/2 كيلو شكر مخلوط كنيد و قبل از تخليه جوجه در سالن آب شكر را در آبخوريهاي يك روزه بريزيد.
    2-پس از مصرف آب شكر حداقل به مدت 24 ساعت اوليه رشد جوجه الكتروليت 1 درصد  به آب آشاميدني طيور بيفزائيد (يك پاكت الكتروليت نيم كيلويي در 500 ليتر آب) . خصوصا براي جوجه هايي كه از مسافت دور انتقال يافته باشند.
    3-ميزان رطوبت سالن در هنگام تخليه جوجه ها می بایست 75-65 درصد باشد.
    4-ميزان درجه حرارت هنگام تخليه جوجه در سالن 33-31 درجه سانتيگراد باشد.
    5-تهويه ميبايستي كاملا مطلوب باشد.
    6-در پايان روز سوم به مدت سه روز مصرف ويتامين  AD3E توصييه ميشود.
    7-در روز آخر به منظور عادت پذيري و قبل از مصرف دان كرامبل پري استارتر را با دان كرامبل مخلوط و در اختيار جوجه قرار دهيد.
    8-رعايت برنامه هاي خاموشي و تغذيه اي شرکت تعاونی تولیدی 21 بيضاء  براي رسيدن به حداكثر بازدهي پس از پايان مصرف پري استارتر كاملا ضروري است
    9-به منظور اطلاعات بيشتر و راهنمايي بهتر با مسئولين كارخانه در ارتباط مستمر باشيد.  گروه تحقيق و توسعه كارخانه خوراك 21 بيضاء

  • برخی نکات کاربردی در تغذيه گوساله پرواری

    +

    بخش اول – شناخت مواد خوراکی
    1- آب :
     آب اولين ماده مغذی حياتی برای تمام موجودات زنده است . آب تميز و تازه بايد هميشه و در تمام اوقات در اختيار حيوانات باشد . اندازه آبشخور بايد زياد بزرگ نباشد تا هميشه با آب تازه پر شود . کاهش مصرف آب در گوساله ها و بره های پرواری می تواند سبب سنگ مثانه و کليه شود . کاهش مصرف آب سبب کاهش مصرفی خوراک و نهايتا کاهش سرعت افزايش وزن بدن شود . تميز و تازه بودن آب و کم بودن املاح آن مهمترين شاخص های تغذيه ايی برای آب است .
    2- دانه ها ، غلات و مواد انرژی زا :
    ذرت ، جو ، گندم ، ارزن و يولاف از مهمترين دانه های انرژی زا می باشند . ذرت سردسته بهترين غلات در تغذيه حيوانات است . تغذيه با ذرت هيچگونه محدوديت غذايی ندارد و بيشترين انرژی را فراهم می کند . در شرايط يکسان بودن قيمت ، مصرف ذرت نسبت به ساير دانه ها ارجحيت دارد . نکته مهم در استفاده از غلات نحوة استفاده از آنها می باشد . بهترين وضعيت اين است که غلات خرد و بلغور شوند . اگر خيلی درشت باشند از دستگاه گوارش عبور کرده و همراه مدفوع دفع می شوند و اگر خيلی آسياب شوند قابليت هضم آنها کاهش می يابد .
    لازم بذکرست که نشخوارکنندگان بايد به مصرف غلات بتدريج عادت کنند و تغيير يکباره جيره و نوع غله مصرفی می تواند مشکلات زيادی را برای دام فراهم کند .
    در جدول شماره 1 ارزش انرژی زايی مواد خوراکی انرژی زا نسبت به دانه ذرت نشان داده شده است . اگر ارزش انرژی زايی ذرت را 100 در نظر بگيريم بقيه مواد خوراکی نسبت به آن مقايسه شده است .

    ماده خوراکی ارزش انرژی زايی نسبی
    ذرت 100
    جو 90-88
    تفالة خشک چغندرقند 95-88
    ارزن 100-90
    ذرت خوشه ايی (مايلو) 95-85
    ملاس 70
    يولاف 94-88
    گندم 105-100
    سبوس گندم 80-65
    چربی حيوانی (پيه و دنبه) 180-160

      3- علوفه و سيلو :
    علوفه و سيلو دو نقش اساسی دارند :
    الف – تأمين بخشی از نيازهای غذايی دام
    ب – حفظ سلامتی دستگاه گوارش نشخوارکنندگان بخصوص شکمبه . بنابراين انواع مواد خشبی (علوفه و سيلو) بايد از نظر اين دو عامل بررسی شوند . برای مثال انواع کاه بيشتر نقش دوم يعنی حفظ سلامتی شکمبه را به عهده دارند و انواع سيلو مثل ذرت سيلو شده بيشتر نقش اول را بازی می کنند . طول اندازه قطعات خرد شده علوفه و سيلو بسيار مهم است . اندازه بيشتر از 5 سانتيمتر سبب می شود که حيوان آنرا جدا کرده و خوراک يکسان مخلوط نشود و اگر خيلی کوتاه باشد نقش خود را برای تحريک نشخوار از دست می دهد .
    4- مواد پروتئينی :
    بيشتر مواد پروتئينی که در تغذيه دامهای پرواری استفاده می شود محصولات فرعی کارخانجات می باشد . برای مثال انواع کنجاله ها مواد باقيمانده از دانه های روغنی پس از روغن کشی می باشد . نکته اساسی در مواد پروتئينی نسبت پروتئين غيرقابل تجزيه در شکمبه می باشد . برای مثال پودر ماهی که بعنوان يک پروتئين ارزشمند محسوب می شود فقط 30 الی 40 درصد از پروتئين آن در شکمبه تجزيه می شود و مابقی 60 الی 70 درصد پروتئين آن بدون تغيير از شکمبه عبور کرده و در شيردان و روده ها هضم و جذب می شود . حيوانات پرواری جوان نياز بيشتری به پروتئين غير قابل تجزيه در شکمبه دارند و برعکس با افزايش سن حيوان نياز آن به به پروتئين و بخصوص پروتئين غيرقابل تجزيه در شکمبه کم می شود .
    لازم بذکرست که نشخوارکنندگان می توانند از اوره نيز استفاده کرده و از آن پروتئين بسازند . هر 100 گرم اوره در شکمبه می تواند در صورت فراهم بودن شرايط حدود 260 الی 270 گرم پروتئين توليد کند . استفاده از اوره نياز به محاسبات پيچيده داشته و بهتر است زير نظر متخصص تغذيه استفاده شود .
    5- مواد معدنی :
    رشد ، سلامت و حداکثر توليد گوشت در دامهای پرواری بستگی زيادی به تأمين مواد معدنی مورد نياز دامها دارد . بعضی از آنها برای رشد استخوانها ، برخی برای کار طبيعی سلولها و بعضی برای کار انزيم ها لازمند . نمک در جيره گوساله پرواری حدود 2/0 تا 3/0 درصد لازم است و مقادير بيشتر سبب شور شدن مزارع کشاورزی در اثر استفاده از کود اين قبيل حيوانات خواهد شد .
    نسبت کلسيم به فسفر ؛ بهترست حدود 5/1 الی 5/2 درصد باشد . مقادير بيشتر يا کمتر مناسب نمی باشد . نبايد به هيچ عنوان بيش از 1 درصد کربنات کلسيم (سنگ اهک) استفاده کرد زيرا سبب کاهش رشد گوساله می شود . بقيه عناصر نيز بايد در حد مناسب در جيره تأمين شود.
    6- ويتامين ها :
    فقط ويتامين های A، ِD و E در جيره گوساله لازم است و ويتامين های گروه B توسط ميکروب های شکمبه ساخته می شود و لازم نيست در جيره لحاظ شود .
    7- مواد افزودنی :
    بعضی از مواد هستند که جزء مواد خوراکی نيستند ولی استفاده از آنها ميتواند سبب استفاده بهتر از مواد خوراکی شوند . مثلا جوش شيرين سبب جلوگيری از اسيدوز می شود و يا بعضی از انتی بيوتيکها مثل کلر تتراسايکلين سبب رشد بهتر گوساله ها شده و از آبسه کبدی جلوگيری می کند . به اين قبیل مواد ، مواد افزودنی می گويند .
    بخش دوم : برنامه های تغذيه ايی
    پرواربندان تجارب مختلفی برای برنامه های غذايی دارند که شديدا به آنها اعتقاد دارند . برنامه های غذايی و پرورش اثر مهمی در سرعت رشد حيوانات و اقتصاد پرواربندی دارد . انتخاب درست برنامه های غذايی ميتواند سبب موفقيت پرواربندی در جهت حفظ سلامت و حداکثر رشد و بهترين عملکرد گردد .
    مهمترين برنامه ها که در پرواربندی در ايران استفاده می شود بطور خلاصه بشرح زير است :
    1- تغذيه مرحله ای : در اين روش پرواربندی مرحله به مرحله از جيره با کنسانتره کم به مرور به سمت جيره با کنسانتره زياد تغيير می کند . اين روش طرفداران زيادی دارد و عقيده بر اين است که اين روش با طبيعت رشد گوساله مطابقت دارد ولی عيب عمده آن اينست که تغيير جيره (حداقل 3 تا 4 بار ) برای دامداران مشکل است .
    2- تغذيه يک مرحله ای : در اين روش جيره گوساله های پرواری از ابتدا تا انتهای دورة پروار يکسان و معمولا حاوی درصد بالايی از کنسانتره است . اين روش بسيار ساده بوده ولی معمولا سبب خراب شدن ضريب تبديل غذايی و افزايش هزينه های تغذيه ايی می شود .
    3- استفاده از پديدة رشد جبرانی : پرواربندان با تجربه دريافته اند که دامهايی که دوره ای از زندگی خود را در فقر غذايی بسر برده اند (که اصطلاحا به آنها دامهای گرسنه می گويند) وقتی شرايط تغذيه ايی خوبی پيدا کنند ، سرعت رشد بسيار چشمگيری داشته و خوراک را بنحو بسيار موثری استفاده می کنند . اتفاقا در ساليان اخير نيز اين پديده در آزمايشات متعددی به اثبات رسيده است که به آن رشد جبرانی می گويند .
    معمولا به نظر می رسد که روش تغذيه مرحله ای از نظر بازده اقتصادی و بازده توليد روش مناسبی باشد . در اين روش در هر مرحله از پرواربندی جيره خاص آن مرحله داده می شود . برای مثال در سنين کم گوساله به پروتئين بيشتری نياز دارد و هر چه سن گوساله بيشتر می شود درصد پروتئين مورد نياز کاهش می يابد . بنابراين بايد  جيره متناسب با نيازهای گوساله باشد .
    بطور خلاصه ميتوان دوره پرواربندی را به سه مرحله تقسيم کرد :
    1) مرحلة اول يا آغازين                             2) مرحلة ميانی                           3) مرحلة پايانی  
      مرحلة آغازين
    معمولا شروع دروة پرواربندی از سن 3 تا 4 ماهگی و با وزن ورود 100 کيلوگرم شروع می شود . در اين مرحله هنوز اندامها و دستگاههای مختلف بدن در حال رشد و نمو هستند و سرعت رشد گوساله زياد چشمگير نيست . در اين مرحله نياز به پروتئين و بخصوص پروتئين غيرقابل تجزيه در شکمبه بالاتر از ساير مراحل پرواربندی است . طول اين دوره متغير بوده و معمولا تا وزن حدود 250 الی 270 کيلوگرم از اين جيره مصرف می کند .  
    مرحلة ميانی
    بيشترين دورة پرواربندی مربوط به مرحلة ميانی می باشد و نيازهای غذايی گوساله بين مرحلة آغازين و پايانی است . در اين دوره که تا 45 الی 60 روز قبل از کشتار ادامه می يابد جيره گوساله تغيير نمی کند . افزايش وزن روزانه در اين دوره برای گوساله های اصيل حدود 1000 تا 1100 گرم است  .
      مرحلة پايانی
    از حدود 45 تا 60 روز قبل از کشتار دورة پايانی شروع می شود . هدف از اين دوره به حداکثر رساندن مصرف خوراک بخصوص مصرف کنسانتره است و در صورت مديريت صحيح ميانگين افزايش وزن روزانه گوساله در اين دوره به بيش از 1300 گرم در روز می رسد . بخش عمده ايی از جيره اين دسته از گوساله ها از دانه غلات تشکيل شده است .
      بطور خلاصه در جدول شماره 2 مشخصات و خصوصيات جيره غذايی سه دوره پرواربندی نشان داده شده است :

    جدول شماره 2 : مشخصات و خصوصيات جيره غذايی گوساله در دوره های مختلف پرواربندی
    سن شروع 3 تا 4 ماه 6 تا 7 ماه 13 تا 14 ماه
    خاتمه دوره 6 تا 7 ماهگی 13 تا 14 ماهگی تا پايان دوره پروار
    درصد کنسانتره در جيره 50 تا 60 60 تا 70 70 تا 90
    درصد پروتئين جيره 14 تا 15 13 تا 14 12 تا 13
    درصد TDN جيره 70 75 80
    افزايش وزن روزانه 800 تا 900 گرم 900 تا 1200 گرم بيش از 1200 گرم

    بخش سوم – محاسبات اقتصادی
    عرصة پرواربندی مانند ساير مشاغل بايد اقتصادی باشد يعنی بايد بطور قابل ملاحظه اي سود آوری داشته باشد . سود آوری صنعت پرواربندی به چند عامل اصلی بستگی دارد :
    1- پايين بودن قيمت اوليه گوساله خريداری شده
    2- پايين بودن هزينه ها بخصوص هزينه های تغذيه ايی
    3- بالا بودن راندمان غذايی
    4- بالا بودن قيمت فروش گوساله پروار شده
      هريک از موارد بالا به عوامل مختلفی بستگی دارد که در اين بخش به بعضی از آنها اشاره می شود :
    پايين بودن قيمت اوليه گوساله و بالا بودن قيمت فروش گوساله پروار شده بستگی به شرايط بازار دارد و دامدار در آن دخيل نيست . ولی دامداران با تجربه معمولا زمانی اقدام به خريد می کنند که قيمت گوساله پايين و موقعی اقدام به فروش می کنند که قيمت گوساله پرواری بالا باشد که تجارب ساليان قبل معمولا به آنها کمک می کند .
    محاسبه اقتصادی جيره :
    بيش از 80 درصد هزينه های پرواربندی مربوط به هزينه های خوراک است . کوچکترين اشتباه در محاسبات جيره نه تنها سبب کاهش راندمان غذايی می شود بلکه ميتواند هزينه های زيادی را به دامدار تحميل نمايد . به مثال زير توجه کنيد : مثال 1 ) دو نمونه کنجالة سويا در بازار وجود دارد . کنجالة اولی 42 درصد پروتئين داشته و قيمت آن کيلويی 490 تومان است . نمونة دومی 46 درصد پروتئين دارد و قيمت آن 530 تومان است . کداميک را بخريم ؟
      -       بايد محاسبه نمود که هر يک درصد پروتئين در هر دو نوع کنجالة سويا چقدر قيمت دارد ؛ تومان 52/11 = 46  ÷ 530     کنجالة دومی                        تومان 67/11 = 42 ÷ 490    کنجالة اولی    بنابراين کنجالة سويای دومی اگر چه قيمت اوليه آن گرانتر است ولی با توجه به قيمت هر واحد پروتئين ، خريد آن مناسب تر است .
      در حقيقت وقتی ما يک مادة خوراکی را می خريم پول برای مواد مغذی داخل آن می دهيم . پس بايد ببينيم که مواد مغذی داخل هر ماده خوراکی چقدر می ارزد .
      مثال 2 ) دو نمونه ذرت سيلويی وجود دارد . اولی با 23 درصد مادة خشک با قيمت کيلويی 46 تومان و دومی با 18 درصد مادة خشک و کيلويی 41 تومان می باشد . کداميک را بخريم ؟
      -       جواب ؛ تومان 28/2 = 18 ÷ 41 ذرت سيلويی دومی                             تومان 2 = 23 ÷ 46 ذرت سيلويی اولی بديهی است که ذرت سيلويی دومی اگر چه در ظاهر بسيار ارزان است ولی چون مادة خشک کمتری دارد ، در عمل برای ما گران تمام می شود .
    نکتة مهم :
    در مثالهای فوق فقط يک مادة مغذی را در نظر گرفتيم . مثلا در مثال اول فقط پروتئين و در مثال دوم مادة خشک را لحاظ نموديم . ولی در واقع يک مادة خوراکی شامل چندين مادة مغذی است . برای مثال کنجالة سويا علاوه بر پروتئين ، دارای نشاسته ، روغن ، فيبر ، مواد معدنی و ترکيبات ديگر است . بنابراين در اين شرايط مقايسه دو نوع کنجالة سويا بسيار پيچيده است . متخصصين تغذيه معمولا از کامپيوتر برای اين امور استفاده می کنند .
    قيمت تمام شده گوسالة پروار شده برای پرواربندان هميشه اين سوال وجود دارد که قيمت نهايی گوسالة پرواری بايد چقدر باشد ؟ پاسخ به اين سوال نياز به يکسری اطلاعات دارد ؛   -       قيمت اولية خريد گوساله
    -       وزن اوليه گوساله
    -       افزايش وزن روزانه
    -       طول مدت پروار
    -       هزينه هر يک کيلوگرم افزايش وزن روزانه
    -       وزن نهايی پروار
      به مثال زير توجه کنيد :
    يک رأس گوسالة نر 100 کيلوگرمی به قيمت هر کيلوگرم وزن زنده 4500 تومان خريداری شده و پس از طی 360 روز دورة پروار به وزن 550 کيلوگرم رسيده است . اگر هزينه های هر کيلوگرم اضافه کردن وزن گوساله 2300 تومان باشد ، محاسبه کنيد حداقل قيمت فروش گوساله پروار شده بايد چقدر باشد تا هزينه های پروار را پوشش دهد ؟ يا به عبارت ديگر هزينه تمام شده پرواربندی چقدر بوده است ؟
      -       جواب ؛ از فرمول سادة زير استفاده می کنيم :

    (هزينة هر کيلوگرم افزايش وزن ايجاد شده × کل افزايش وزن ايجاد شده) + (قيمت هر کيلو وزن زنده × وزن اول خريداری شده) وزن نهايی هنگام کشتار  

    بر اساس فرمول فوق خواهيم داشت :   تومان 2700   = 550  ÷  (1035000 + 450000 ) = 550 ÷  (2300 × 450 ) + ( 4500 × 100 )   يعنی به زبان ساده در هنگام فروش گوسالة نر پروار شده برای خود دامدار هر کيلو وزن زنده گوساله 2700 تومان تمام شده است . بنابراين قيمت فروش گوساله بايد بيش از 2700 تومان باشد تا دامدار ضرر نکند و هر چه قيمت فروش از 2700 تومان بيشتر بود نشانگر اينست که سود بيشتری عايد پرواربند شده است .   مثال 2) در همان مثال بالا اگر وزن نهايی گوساله به 490 کيلوگرم برسد هزينة تمام شده چقدر خواهد شد ؟   تومان 2750 = 490 ÷ (897000 + 450000 ) = 490 ÷ (2300 × 390 ) + ( 4500 × 100 )    يعنی قيمت تمام شده برای اين دامدار 2750 تومان می باشد . بعبارت ساده تر اين دامدار نسبت به دامدار مثال قبل به ازاء هر کيلو پروار 50 تومان هزينة بيشتری داشته است .
      اين فرمول کابردهای فراوانی در محاسبات اقتصادی پرواربندی دارد . بعنوان مثال از اين فرمول ميتوان متوجه شد که قيمت اولية گوسالة نر حداکثر چقدر ميتواند باشد و يا حداقل افزايش وزن گوساله که اقتصادی باشد چقدر است و يا وزن نهايی مناسب برای کشتار چند کيلوگرم باشد و غيره .
      بخش چهارم – مديريت آخور و خوراک دادن
    برای حداکثر رشد گوساله ، کاهش بيماريهای تغذيه ايی و حداکثر کردن سود پرواربندی مديريت خوراک دادن و آخور بسيار مهم است . کوچکترين اشتباهی ميتواند سبب پرت شدن خوراک ، کاهش رشد و بروز بيماريهای تغذيه ايی مثل اسيدوز شکمبه ، نفخ و آبسه کبدی شود .
    نکته اساسی اينست که پر و خالی شدن آخور بايد هميشه روند ثابتی داشته باشد . پرکردن يکباره آخور و خالی شدن کامل آن و تکرار اين چرخه زياد مناسب نيست . در عين حال خوراک بايد بصورت تازه به تازه و بتدريج در اختيار حيوانات قرار گيرد . شکمبه يک بشکة تخميری بزرگ است که برای حداکثر شدن ظرفيت آن بايد شرايط ثابتی داشته باشد . نکات زير بايد در مورد مديريت خوراک دادن گوساله های پرواری مراعات شود : 1) خوراک بايد روزانه ساخته شود .
    2) بهترست خوراک بصورت کاملا مخلوط (TMR) در اختيار دامها قرار داده شود .
    3) خوراک بايد بصورت کم کم در آخور ريخته شود . از روی هم ريختن بيش از حد خوراک در آخور اجتناب کنيد .
    4) هدف در پرواربندی تحريک دامها به مصرف بيشتر خوراک است . بنابراين با هر روش ممکن بايد دامها را به افزايش مصرف خوراک ترغيب کرد .
    5) باقيماندة چوب ، سنگ ويا آشغال خوراک از آخور بايد برداشته و پاک شود .
    6) خوراک بايد بصورت کاملا يکنواخت مخلوط شود . اگر کاه يا يونجه زياد درشت باشد سبب جدا شدن کنسانتره از علوفه شده که اين مسئله ميتواند مشکل ساز شود .
    با توجه به اين مورد چند راهکار وجود دارد :
    -       خرد کردن قطعات کاه و يونجه در اندازه های کمتر از 5 سانتيمتر
    -       اضافه کردن مواد خوراکی مرطوب نظير ذرت سيلو شده يا تفالة چغندرقند خيس شده
    -       اضافه کردن ملاس
    -       اضافه کردن آب
    7) بعنوان يک اصل کلی بايد مقدار خوراک در آخور در حدود بين 3 تا 7 سانتيمتر باشد . تنظيم اين مقدار کار مشکلی است ولی امکان پذير است . مقادير بيشتر و کمتر از اين سبب نوسان در وضعيت شکمبه شده و از سوی ديگر سبب کاهش اشتهای گوساله می شود .
    8) هميشه و در تمام اوقات روز مراقب وضعيت آخور باشيد .
      بخش پنجم – بيماريهای تغذيه ايی شايع در گوساله های پرواری 
      الف- اسيدوز
    اسيدوز يا خوراک زدگی معمولی ترين و شايع ترين بيماری گوساله های پرواری است . مصرف يکباره مقادير زيادی مواد نشاسته ايی و يا قندی مثل غلات سبب اسيدی شدن شکمبه شده ، که به اين عارضه اسيدوز می گويند . اين حالت ممکن است به دو صورت اسيدوز حاد و اسيدوز تحت حاد خود را نشان دهد . گوساله هايی که به مصرف زياد غلات عادت ندارند در صورتيکه جيره آنها يکباره تغيير کرده و کنسانتره آنها زياد شود سبب می شود که دچار اسيدوز حاد (شديد) شوند . علائم اسيدوز حاد (شديد) عبارتست از : قطع کامل اشتها ، افسردگی شديد ، عدم تحرک ، ضعف و کم اب شدن بدن ، گاها کوری موقت ، دندان قروچه ، لگد زدن به شکم وبعضی اوقات بزرگ شدن شکم به وضوح مشخص است . اسهال کف آلود اکثرا ديده می شود . حيوان دراز کشيده و سر را بطرف شکم بر می گردانند . در صورت شديدتر شدن وضعيت ، دامها اکثرا تلف می شوند . در صورت عدم تلف شدن ، لنگش ، کاهش رشد شديد و آبسه کبدی اکثرا مشاهده می شود . گله ای که مبتلا به اسيدوز شديد شود ديگر ارزشی برای نگهداری ندارد زيرا تمام پرزهای شکمبه حيوان از بين رفته است . بنابراين اگر حيوان تلف نشود ، بزرودی نيز خوب نخواهد شد .
    اما در اسيدوز تحت حاد , علائم فوق الذکر شديد نيست اگر چه شکمبه کار طبيعی خود را انجام نمی دهد . نوسان در مصرف خوراک بوضوح نمايان است . پس از چند روز مصرف مناسب خوراک ، چند روز شديدا مصرف کاهش می يابد . علائم کاملا واضحی وجود ندارد . نوسان در مصرف خوراک بهترين علامت است . در مناطق گرمسير بدليل مصرف زياد خوراک در ساعات خنک شب و کاهش مصرف خوراک در روز ميتواند حيوان را به اينوع اسيدوز حساس نمايد . عدم يکنواخت مخلوط کردن خوراک ، نسبت زياد کنسانتره ، تغيير سريع جيره ميتواند حيوان را به اين اسيدوز مستعد نمايد .
    درمان : در مورد اسيدوز حاد در صورت مشاهده اولين علائم بايد گله را از آب دور نگه داشت (24 ساعت) . سپس از روغن های معدنی مسهل استفاده کرد . مصرف جوش شيرين نيز کمک موثری در درمان می کند . گاهی اوقات تنها راه ممکن جراحی کردن حيوان و تخليه شکمبه آن است .
    ب – نفخ
    نفخ موقعی ايجاد می شود که گازهای توليدی در شکمبه نتوانند براحتی خارج شوند . در حالت طبيعی گازهای توليد شده بوسيلة آروغ زدن خارج می شود ولی بعضی اوقات به دلايل مختلف گازها نمی توانند خارج شون و يا عمل آروغ زدن متوقف می شود . عموما نفخ به دو صورت نفخ کف آلود و نفخ گازی وجود دارد . نفخ کف آلود بدليل مصرف بيش از حد يونجه و شبدر تازه بوده و گازهای شکمبه بصورت کف درمی آيند و نمی توانند از شکمبه خارج شوند . ولی نفخ گازی که بيشتر در پرواری ها ديده می شود بنام نفخ غلات نيز مشهور است . اين نوع نفخ بدليل مصرف زياد غلات و عدم رعايت اصول خوراک دادن اتفاق می افتد .
    درمان : راههای مختلفی برای درمان نفخ وجود دارد . عبور دادن شلنگ لاستيکی از راه مری و ورود آن به شکمبه سبب خروج گاز می شود . همچنين خوراندن پارافين نيز سبب کاهش نفخ می شود . در موارد بسيار حاد سوراخ کردن پهلوی راست حيوان و عبور تروکار از شکمبه سبب خروج گاز می شود . سوراخ کردن شکمبه بايد بعنوان آخرين کار باشد . برای پيشگيری از نفخ غلات اضافه کردن حداقل 5/0 کيلوگرم کاه در جيره الزامی است .
      ج– آبسه کبدی
    آبسه های کبدی بدليل اسيدوز مزمن ايجاد می شود . آبسه های کبدی بدليل انتشار ميکروب های شکمبه بداخل خون و جايگزينی در کبد اتفاق می افتد . آبسه های کبدی بخودی خود زياد خطرناک نيستند بلکه سبب کاهش رضايت قصابان از لاشه شده و کبد را غير قابل مصرف می کند . همچنين در موارد نادری پاره شدن آبسه های کبدی سبب مرگ ناگهانی دام می شود . پيشگيری و درمان : راه پيشگيری از آبسه کبدی رعايت اصول تغذيه و عدم ابتلا دام به اسيدوز است . عواملی که سبب مستعد شدن دام به اسيدوز می شود ميتواند دام را به آبسه کبدی مبتلا سازد . مصرف برخی از آنتی بيوتيکها از قبيل کلرتتراسايکلين ، اکسی تتراسايکلين و تايلوزين نيز ميتواند از بروز آبسه کبدی جلوگيری کند .
      د– لنگش
    متداول ترين علامت بارز اسيدوز مزمن ، لنگش است . لنگش تغذيه ايی به دليل افزايش نفوذپذيری مويرگهای تغذيه کننده انگشت های پای حيوان اتفاق می افتد . بطور خلاصه عامل اصلی تمام اين بيماريها ، عدم رعايت اصول تغذيه ايی و ابتلا حيوان به اسيدوز است .
      ه– سنگ کليه و سنگ مثانه
    بدليل عدم رعايت نسبت کلسيم به فسفر و زياد بودن فسفر معمولا ايجاد می شود و ميتواند سبب مرگ دام شود .

  • تأثير فرآوری خوراک آبزيان بر طراحی دستگاه اکسترودر

    +

    مقدمه :
     تغييرات مورد نياز که توسط توليد کنندگان خوراک بر روی خوراک آبزيان انجام می شود ، غالبا توسعه و قابليت دسترسی به تکنولوژی جديد اکستروژن را سبب می شود .
    برای ايجاد همکاری جديد و مشتری مداری ، توليدکنندگان دستگاه اکسترودر می بايست خودشان را با جريانات و نيازهای صنعتی منطبق سازند . در اين مقاله ما به آخرين دستاوردهای اکستروژن در زمينة خوراک آبزيان می پردازيم . در ابتدا مروری خواهيم داشت بر فاکتورهايی که در تکنولوژی جديد اکستروژن مورد نيازند و در ادامه سخت افزارهايی که برای رسيدن به اين نيازمنديها معرفی شده اند را مورد بررسی قرار خواهيم داد .
    ملاحظاتی پيرامون مواد خام اوليه
    فرمولاسيون مواد خام اوليه در واقع يک جايگاه کنترلی مستقل را دارا می باشد که ميتواند در فرآيند پخت اکستروژن مورد آزمايش قرار گيرد . کليد فاکتورهای عملياتی ، بکارگيری مواد خام اوليه و فرمولاسيون بر اساس حداقل قيمت می باشد . توانايی در تغيير شرايط فرآوری و فرمولاسيون مواد خام اوليه با نگه داشتن هزينة فرمولاسيون در حداقل ممکنه در حاليکه استانداردهای بالای کيفي و حداقل هزينه های عملياتی را بهمراه داشته باشد ، يک چالش عمده برای هر توليد کنندة خوراک آبزيان می باشد .
    انتخاب مواد اوليه يک تأثير فوق العاده ايی را بر قوام ، يکنواختی ، قابليت اکسترود شدن ، کيفيت     تغذيه ايی ، اقتصادی بودن و توانايی جذب مواد مايع پوشاندة خوراک ، در محصول نهايی  دارا می باشد . بواسطة برخی از تنظيمات محدود کننده که توسط متخصصين تغذيه اعمال می شود ، فرآيند پخت اکستروژن ميتواند بوسيلة طيف وسيعی از ويژگيهای محصول نظير شکل ، ميزان چگالی ، دوباره آبدهی(1) ، بافت و رنگ کنترل شود .
    مواد اولية پروتئينی غالبا مهمترين اجزاء اصلی خوراک آبزيان می باشند و 20 الی 75 درصد  جيره را تشکيل می دهند . پروتئين ها نه تنها به لحاظ تغذيه ايی مهم هستند ، بلکه آنها بدليل داشتن ويژگيهای عملياتی نظير جذب آب ، ارتجاعيت(1) و چسبندگی(2) دارای اهميت می باشند . مواد اولية پروتئينی به دو دسته تقسيم می شوند : منابع پروتئينه گياهی و منابع پروتئينه حيوانی .
    بدليل افزايش تقاضا و بالا رفتن قيمت پودر ماهی ، توليد کنندگان خوراک آبزيان بطور پيوسته بدنبال جايگزينی آن با پروتئين های گياهی می باشند . منابع پروتئين گياهی شامل دانه های روغنی نظير سويا بعلاوه گلوتن گندم و کنجالة گلوتن ذرت می باشند . اين پروتئين های گياهی بطور عمده هم در مبحث تغذيه ايی و هم در مبحث شکل و ساختمان خوراک آبزيان شرکت می نمايد . پروتئين های گياهی بطور کلی دارای ويژگيهای ذيل می باشند :
    · شاخص بالای قابليت حل پذيری نيتروژن(3) و شاخص بالای پراکنش پروتئين(4)
    ·ويژگيها و خصوصيات بسيار عالی در جذب آب و چسبندگی خوراک
    ·قيمت بسيار پايين
    ·مواد اولية پروتئينی ممکن است حاوی مقاديری روغن باشند ، بطوريکه منبع انرژی بسيار خوبی بحساب می آيند .
    ·ممکن است در پديدة « تورم دای»(5) شرکت داشته باشد .
    خصوصيات و ويژگيهای عملکردی بسيار عالی پروتئين های گياهی نياز به اين دارد که رطوبت فرآيند اکستروژن و به همين اندازه مقدار اين پروتئين ها در دستور پخت افزايش يابد . در صورتيکه قابليت دسترسی به مواد خام اوليه ثابت باقی بماند و يک دامنة محدودی از محصولات نهايی توليد شود ، انتخاب پيکربندی(6)  مناسب برای دستگاه اکسترودر ميتواند برای فردی که در صنعت اکستروژن مهارت دارد نسبتا آسان باشد . بهرحال ، هنگاميکه با چالش های تنوع مواد خام اوليه و دامنة وسيعی از محصولات قابل عرضة اکسترود شده مواجه شويم ، پيکربندی دستگاه اکسترودر برای توليد مطلوب در دامنة اين طيف ميتواند چالش هايی را برای حتی اغلب متخصصين دستگاه اکسترودر ايجاد نمايد .
      ويژگيها و موارد مورد نياز محصول نهايی :
      دو نقطه قابل تأمل در اين مقاله با در نظر گرفتن احتياجات  محصول نهايی ، يکی خصوصيات بافتی(7)  و ديگری چگالی حجمی(8)  می باشد .
    پس از مرحلة پيش کانديشنينگ(1) فرآيند اکستروژن ، مواد اوليه مستقيما بداخل دستگاه اکسترودر تخليه میشوند . اکسترودر از دو قسمت بدنه(2) و مارپيچ(3) تشکيل شده است . در اکسترودر تغيير شکل عمده مواد خام پيش کانديشنينگ رخ خواهد داد بطوريکه مشخصات محصول نهايی تعيين خواهد شد .
    در خوراک آبزيان که بعد از خشک کردن با روغن پوشش دار می شوند تحت تأثير قرار گيری خصوصيات بافتی و ساختمان سلولی خوراک پلت شده ، مهم می باشد . اين مسئله بسيار مهم است که خوراکهای فرورونده در آب(4) اين توانايی را داشته باشند روغنی را که بصورت خارجی افزوده شده است را جذب و نگهداری نمايند (حال اين پوشش دار کردن خوراک چه در شرايط اتمسفری يا در شرايط خلاء انجام شده باشد) . چگالی خوراک آبزيان يک مؤلفة حياتی است بطوريکه ممکن است بسياری از موارد را نظير ظرفيت دستگاه ، ويژگيهای فروروی يا شناوری(5) خوراک در آب ، شکل يا ظاهر محصول و جذب مواد پوشش دهندة خارجی را متأثر سازد . بهرحال ، خصوصيات فروروی يا شناوری در آب ، مهمترين ويژگيهای عملکردی خوراک بحساب می آيد بطوريکه خصوصيت شناوری خوراک هم تغذية جانوران آبزی و هم سلامتی محيط زيست آبزيان را تحت تأثير قرار می دهد . اين خصوصيت شناوری خوراک آبزيان به سادگی با چگالی حجمی که در جدول شماره 1 نشان داده شده است ، ارتباط دارد .

    جدول شماره 1 : ارتباط ميان چگالی حجمی محصول با خصوصيات فروروی-شناوری خوراک آبزيان
    مشخصات خوراک آب دريا – 20 درجه سانتيگراد (3% شوری) آب شيرين – 20 درجه سانتيگراد
    سريع فرو رونده > 640 گرم/ليتر > 600 گرم/ليتر
    به کندی فرو رونده 600 – 580 گرم/ليتر 560 – 540 گرم/ليتر
    شناوری خفيف 540 – 520 گرم/ليتر 500 – 480 گرم/ليتر
    شناور < 480 گرم/ليتر < 440 گرم/ليتر

        از آنجا که کنترل کردن چگالی خوراک در طول فرآيند اکستروژن ميتواند يک چالش بحساب آيد ، بسياری از مراحل مختلف کار ميتواند دستکاری شود . فرمولاسيون خوراک نقش عمده ايی در چگالی محصول ايفاء می کند ، بخصوص چالش هايی که در هنگام توليد جيره ايی با کيفيت بالای پروتئين و درصد بالای روغن بهمراه قوام قابل قبول پلت و پايداری غوطه وری در آب با آن مواجه می شويم .
     ويژگيهای عملکردی مواد اوليه نظير اندازة ذرات و توانايی جريان يابی(1) يک نقش کليدی را بازی  می نمايد . اين ويژگيها بهمراه هم وارد دستگاه اکسترودر می شوند و در چگالی حجمی محصول شرکت می کنند . بعلاوه پارامترهای واقعی فرآوری اکستروژن يک نقش هم اندازه مهمی را بازی می کنند .
    پيشرفت های سخت افزاری
      بمنظور اينکه موارد ذکرشده در بالا ( ويژگيهای محصول نهايی و مواد خام اوليه )  را عنوان نماييم ، يکی از موارد عمده انعطاف پذيری در فرآيند اکستروژن که امروزه در دسترس می باشد ، توانايی تغيير دادن و کنترل کردن مقدار انرژی مکانيکی مخصوص(2) که مواد در حال اکسترود شدن در معرض آن قرار دارند .  هر فرمولاسيون اختصاصی خوراک آبزيان نياز خواهد داشت که به ازاء هر واحد توان توليدی مقدار معينی انرژی مکانيکی مخصوص به آن داده شود . بعنوان مثال ، امروزه برخی از خوراکهای ماهی آزاد بطور مطلوب با انرژی مکانيکی مخصوص بالای Kwh/MT 45 يا بالاتر از آن فرآوری می شوند . امروزه توليدکنندگان دستگاه اکسترودر تعدادی سخت افزار اضافه شونده به دستگاه استاندارد اکسترودر  ارائه داده اند . اين سخت افزارها اجازه خواهند داد که دستکاريهای پارامترهای عملياتی در طول فرآوری محصول يا ميان جريانهای توليدی قابل انجام باشد . ارزشمندی اين سخت افزارهای افزوده شده به عمليات اکستروژن بشرح زير می باشد :
    1.دست يابی ثابت و لحظه به لحظه(3) ، به ويژگيهای مورد نظر محصول نهايی بدون اعمال تغيير در پيکربندی دستگاه (بدون توقف زمانی ماشين آلات) که در غير اينصورت ممکن بود بدليل تنوع مواد اولية رخ می داد .
    2.استفاده از يک پيکربندی معمولی دستگاه اکسترودر برای توليد محدودة وسيع تری از محصولات نهايی ، حذف شدن نياز به توقف طولانی مدت ماشين آلات که معمولا در تغيير مارپيچ اکسترودر يا ساير سخت افزارهای پيکربندی دستگاه اتفاق می افتد .
    سه نوع از رايج ترين اکسترودرها که در صنعت خوراک وجود دارند شامل :
    - اکسترودر تک مارپيچ(4)
    - اکسترودر دو مارپيچ محور موازی با هم چرخنده (5)
    - اکسترودر دو مارپيچ مخروطی با هم چرخنده (6)
    در اين قسمت مرور مختصری بر کاربردهای مهم هر کدام از اکسترودرها خواهيم داشت :
      اکسترودر تک مارپيچ
    اين اکسترودر پزنده تک مارپيچه دارای استاندارد صنعتی برای توليد خوراکهای خشک-پفکی(1) حيوانات خانگی و ساير صنايع غذايی در طول 40 سال می باشد . پيکربندی بدنه و مارپيچ آنها در طی سالهای زيادی دستخوش طراحی های تحليلی ، تحقيقات و آزمون های مقايسه ايی قرار گرفته اند . برای هم اکسترودرهای تک مارپيچ و هم دو مارپيچ ، سازه های مارپيچی با هندسة فضايی(2) تکی يا چندتايی ممکن است مورد استفاده قرار گيرند . سازه های فضايی تکی عموما در مقايسه با مارپيچ های دوتايی هنگاميکه با پارامترهای يکسان اکستروژن کار کنند ، محصولات با چگالی حجمی بالاتری توليد می کنند . قطعات بدنة اکسترودر ممکن است دنده ايی باشند بگونه ايی که عملکرد هر قطعة اختصاصی از اکسترودر را تغيير دهد .
    اکسترودر دو مارپيچ
    اکسترودر های پزنده دو مارپيچه بطور مشخص کاربری محدودی را در توليد خوراکها نشان داده اند . عمدتا اشکال اينگونه اکسترودرها هزينة سرمايه گذاری بالا و هزينة سنگين تعمير و نگهداری آنها    می باشد . در حالت مقايسه ايی ظرفيت توليد در هر ساعت ، هزينة سرمايه گذاری تجهيزات اکسترودر دو مارپيچ با هم چرخنده 5/1 الی 2 برابر اکسترودر تک مارپيچ می باشد . بدليل هزينه های بالای آن ، تنها آن دسته از خوراکهايی که ارزش بالايی دارند ، بوسيلة اکسترودرهای دو مارپيچ فرآوری می شوند .  در هنگام توليد محصولاتی با ويژگيهای زير سيستم های اکستروژن دو مارپيچ بکار گرفته می شوند :
       1. خوراکهای با چربی بسيار زياد (بيش از 17% چربی داخلی)
    2.محصولاتی که سطوح بالايی گوشت تازه يا ساير مواد با رطوبت بسيار بالا دارا می باشند  (بالای 35%)
    3. محصولات با شکل و اندازة يکنواخت
    4.محصولات با اندازة بسيار کوچک ( محصولات با قطر 6/0 الی 2 ميلیمتر )
    5.محصولاتی که با هم اکسترود شده اند(3) (خوراکهای مختلط حيوانات خانگی)
    تصوير شمارة 1 : اکسترودر پزنده دو مارپيچ با گشتاور بالا / ظرفيت بالا
      يک مثال از اينوع جديد دستگاههای محور موازی(1) ، اکسترودرهای دو مارپيچ سری Magnum ST  که بوسيلة کارخانة وينگر توليد شده است (تصوير شماره 1)
      اکسترودرهای   C2TX C2TX (اکسترودرهای دو مارپيچ مخروطی با هم چرخنده) آخرين سيستم اکستروژنی هستند که به صنايع غذايی معرفی شده اند ( تصوير شماره 2) . طراحی مخروطی C2TX اين اجازه را داده است که فشرده سازی مثبت(2) در داخل بدنة دستگاه اتفاق بيافتد و احتمال برگشت خوراک در آن کاهش يابد . فشرده سازی مثبت يک روش مؤثر بهره مندی از انرژی مکانيکی به داخل مواد اکسترود شده را  ارائه   می نمايد . طراحی مخروطی دستگاه C2TX سبب می شود که مواد در امتداد مارپيچ خميری شده و برش زده شوند . در اکسترودرهای دو مارپيچ معمولی ، مواد بوسيلة قفل های برش دهنده ، برجستگی های مخلوط کننده يا سازه های برش دهندة مارپيچ ،خميری و بريده می شوند. اين ساختار خميری کننده(3) نياز به مارپيچ های اختصاصی و قفل هايی که يک پخت مناسبی را بوجود می آورند ، حذف می نمايد . همچنين از آنجا که برای توليد هر محصول نياز به تغيير ساختار مارپيچ نمی باشد ، مدت زمان توقف دستگاه کاهش می يابد .
    تصوير شماره 2 : اکسترودر دو مارپيچ با هم چرخنده مخروطی
      ابزارهای موجود در زمينة انعطاف پذيری اکستروژن
    مهم نيست که کداميک از اين اکسترودرها استفاده شده باشند ، قابليت دسترسی به محدودة وسيعی از قطعات اضافه شده به اکسترودر و ابزارهايی که امروزه در دسترس هستند ، ميتواند در زمينة به حداکثر رسانی قابليت انعطاف و بازدهی اکسترودر به ما کمک  نمايد . بطور آشکار ،برخی از گزينه های استاندارد جهت انعطاف پذيری اکسترودر نظير سرعتهای متنوع موتورهای اصلی همواره در دسترس می باشند . با اينحال اخيرا ، چهره ها و ابزارهايی بمنظور بهينه سازی فرآيند اکستروژن بطور اختصاصی طراحی شده اند . يک ليست از اين موارد بدين شرح می باشند :
      o       کنترل زمان ماندگاری(1)
    o       دريچه در قسمت ميانی بدنة دستگاه(2)
    o       منفذ دار بودن بدنة اکسترودر(3) (با يا بدون کمک خلاء)
    o       دريچة فشار عقب(4)
    o       اتاقک فشار بعد از اکستروژن(5)
    o       طراحی دای و چاقو(6)
      کنترل زمان ماندگاری خوراک
    سيستم کنترل کنندة زمان ماندگاری خوراک در دستگاه در واقع يک کنترل پيوسته و لحظه به لحظه  را درطول مدت فرآيند پيش کانديشنينگ بر روی مدت زمان ماندگاری مواد اعمال می نمايد ، بطوريکه مزيت های ذيل را بهمراه می آورد :
    ·        تسهيل توالی شروع بکار دستگاه و کاهش يافتن محصولات نامطلوب (1) در هنگام شروع بکار دستگاه
    · ثابت بودن ميزان تخلية خوراک در طول زمان خاموش بودن دستگاه يا تغيير فرمول خوراک
    · مستندسازی زمان و دما برای گزارشات مميزی فرآيند بمنظور توليد خوراک پاک
    در هنگام شروع بکار دستگاه مواد خام اوليه وارد شده به استوانة کانديشنر (تصوير شماره 3) ،      اندازه گيری می شوند و با آب و يا بخار مخلوط می شوند بگونه ايی که فرآيند پخت و هيدراته شدن آغاز می گردد . دريچة تخليه بسته باقی می ماند تا اينکه خوراک آردی در داخل استوانة کانديشنر برای مدت زمان مطلوبی نگه داشته شود . آنگاه دريچة تخليه شروع بکار نموده و خوراک آردی را به اکسترودر تحويل می نمايد و با اين کار بطور قابل ملاحظه ايی مواد زائد را در طول فرآيند شروع بکار دستگاه کاهش می دهد .
    تصوير شماره 3 : کانديشنر دو محوره
    يک اپراتور نمی بايست مدت زمان طولانی در حاليکه منتظر استوانة کانديشنر است که به محتوای دمايی و رطوبتی لازم کار برسد ، خوراک آردی را  دور بياندازد . در طول زمان خاموش بودن دستگاه يا زمان تغيير فرمول محصول ، قطعة تخليه کننده خوراک بطور پيوسته خوراک آردی کانديشنينگ شده را در يک حد مشخص شده به اکسترودر تحويل می نمايد . بنابراين دستگاه اکسترودر بطور پيوسته در حال فعاليت باقی می ماند تا اينکه استوانة کانديشنر عملا خالی گردد . در سيستم های متداول هرگاه مواد اوليه خام آردی بداخل استوانه کانديشنر اندازه گيری نشود ، ميزان اکستروژن به آرامی کاهش می يابد .
    سيستم کنترل کنندة زمان ماندگاری خوراک مقدار مواد زائد و همچنين مقدار محصول نامطلوب يا آلوده را کاهش می دهد . در نهايت اين سيستم به فرآيند اجازه می دهد که مدت زمان فرآوری و دمای فرآيند  مستند سازی گردد . اين قضيه برای آنهايی که بخصوص به مسئله از بين رفتن ميکروبهای بيماريزا و سلامتی خوراک اهميت می دهند بسيار جالب است . از اينرو زمان ماندگاری خوراک در واقع يکی از وروديهای سيستم کنترلی است برای اينکه کاربر بتواند با اطمينان استناد نمايد که خوراک آردی در درجه حرارت مورد نظر برای مدت زمان معينی نگه داشته شده است .
        دريچه در قسمت ميانی بدنه دستگاه اکسترودر
    دريچه در قسمت ميانی ميتواند در داخل بدنة اکسترودر نصب شود (تصوير شماره 4)  تا بعنوان يک وسيلة محدود کنندة قابل تنظيم برای کنترل نمودن فشار يا استرس برش(1)  و نيروی مکانيکی مخصوص در طول زمان کارکرد سيستم بکار گرفته شود .  دريچه در قسمت ميانی بدنه ميتواند از يک وضعيتی که هيچ يا محدوديت اندکی را اضافه نموده  تا يک وضعيتی که ميتواند تقريبا محدوديت کاملی را در زمينة عبور مواد اکسترود شده ايجاد نمايد  ،  قابل تنظيم باشد .
    تصوير شماره 4 : دريچه در قسمت ميانی بدنه اکسترودر
    قرار دادن اين وسيله در دستگاه عمدتا ميزان انعطاف پذيری سيستم اکستروژن را بدون توقف زمانی بيهوده و تغييرات پيکربندی  دستگاه بالا می برد .
    همچنين دريچه در قسمت ميانی بدنه دستگاه ميتواند به سيستم کنترلی اکسترودر متصل شده و بطور اتوماتيک و هوشمند ميزان انرژی مکانيکی مخصوص را در نقطة تنظيمی مورد نظر حفظ نمايد .
    منفذ دار بودن بدنة دستگاه اکسترودر
    بدنة دستگاه اکسترودر معمولا بسته است ، در نتيجه تا قبل از آن زمانيکه مواد اکسترود شده             می خواهند از سوراخهای دای خارج شوند، فشار اين مواد در آن فضا افزايش می يابد . فشارهای فرآيندی بالا (صفر الی 40 بار) نسبت های قابل توجهی از انبساط و چگالی را در محصول باعث می شود بگونه ايی که خوراکهايی نظير خوراکهای شناور آبزيان توليد میشوند .
    ميزان انبساط (پفکی شدن) خوراک را ميتوان بواسطة تزريق بخار بداخل بدنة اکسترودر بطوريکه انرژی گرمايی وارده بالاتر رود ، بميزان بيشتری افزايش داد .
    در هنگاميکه برای توليد برخی خوراکها چگالی بيشتری از محصول مد نظر باشد ، بدنة اکسترودر ميتواند بگونه ايی پيکربندی شود که يک منفذی که فشار فرآيندی را آزاد نموده و دمای محصول را کاهش دهد ، در آن لحاظ شود . يک پمپ خلاء کمکی (تصوير شمارة 5) ميتواند بمنظور افزايش دادن چگالی محصول ، حتی خنک کنندگی و هوادهی بيشتر مواد اکسترود شده ، به بدنة دستگاه اکسترودر اضافه شود . 
    تصوير شماره 5 : منفذدار بودن بدنة دستگاه اکسترودر با پمپ خلاء کمکی
    پمپ خلاء کمکی (بالای 7/0 بار) قوام پلت را بهبود می بخشد ، چگالی محصول را افزايش داده و رطوبت مواد اکسترود شده را کاهش می دهد
    . خاکة محصول و آب گرفته شده توسط پمپ خلاء نياز به جمع آوری دارند . اين مواد زائد می توانند بواسطة يک سيستم مواد بازيافتی بداخل چرخه برگردانده شوند (همانگونه که در تصوير شماره 4 تشريح شده است) .
    دريچة فشار عقب
    ويژگيهای محصول نهايی نظير چگالی ، ميتواند بواسطة محدوديت دای اکسترودر کنترل شود . « دريچة فشار عقب» وسيله ايی است که بطور معمول توسط توليدکنندگان خوراک مورد استفاده قرار می گيرد . اين وسيله برای تنظيم کردن محدوديت دای در حاليکه سيستم اکستروژن در حال کار است مورد استفاده قرار می گيرد .
    با تغيير دادن ميزان محدوديت در قسمت تخليه دستگاه اکسترودر در هنگاميکه دستگاه در حال کار است ، چگالی محصول ميتواند تا بيش از 25 درصد بدون اينکه تغييری در پيکربندی مارپيچ و دای اعمال شود ، تغيير داده شود . دهانه های متنوع دريچة فشار عقب قبل از اينکه دای نهايی در محل قرار داده شود ، در انتهای دستگاه اکسترودر نصب می شوند (تصوير شماره 6) .
    تصوير شماره 6 : دريچة فشار عقب
    انرژی مکانيکی مخصوص و فشار اکستروژن پارامترهاِيی از فرآيند می باشند که بوسيلة اين دريچه کنترل می شوند . دريچة فشار عقب در واقع کنترل داخلی فشار يا استرس برش و انرژی مکانيکی مخصوص را برای تنظيم مختصات مهم محصول ارائه می نمايد :
    ·        چگالی حجمی (جدول شماره 2)
    ·        اندازه و يکنواختی ساختمان سلولی
    ·        ژلاتينه شدن نشاسته
    ·        تعريف شکل محصول
    ·        جذب آب و روغن  (جدول شماره 2)

    جدول شماره 2 : کنترل چگالی خوراک با کمک دريچة فشار عقب
    دريچة فشار عقب(درصد بسته بودن) شاخص سرعت اکسترودر چگالی محصول   پوشش دار نشده (گرم/ليتر) روغن محصول نهايی پس از القاء خلاء (درصد)
    45 1 654 2/16
    55 1 628 5/19
    65 1 530 8/23
    65 3/1 504 4/28
    70 2/1 420 8/37
    70 3/1 392 5/40

     گزارش شده است که با بکارگيری دريچة فشار عقب فرآيند اکستروژن خوراک بسيار پايدارتر است . دريچة فشار عقب نياز به تغيير پيکربندی های دستگاه اکسترودر را در هنگام توليد سبد محصولات مختلف حذف می نمايد . قسمتی از دريچة فشار عقب که يک قطعة جدانشدنی است ، يک حالت ميانبر(1)  دارد و محصول را از قسمت دای/چاقو و انتقال دهندة خوراک منحرف می سازد تا عمليات تعمير در اين ناحيه انجام شود و در ضمن باعث می شود که اصول بهداشتی در اين نواحی بهبود يابد .
    حفرة فشار بعد از اکستروژن
    وسيلة ديگری که در صنعت خوراک آبزيان وجود دارد ، يک حفرة محصور می باشد که قسمت دای/چاقو را احاطه نموده است و اجازة کنترل فشار خارجی را به اکسترودر و دای می دهد ( غالبا بعنوان سيستم خارجی مديريت چگالی(2)  شناخته می شود ) . همينطور که فشار افزايش پيدا می کند ، نقطة تبخير آب افزايش می يابد بطوريکه پديدة انبساط(3) در محصول کاهش يافته و در نتيجه ميزان چگالی افزايش می يابد (جدول شماره 3) .

    جدول شماره 3 : تأثير افزايش فشار در حفرة دای/چاقو
    فشار در حفره(بار) نقطة جوش آب(درجه سانتيگراد) افزايش انتظار رفته در چگالی محصول(درصد)
    0 100 0
    5/0 112 10
    1 121 3/18
    5/1 128 25
    2 134 3/28

     محصولات انبساط يافته يا نسبتا انبساط يافته که بطور معمول در يک چگالی حجمی کمتر از حد مطلوب از دای اکسترودر خارج می شوند ، ميتوانند بوسيلة حفرة فشار بعد از اکستروژن  که در اطراف مجموعة دای/چاقو قرار دارد ، متراکم شوند . يک چالش عمده در صنعت خوراک آبزيان در واقع توليد خوراکی کاملا پخته با چگالی حجمی کافی که بسرعت در آب فرو رود و در عين حال توانايی جذب روغن را در طی مرحلة پوشش دهی داشته باشد . جدول شمارة 4 تنظيمات فشار سيستم خارجی مديريت چگالی که بمنظور کنترل چگالی محصول انجام می شود را نمايش می دهد .

    جدول شمارة 4 : تأثير فشار سيستم خارجی مديريت چگالی بر چگالی محصول و جذب روغن
    فشار سيستم خارجی مديريت چگالی(بار) چگالی محصول پوشش دار نشده(گرم/ليتر) چگالی محصول پس از پوشش دار شدن با خلاء(گرم/ليتر) حداکثر جذب روغن (درصد) روغن محصول نهايی (درصد)
    0 526 689 5/21 4/23
    5/0 547 705 7/22 2/24
    1 571 737 7/20 22
    3/1 613 726 9/16 4/20
    7/1 640 756 8/9 1/17

    حفرة فشار ميتواند با دريچة فشار عقب بمنظور ارائه کردن کنترلهای اضافی فرآيندی همراه شود :
    ·        تنظيم انرژی مکانيکی مخصوص برای کنترل ويژگيهای بحرانی محصول
    ·        منحرف سازی محصول نامطلوب در حين شروع بکار دستگاه از حفرة فشار
    · کنترل صحيح و دقيق چگالی محصول خارج از دستگاه اکسترودر و دای ، بگونه ايی که هيچ تغييرات پيکربندی دستگاه برای پفکی کردن يا متراکم سازی خوراکها مورد نياز نباشد .
    · افزايش ظرفيت دستگاه اکسترودر بميزان 25 الی 50 درصد نسبت به حالت منفذدار بودن پيکربندی دستگاه
    طراحی مجموعة دای/چاقو دستگاه اکسترودر
    حفرة اکستروژن با يک دای در انتها بسته می شود که در واقع 2 عمل مهم انجام می دهد : دای يک محدوديتی را در مقابل جريان حرکت محصول ايجاد می نمايد که باعث می شود اکسترودر ، فشار و برش مورد نياز را توسعه دهد . دای همچنين به محصولی که در حال خروج از دستگاه اکسترودر است ، شکل می دهد . طراحی دای و اثرش بر انبساط ، يکنواختی و سيمای محصول نهايی غالبا ناديده گرفته می شود . ميزان پفکی شدن محصول نهايی ميتواند بواسطة دستکاريهای فرمول خوراک و فضای باز (سوراخ)  دای کنترل شود . بطورکلی خوراکهای پفکی نشده اما بطور کامل پخته شده ، نياز به 600-550 ميلی متر مربع فضای باز به ازاء هر تن توان عملياتی دارند . خوراکهايی که به ميزان زيادی پفکی شده اند نياز به 250-200 ميلی متر مربع فضای باز به ازاء هر يک تن توان عملياتی دارند (تصوير شماره 7) .
    تصوير شماره 7 : مجموعة دای/چاقو
    ساير پيشرفت ها در زمينة پيکربندی دای به «دای های چندتايی سريع تعويض»(1) منتج شده است . جايی که دای ها ميتواند بدون توقف سيستم اکستروژن تعويض شوند . اين طراحی زمان تنظيم نمودن را بميزان بيش از 50 درصد کاهش می دهد ، که اين مسئله باعث شده  اندازه های بسيار کوچکتر خوراک ، زمان بندی راحتتر ، افزايش بهره وری دستگاه و در نهايت سودبخشی بيشتر حاصل شود .  انعطاف پذيری فرآيند اکستروژن بواسطة پارامترهای عملياتی اکسترودر در صنعت امروزة خوراک لازم و ضروری می باشد از آن جهت که بتوانيم به نيازمنديهای بازار برسيم و فرآيند را برای جبران مواد اوليه و ساير تغييرپذيری های فرآوری تنظيم نماييم . توليدکنندگان تجهيزات اکستروژن می بايست در زمينة ارائه پيکربندی های مناسب برای محصولاتی که نياز به فرآوری دارند ، توانا باشند . با استفاده صحيح از ابزارهای موجود و با بهينه سازی سيستم فرآوری اکستروژن ، توليدی سودآوری از خوراک آبزيان و حيوانات خانگی نصيب شما خواهد شد . 

  • ريشه يابی مشکلات تغذيه ايی در گلة گاوهای شيری

    +

    در اغلب اوقات هنگاميکه گاوها آنگونه که انتظار می رود شير توليد ننمايند يا اينکه گله از نظر سلامتی دچار مشکل شود ، جيره های غذايی تنظيم شده (و در واقع متخصصين تغذيه که جيره های غذايی را تنظيم            می نمايند) ،  مورد انتقاد قرار می گيرند . در اغلب موارد ، اکثر مشکلات تغذيه ايی ترکيبی از چندين فاکتور بوده که بگونه ايی تغيير پيدا کرده اند که باعث کاهش در توليد شير ، کاهش در رشد و سلامتی گله شده اند .  جيره های غذايی تنظيم شده ميتوانند خود بتنهايی مشکل ساز باشند ، اما ساير فاکتورهای مديريتی وابسته  نيز ميتوانند در اين قضيه سهيم باشند . غالب اوقات ، اعمال تغيير در مديريت عملی ميتواند مشکل را برطرف سازد . در جدول زير برخی از مشکلات که در گلة گاو شيری بروز می کند  به صورت کلی آورده شده اند  و مواردی را که می بايست در زمينة برطرف سازی آنها مد نظر قرار گيرد ، مشخص می نمايد :

    مشکلات تغذيه ايی موارد قابل بررسی بمنظور برطرف سازی مشکل
    گاوها آنگونه که انتظار می رود شير توليد نمی کنند 1- ارزيابی برنامه مديريتی تغذية گاوهای شيرده( جيره و تغذيه و مديريت عملی)
    2- ارزيابی تغييراتی که در کيفيت علوفة مصرفی انجام شده است.
    3- آخرين تاريخی که جيره های گلة گاو شيری تنظيم شده اند،چه زمانی بوده است ؟
    4- دکتر دامپزشک گله را از نظر سلامتی کلی ارزيابی نموده است ؟
    5- اخيرا چه تعداد از گاوها زايش نموده اند؟(ميانگين تعداد روزهايی که گاوها در حال شيردهی هستند)
    6- ارزيابی قابليت دسترسی گاوها به آبشخور و کيفيت آب مصرفی
    مشکلات تغذيه ايی موارد قابل بررسی بمنظور برطرف سازی مشکل
    پايين بودن ميزان چربی شير (پايين تر از 2/3 % برای گاو هولشتاين) 1- ارزيابی مجدد جيره هايی که بطور عملی داده می شوند (و مصرف می شوند)ازآن جهت که ببينيم آيا جيره ها احتياجات غذايی گاوها را تأمين مينمايند؟ 2- چند کيلوگرم دانة غلات (يا کنسانتره) در هر وعدة غذايی داده می شود ؟ (انتظار می رود در هر وعدة غذايی چهار ساعته کمتر از 4 کيلوگرم مصرف شود) 3- ارزيابی مقدار فيبر مؤثر (فاکتور جويدن) خوراک : الف) آيا گاوها علوفة خشک ساقه بلند مصرف می نمايند؟ ، ب) آيا گاوها اجزاء جيره های غذايی مخلوط (TMR) را از هم جداسازی می نمايند؟ ، ج) آيا اجزاء جيره های غذايی مخلوط بيش از حد ميکس شده اند و اندازة ذرات غذا کاسته شده است ؟ 4- آيا 60% گاوها بهنگام استراحت در حال جويدن لقمة غذايی (نشخوار) هستند؟
    مشکلات اندام حرکتی – لنگش (زگيل مودار روی پاشنه پا و گنديدگی سم) 1- ارزيابی جيره هايی که داده شده  و بوسيلة گاوها مصرف می شوند ،بخصوص بررسی دقيق ميزان کربوهيدرات غير نشاسته ايی(NSC) در جيره غذايی 2- ارزيابی جيره هايی که توسط گاوها مصرف می شوند برای اندازه گيری مقدار فيبر مؤثر خوراک (فاکتور جويدن غذا که باعث عمل نشخوار می شود)
    مقادير بالای نيتروژن اوره ايی شير (MUN) نيتروژن اوره ايی شير بالاتر از 14 ميلی گرم بر دسی ليتر    ارزيابی جيره های مصرفی گاوها بخصوص از نظر کيفيت پروتئين مصرفی (قابل تجزيه و غيرقابل تجزيه بودن پروتئين در دستگاه گوارش ) و همچنين مقادير کربوهيدرات غير نشاسته ايی در خوراک
    مشکلات تغذيه ايی موارد قابل بررسی بمنظور برطرف سازی مشکل
    اسهال 1- آيا کلية گاوها به اين مشکل دچارند يا اينکه بصورت تکی در گله مشاهده می شود ؟ 2- آيا دکتر دامپزشک وضعيت سلامتی اينگونه گاوها را ارزيابی نموده است ؟ (اسهال خونی زمستانه ، سالمونلا ، بيماری يون) 3- ارزيابی خصوصيات و ويژگيهای جيره غذايی که عملا مورد استفاده گاوها قرار می گيرد ؟
    برگشتگی (جابجايی) شيردان گاوهايی که در اواسط دورة شيرواری قرار دارند 1- ارزيابی فيبر مؤثر جيره هايی که بوسيلة گلة گاوهای شيری مصرف       می شود (مدت زمانی که جيره های غذايی مخلوط در حال ميکس شدن هستند - مقدار دانه غلات يا کنسانتره ايی که در يک دورة زمانی چهار ساعته توسط گاوها مصرف می شود) 2- ارزيابی مقدار جداسازی اجزاء مواد خوراکی که بوسيلة گاوها انجام       می شود . 3- ارزيابی ميزان مواد معدنی ماکرو (کلسيم) در جيرة غذايی گاوهای شيری  
    برگشتگی (جابجايی) شيردان گاوهايی که در دورة 45 روزه پس از زايش قرار دارند  ارزيابی دورة انتقالی گاوها در زمانيکه بسمت جيره های دورة شيردهی می روند ، بعلاوه برنامه های مديريت تغذيه ايی 21 روز قبل از زاييمان
    تب شير در گاوهای تازه زا  ارزيابی محتوای مواد معدنی (پتاسيم ، سديم ، سولفور و کلر – بغير از کلسيم) در جيرة غذايی 21 روز قبل از زايش گاو ها
    جفت ماندگی در گاوهای تازه زا بازنگری در برنامه های غذايی بويژه مواد معدنی/ويتامينه در طول دورة خشکی گاوها (بعنوان مثال مقدار سلنيوم بعلاوه بالانس جيره های آنيونی-کاتيونی : محتوای پتاسيم ، سديم ، کلر ، سولفور جيره)
    مشکلات تغذيه ايی موارد قابل بررسی بمنظور برطرف سازی مشکل
    لاغر بودن گاوهايی که کمتر از 60 روز از زايش آنها      می گذرد 1- ارزيابی دورة انتقالی گاوها (3 هفته قبل از زايش تا 8-6 هفته بعد از زايش) 2- ارزيابی گاوهای خشک و برنامه هايی که برای دورة 3 هفته مانده به زايش (Close-up) گاوهای خشک در نظر گرفته شده است (آيا گاوها به علوفة خشبی و افزايش ميزان دانه غلات يا کنسانتره قبل از زايش عادت کرده اند ؟) 3- ارزيابی مديريتی آخور گله های شيری بمنظور حصول اطمينان از وجود فضای کافی آخور و خوراک برای گاوهای تازه زا جهت مصرف آن
    گاوهای خشک وزن خود را از دست می دهند ارزيابی برنامه های غذايی گاو خشک – کيفيت علوفة خشبی که مصرف  می شود ، قابليت دسترسی گاوها به چرای آزاد ، استرس گرمايی ، مقدار دانة غلات يا کنسانتره که متناسب با کيفيت علوفة خشبی مصرف می شود  
    مشکلات گوساله زايی در تليسه ها 1- ارزيابی وضعيت بدنی تليسه ها قبل از زايش – آيا آنها بيش از حد چاق هستند ؟ 2- ارزيابی برنامه های غذايی تليسه ها
    گوساله های بدنيا آمده از تليسه ها بسيار کوچک هستند  ارزيابی برنامه های غذايی تليسه ها آيا جيره های غذايی تليسه ها پس از اينکه کيفيت علوفة خشبی مورد آزمايش قرار گرفت ، بالانس شدند ؟ بازنگری در مديريت چرای آزاد : هم از نظر کيفی و هم از نظر کمی
    مشکلات اندام حرکتی که بمدت کوتاهی پس از زايش در تليسه ها ديده می شود ارزيابی مشکل غذايی تليسه ها برای حصول اطمينان از اينکه تليسه ها به ميزان مناسب و کافی جيرة غذايی بالانس شده دريافت می نمايد

      گروه تحقيق و توسعه (R & D) شرکت تعاونی توليدی 21 بيضاء

  • مديريت پرورش و تغذيه گاوهاي تازه زا

    +

    مقدمه:
    يكي از بحراني ترين مراحل در طول زندگي اقتصادي گاوهاي شيري 2 ماه اول پس از زايش است و كوچكترين بي توجهي به حيوان در اين دوره كوتاه لطمات جبران ناپذيري به سلامت و توليد گاو در آن دوره شيردهي و حتي تمام عمر حيوان وارد مي كند و بر عكس مديريت صحيح در اين دوره تضمين كننده سلامتي و توليد بالاي حيوان خواهد شد. تقريباً اكثر بيماري هاي تغذيه اي ، متابوليكي و عفوني مهم در اين دوره به سراغ گاو مي آيند . بيماري هايي از قبيل تب شير، زمين گير شدن گاو، جفت ماندگي، كتوز، اسيدوز، برگشتگي شيردان، كبد چرب، لنگش تغذيه اي، آبسه كبدي ، افت شديد چربي شير وانواع عفونت هاي رحمي در اين دوره به وفور در گله ديده مي شود. تغذيه علمي و مديريت صحيح پرورش از مهمترين عوامل پيشگيري كننده از بروز بيماريهاي فوق مي باشد. دامدار موفق كسي است كه به تواند از بروز اين بيماري ها در گله جلوگيري كرده و حيوان را در رسيدن به اوج توليد شير ياري رساند.
    چرا گاوهاي تازه زا اين قدر آسيب پذير و حساس هستند؟ عوامل مختلفي باعث مي شود كه گاوهاي تازه زا تا حد زيادي حساس و ضعيف باشند كه به بعضي از آنها فهرست وار اشاره مي شود:
    -تغييرات فيزيولوژيك وسيع در هنگام زايش: زايمان سبب تغييرات زيادي در هورمون هاي بدن گاو مي شود . اين تغييرات در بدن گاو طبيعي بوده و سوخت و ساز بدن را براي توليد شير آماده ميكند ولي فشار زيادي به گاو وارد مي كند.
    -استرس زياد به هنگام زايمان: زايمان در قديم عمل سنگيني براي گاو نبود ولي در حال حاضر به دليل اصلاح نژاد و ايجاد گوساله هايي با وزن بيش از 37 كيلوگرم، خروج گوساله از كانال زايمان با فشار زيادي به در گاو همراه است.
    -كم اشتهايي : گاو تازه زا بسيار كم اشتها است. دلايل مختلفي براي توجيه كم اشتهايي در گاو تازه زا ذكر شده است. تغييرات هورموني در بدن، بزرگي جنين در شكم حيوان آبستن به خصوص در اواخر دوره آبستني و فشار زياد بر روي دستگاه گوارش ، عادت نداشتن گاو خشك به مصرف زياد خوراك به خصوص عادت نداشتن به مصرف كنسانتره و بالا رفتن چربي خون در گاو تازه زا به دليل كاهش وزن شديد در چند روز اول بعد از زايش از جمله دلايل مهم كاهش اشتها مي باشد.
    -شروع ترشح شير و شيرواري: ترشح شير بلافاصله پس از زايش به يكباره شروع شده و حيواني كه تا چند ساعت قبل خشك بوده و توليد نداشته است شروع به ساختن و ترشح شير مي نمايد . اين عمل باعث افزايش شديد و يكباره نيازهاي غذايي گاو شده و فشار زيادي به بدن وارد مي سازد.
    مجموع عوامل فوق دست به دست هم داده و گاو تازه زا را ضعيف و حساس مي نمايد و اگر دامدار به موقع به فكر چاره نباشد لطمات سنگيني به حيوان وارد شده كه گاهاً جبران پذير نبوده و باعث حذف زود هنگام گاو به خصوص در حيوانات پرتوليد مي گردد.
    معيارهاي شناخت مديريت هاي ضعيف در گاوهاي تازه زا
    از معيارهاي زير مي توان به سادگي فهميد كه آيا در يك گله مديريت صحيح تغذيه و پرورش در مورد گاوهاي تازه زا رعايت مي شود:
    -پائين بودن توليد شير در اوج شيردهي
    -كاهش شديد وزن بدن
    -پائين بودن درصد آبستني در گله
    -وجود بيماري هاي متابوليكي در گله(از قبيل تب شير، كتوز و ...)
    -وجود اختلالات گوارشي از قبيل اسيدوز شكمبه، برگشتگي شيردان و ...
    -بالا بودن هزينه هاي دامپزشكي
    -بالا بودن درصد حذف اجباري گاوها از گله
                                                              

    اگر يك يا چند مورد از موارد بالا در گله شما وجود دارد حتماً بايد در مديريت دامداري خود تجديد نظر كنيد

    راهكارهاي مديريتي در پرورش و تغذيه گاو تازه زا
      1-حفظ وزن مناسب گاو قبل از زايش: گاو در هنگام زايش بايد وزن مناسب داشته باشد. گاو خشك به شدت مستعد چاق شدن مي باشد. هرگونه اضافه وزن در هنگام زايش سبب مشكلات زيادي براي حيوان مي شود. گاوهاي چاق در زمان زايش و پس از آن به سرعت وزن خود را از دست مي دهد كه اين امر موجب بالا رفتن چربي خون مي گردد. بالا رفتن چربي خون سبب از دست دادن شديد اشتها در گاو شده ونهايتاً باعث چرب شدن كبد مي شود. كبد پايگاه سوخت و ساز بدن است و هرگونه اختلالي در كار كبد به شدت سلامتي و توليد شير را به خطر مي اندازد.متاسفانه بسياري از دامداران عقيده دارند كه بايد گاو آبستن را چاق نگه داشت تا در دوره شيردهي بعدي شير زيادي توليد كند اما اين عمل بسيار غير اصولي بوده و دامدار با دست خودش دام را به مهلكه مي اندازد. گاو لاغر نيز توانايي زيادي براي تداوم توليد شير ندارد. از نظر فني گاو بايد درهنگام زايش داراي امتياز بدني حدود 5/3 باشد. اين گاو نه خيلي لاغر و نه خيلي چاق است و حدود يك كف دست روي كپل از چربي خالي است(شكل 1).
    2-شروع استفاده از كنسانتره از دو هفته قبل از زايش:
    در نشريه قبل شما با نحوه تغذيه گاو در مراحل مختلف خشكي آشنا شديد. نكات مهم تغذيه اي در اين مرحله به شرح زير است. براي عادت دهي گاو و ميكروب هاي شكمبه حيوان به مصرف كنسانتره بايد از دو هفته مانده به زايش شروع به مصرف كنسانتره نمود. براي اينكار بهتر است از مقادير كم(حدود 2 كيلوگرم) در روز شروع نموده و به تدريج در طي دو هفته به حدود 4 تا 5 كيلوگرم برسانيد. اگر گاو يا تليسه چاق بود اين مقدار را به 4 كيلوگرم محدود كنيد. غلظت انرژي كل جيره در اين دوره بايد چيزي بين گاو تازه زا و گاو خشك بوده و حدود 55/1 مگاكالري در كيلوگرم بايد باشد(كل جيره نه كنسانتره). مقدار مصرف ذرت سيلو شده نبايد بيش از 50 درصد از علوفه مصرفي باشد(بر حسب ماده خشك) زيرا باعث چاقي گاو مي شود. براي شادابي، تمرين و بازي گاوها هميشه و در تمام فصول سال جاي كافي براي گاوهاي خشك مهيا كنيد كه اين امر در سلامت گاو قبل و بعد از زايش بسيار اهميت دارد.
    3- به حداكثر رساندن مصرف خوراك پس از زايش:
                                                           مصرف خوراك بلافاصله پس از زايش به حداقل ممكن رسيده و اشتهاي حيوان به شدت كاهش مي يابد و اين امر موجب از دست دان چربي هاي بدن شده و حيوان لاغر مي شود. در اين حالت گاو در تعادل منفي انرژي قرار دارد بدين معني كه بيش از آنچه كه از طريق خوراك انرژي دريافت كند ، به دليل توليد شير زياد انرژي مصرف مي كند و اين كمبود انرژي را از طريق آب كردن چربي هاي بدن تامين مي نمايد. از نظر علمي هر چه بتوانيم سرعت لاغر شدن گاو را كنترل كنيم به نفع سلامت گاو و تضمين كننده توليد شير زياد در اوج شيردهي است. نكات مهمي در رابطه با به حداكثر رساندن خوراك در گاوهاي تازه زا وجود دارند كه بايد مد نظر قرار گيرد كه بعضي از آنها عبارتند از:
    -استفاده از علوفه با كيفيت بالا
    -استفاده از علوفه و مواد غذايي خوشخوراك در جيره
    -خالي نبودن آخور در هيچ زماني
    -تشويق گاوها به ايستادن پاي آخور به هر روش ممكن
    -افزايش تعداد دفعات خوراك ريختن در آخور
    -استفاده از علوفه خشك در جيره حداقل به ميزان 5/2 تا 3 كيلوگرم روزانه
    -زياد خرد نكردن علوفه
    -فضاي كافي آخور براي تمام گاوها در يك زمان(حداقل 65 تا70 سانتي متر طول آخور به ازاي هر راس گاو)
    -بهم زدن خوراك در آخور براي تحريك گاوها به مصرف
    -انرژي خالص شيردهي در كل جيره حداقل 65/1 مگاكالري در كيلوگرم باشد
    -پروتيئين كل خوراك(علوفه+كنسانتره) حداقل 17 تا 18 درصد باشد كه بيش از 35 تا 40 درصد آن از نوع پروتئين عبوري باشد.
    -ميزان مصرف كنسانتره به هيچ وجه بيش از 60 درصد كل خوراك نباشد.
    -كنترل دقيق روزانه مصرف خوراك گاوهاي تازه زا
    4- با گاوهاي چاق هنگام زايش چه كار كنيم؟
    همانطور كه بارها اشاره شد گاو چاق در هنگام زايش مستعد ابتلا به انواع بيماري ها است بنابراين اگر گاوي در هنگام زايش چاق بود بايد نكات زير دقيقاً رعايت نمود: 1. خوراندن روزانه 500 تا 700 گرم پروپيلن گليكول از چند روز قبل از زايش تا 5 روز پس از زايش براي تامين قند كافي خون
    2. مصرف 6 تا 12 گرم نياسين( از ويتامين هاي گروه ب)
    3. مصرف كافي مواد نشاسته اي در جيره
    4. دقت در مصرف كافي خوراك توسط گاو
    5. پرهيز كردن از تغيير سريع جيره
    5- شديداًً مراقب انواع بيماري ها باشيد:
    در گاوهاي تازه زا به دليل شرايط خاص بدن حيوانات به شدت در مقابل انواع بيماري ها حساس هستند بنابراين كوچكترين علامت ناخوشي گاوها را زير نظر گرفته و بي تفاوت نباشيد. ورم پستان، لنگش، كتوز، اسيدوز و عفونت هاي رحمي در اين دوره به وفور يافت مي شود. براي پيشگيري از اين بيماري ها رعايت نكات بهداشتي را به خصوص نظافت و خشك بودن جايگاه نگهداري گاوها را سرلوحه كار خو قرار دهيد. اگر بيماري در مرحله ابتدايي شناسايي و درمان شود پاسخ حيوان به درمان سريع و كامل خواهد بود در غير اين صورت ممكن است بيماري حتي تا چندين ماه گاو را مشغول كرده و علاوه بر هزينه هاي سنگين دامپزشكي ، توليد شير حيوان در كل دوره شيردهي با كاهش روبرو خواهد شد.

  • نور دهی در جوجه گوشتی

    +

    در اولین روزهای پرورش بیشتر پرورش دهندگان جوجه گوشتی اغلب به جوجه ها روشنایی دائم (24 ساعت )  می دهند و به منظور عادت دادن آنها به تاریکی در هنگام قطع برق و جلو گیری از ایجاد استرس برنامه 23 ساعت روشنایی و یک ساعت خاموش را معمولا پس از روز اول اعمال مينمایند ، این در حالی است که شدت نور را در تمام دوران پرورش ثابت نگاه میدارند . امروزه به دلیل نیاز به صرف جویی در مصرف انرژی و انجام مطا لعات فراوان تأثیر نور بر رشد و عملکرد جوجه های گوشتی  برنامه های نوری متناوب و با شدت نور متغییر ارائه شده است. امروزه بررسی های  فراوانی در مورد تأثیر نور دهی  بر مصرف خوراک ، بازدهی رشد ، ضریب تبدیل خوراک ، رفاه و آرامش جوجه های گوشتی انجام شده است که هدف اساسی آنها افزایش میزان عملکرد ، بهبود زندمانی و کاهش مشکلات مربوط به پا و آسیت است انجام و یا در حال بررسی است. در این بولتن ما نیز سعی بر آن داریم که ضمن بررسی تاثیر نور بر عملکرد جوجه های گوشتی چند برنامه نوری را نیز معرفی نماییم تا مرغدراران با توجه به شرایط سالن ، منطقه و مدیریت خود بتوانند یکی از آنها را اجرا نمایند . دید در طیور:
    در مقایسه با انسان طیور چشم های بزرگتری دارند ،بصورتی که وزن دو چشم در پرنده گان از وزن مغز بیشتر است. مطالعه انجام شده نشان می دهد که تا حد زیادی طیور نزدیک بین هستند . این مشخصه به پرنده امکان را میدهد تا اجسام نزدیک و دور را بطور همزمان در کانون دید خود بشکل يکسان و هم اندازه ببيند  . در واقع  طیور همزمان با جستجو برای مصرف خوراک ، امکان حالت آماده باش و انجام عکس العمل  را نیز دارا هستند . انواع سیستم های نور در پرورش جوجه گوشتی:
    الف) نوردائم 
      ب)  نور متناوب
    الف):   در سیستم نور دائم بسته به سالن گاهی از اوقات پرورش دهندگان جهت صرفه جویی در مصرف انرژی پس از 3-2 روز اول پرورش سعی بر استفاده از نورطبیعی در طول روز و استفاده از روشنایی در طول شب دارند. باید متذکر شد نور طبیعی به دلایل :
    1)متغییر بودن شدت در طول روز 
    2)عدم یکنواختی پخش در تمام نقاط سالن و ایجاد کانون نور درنقاط خاص
    3)تحریک پرندگان وایجاداسترس
    4)  تاثیر مستقیم بر درجه حرارت سالن 
    نامرغوبترین نوع برنامه نوری است . معمولا برنامه نوری دائم را بر دو نوع 1-نور دائم با شدت بالا   2- نور دائم با شدت ضعیف می باشد . در روش نور دائم با شدت بالاپرورش دهندگان پس از 24 الی 48 ساعت اولیه پرورش شدت نور را به 4 وات در هر متر مربع رسانده و سپس با خاموشی یک ساعت در شب شدت نور را تا پايان دوره ثابت نگه می دارند . در این برنامه توصیه میشود هرگز شدت نور را افزایش ندهید زیرا چشم طیور نمی تواند بعد از نور شدید روزانه به شدت نور پائین تر عادت نماید .  در روش نور دائم ضعیف بعد از 2 الی 5 روزگی سن جوجه ، یک ساعت خاموشی و 23 ساعت روشنائی با شدت نور به 5/1 وات درهر متر مربع به گله داده میشود و این برنامه تا پایان دوره پرورش ادامه می یابد .
            ب): سیستم نوری متناوب خود به دو روش اجرا میشود
    1- نور ضعیف متناوب و یکسان 
    2- نور ضعیف متناوب و متغییر  در روش اول معمولا بعد از سن 5 روزگی با استفاده از یکی از برنامه های نوری که در جداول زیر آورده شده است شدت نور در تمام طول دوره پرورش به 1 الی 5/1 وات در هر متر مربع ميرسد ولی در روش دوم پس از سن 5 الی 7 روزگی شدت نور از 3 الی 4 وات در هر متر مربع معمولا بصورت کاهشی تا پايان دوره به 1  الی 5/1 وات می رسد. اجرای هر کدام از روشها و سیستم های نور فوق بستگی به دانش فنی و  قدرت مدیریت، وضعیت سالن ، فصل و زمان پرورش ، شکل دان مصرفی(آردی یا پلت) و شرایط عمومی گله دارد . باید توجه داشت هنگام استفاده از نور متناوب دانخوری و آبخوری بیشتری در اختیار جوجه ها قرار گیرد . در این روش توصیه بر افزایش حداقل 50 – 40 درصد آبخوری و دانخوری در کل سالن است .
       :رنگ نور
    رنگ نور در ميزان عملکردجوجه های گوشتی میتواند تأثير گذار باشد . پرندگان قادرند طيف هايي از اشعه نوري قرمز ، نارنجي زرد و احتمالاً آبي را ببينند، كه اين مسئله بيشتر به خاطر عبور بعضي از اشعه‌هاي كوتاهتر نوري نظير سبز ، آبي و بنفش از شبكيه چشم طيور مي‌باشد. در جدول زير رابطه بين رنگ نور و بعضي از عوامل توليد آورده شده است گر چه در بيشتر اوقات اين ارتباطات بسيار كم است. رابطه رنگ نور و  عملکرد جوجه گوشتی :

    رديف موضوع قرمز نارنجي زرد سبز آبي
    1 افزايش رشد       V V
    2 كاهش راندمان غذايي     V V  
    3 كاهش سن بلوغ       V V
    4 افزايش سن بلوغ V V V    
    5 كاهش عصبانيت V        
    6 كاهش همديگر خواري V       V

        با توجه به تحقیقات ارائه شده در پرورش جوجه های گوشتی طی دوران پرورش بهتر است از سيستم‌هاي نوري استفاده شود كه بتوان تركيبي از نورهاي زرد، سبز و آبي استفاده نمود. از آنجا كه طول موج آبي در حداقل‌هاي دامنه نورهاي مرئي قرار گرفته است توصيه مي‌شود از سن يك الي 10 روزگي و براي رسيدن طيور به آبخوري و دانخوري از نور سبز و زرد و در ادامه از تركيب نور سبز و آبي یا  سبز و زرد تا پايان دوران پرورش استفاده شود. مزاياي استفاده از اين تركيب رنگي نور به شرح زير است:
        1ـ افزايش رشد بهتر
        2ـ كاهش استرس
        3ـ بهبود ضريب تبديل غذايي
        4ـ كاهش احتمال كاني بالیسم و تلفات ناشی از آن
                       انواع برنامه های نور متناوب جوجه های گوشتی

    برنامة نوری متناوب (1) در جوجه های گوشتی
    سن (روز) روشنايی (ساعت) تاريکی (ساعت) شدت نور (لوکس) ميزان نور (وات در هر مترمربع)
     1- 0 23 1 20 4
    5 – 2 22 2 15 3
    10 -6 21 3 5 1
         بعد از سن 10 روزگی تا سن 42 روزگی ( سن کشتار) به ازای هر یک ساعت روشنایی حداکثر سه    ساعت به جوجه ها خاموشی داده میشود . اعمال این برنامه فقط در سالن های بدون پنجره امکان پذير است و گله بایستی از مدیریت بالایی برخوردار باشد. 
    برنامة نوری متناوب (2) در جوجه های گوشتی
    سن (روز) روشنايی (ساعت) تاريکی (ساعت) شدت نور (لوکس) ميزان نور (وات در هر مترمربع)
     3- 0 24 0 20 4
    7 - 4 18 6 15 3
    14 -8 14 10 10 2
    22 - 15 16 8 5 1
    28 - 23 18 4 5 1
    29 الی کشتار 22 2 5 1
    برنامة نوری متناوب (3) در جوجه های گوشتی
    سن (روز) روشنايی (ساعت) تاريکی (ساعت) شدت نور (لوکس) ميزان نور (وات در هر مترمربع)
     1- 0 24 1 20 4
    2 – 1 20 4 20 4
    4 -3 18 6 20 4
    15 - 5 6 18 5 1
    21 - 16 10 14 5 1
    28 - 22 14 10 5 1
    35 - 29 18 6 5 1
    42 - 36 24 0 5 1
    برنامة نوری متناوب (4) در جوجه های گوشتی
    سن (روز) روشنايی (ساعت) تاريکی (ساعت) شدت نور (لوکس) ميزان نور (وات در هر مترمربع)
     4- 0 24 0 20 4
    10 - 5 20 4 20 4
    15 - 11 19 5 20 4
    21 - 16 18 6 5 1
    28 - 22 20 4 5 1
    35 - 29 21 3 5 1
    42 - 35 22 2 5 1
    42 تا کشتار 23 1 5 1
    برنامة نوری متناوب (5) در جوجه های گوشتی
    سن (روز) روشنايی (ساعت) تاريکی (ساعت) شدت نور (لوکس) ميزان نور (وات در هر مترمربع)
     5- 0 23 1 20 4
    7 - 6 20 4 20 4
    10 - 8 18 6 20 4
    20 - 11 16 8 15 - 10 3 - 2
    28 - 21 18 6 10- 5 2-1
    35 - 29 20- 18 6-4 5 1
    42 - 35 22- 20 4-2 5 1
    42 تا کشتار 22 2 5 1

    در این بولتن سعی داریم تاثیر شدت و مدت نور را بر صفات مهم اقتصادی جوجه گوشتی شامل مصرف خوراک ، افزایش وزن ، حذف و تلفات ،  بازده خوراک (ضریب تبدیل) و نهایتا راندمان اقتصادی تولید را بررسی نمائیم . نحوه محاسبه تعداد لامپهای مورد نیاز درسالن: بمنظور محاسبه تعداد لامپهای مورد نياز در يک سالن جوجه گوشتی ميتوان از فرمول زير استفاده نمود : مساحت سالن (متر مربع)                    * حداکثر شدت نور مورد نياز (لوکس) تعداد لامپ  = ------------------------------------------------------                    ميزان وات لامپ مورد مصرف * k ضريب جهت محاسبة ضريب k بر اساس جدول زير عمل نماييد :

    ضريب k وات لامپ
    8/3 15
    2/4 25
    6/4 40
    5 60
    6 100

    بعنوان مثال ميخواهيم برای سالنی با ابعاد 15 * 60 متر که لامپهای 60 واتی استفاده می نمايد ، برای ابتدای دورة پرورش که نور با شدت 20 لوکس نياز داريم ، تعداد لامپها را مشخص نماييم . برای اين کار :
    ضريب k   = 5 تعداد لامپ = 20 * 15 * 60   / 5 * 60 =    60 بنابراين برای اين سالن ، حداکثر به تعداد 60 لامپ 60 وات برای اوايل دورة پرورشی نياز داريم . لازم بذکرست که اين تعداد لامپ برای زمانی است که لامپها فاقد انعکاس دهنده باشند . در صورتيکه لامپها دارای انعکاس دهنده باشند تعداد لامپها حداقل 30% کاهش می يابد .
      تاثیر طول روشنایی بر مصرف خوراک و رشد:
    علت اصلی استفاده از روشنایی دائمی و یا 23 ساعت روشنائی و یک ساعت خاموشی با شدت روشنایی زیاد در جوجه گوشتی حد اکثر کردن مصرف خوراک و افزایش وزن جوجه گوشتی است.در بررسیهای انجام شده نشان داده شده است که پرندگانی که از نور دائم نسبت به نور متغییر استفاده کرده اند خوراک بیشتر مصرف و درصد رشد بیشتری داشته اند. این میزان رشد تا سن 21 روزگی بیشتر نمایان بوده است. 
    تاثیر طول روشنایی بر شمار مرگ ومیر وحذف و ضریب تبدیل خوراک:
         تحقیقات نشان داده است که شمار مرگ ومیر کل (تلفات و حذف) و شیوع سندرم مرگ ناگهانی (سکته) و مشکلات پا با افزایش طول و شدت روشنایی افزایش می یابد و شدت تلفات گله خصوصا پس از سن 25 روزگی رو به افزایش یافته است بطوریکه گاهی این تفاوتها به 5 الی 10 درصد هم میرسد . با توجه به مصرف خوراک بیشتر و تلفات طیور خصوصا بعد از 25 روزگی که وزن جوجه به بیش از 1000 گرم میرسد ضریب تبدیل خوراک در       جوجه هایی که از طول روشنایی کامل استفاده کرده اند نسبت به گروه استفاده کننده از نور متناوب افزایش چشمگیری داشته است .    تاثیر طول روشنایی بربازدهی اقتصادی تولید :
    توسعه اسکلتی و رشد اندامهای درونی (قلب ،کبد ،دستگاه گوارش و .....) ازاهداف مهم در اعمال برنامه های نوری خصوصا برنامه های نور متناوب است . رشد سریع جوجه های گوشتی امکان ایجاد بیماریهای متابولیکی را افزایش می دهد . جهت مقابله با این بیماریها و جلو گیری از سندرم مرگ ناگهانی و بروز مشکلات اسکلتی خصوصا پا ، متخصصین پرورش جوجه های گوشتی سعی دارند با اعمال برنامه های مدیریتی (برنامه های نوری ، تغذیه ای و....) درصد حذف و تلفات ناشی از بروز بیماریهای متا بولیکی را کاهش دهند . کاهش در صد حذف و تلفات ، و کاهش میزان خوراک مصرفی و نهایتا کاهش ضریب تبدیل غذایی از عوامل موثر بازده اقتصادی در جوجه های گوشتی است . بیشتر جوجه هایی که تحت برنامه های نوری متناوب قرار گرفته اند در مقایسه با جوجه هایی که از برنامه نوری دائم استفاده کرده اند پاسخ ایمنی بهتری داده اند . همچنین به دلیل مصرف اکسیژن و تولید حرارت طی دوره تاریکی ، شمار مرگ و میر ناشی از تجمع مایع در حفره پریکارد کمتر بود . ایجاد برنامه نوری متناوب این امکان را برای پرنده ایجاد مينماید که با استراحت و مصرف کمتر انرژی افزایش راندمان تولید گوشت بهتری خصوصا در فصول گرم را داشته باشند. مصرف خوراک ، شدت و مدت روشنایی ، تحرک پرنده ،کمیت و کیفیت خوراک همه از عوامل ایجاد حرارت محیطی و درونی در پرنده است که ایجاد برنامه های خاموشی متناوب میتواند در کاهش این حرارت تاثیر گذار باشد .
    نتیجه گیری:
     توصیه میشود مدیران واحد های پرورش جوجه گوشتی با توجه به شرایط سالن ، شرایط محیطی ، نوع دان مصرفی برای استفاده حداکثر  بازدهی طیور یکی از برنامه های نور متداول متناوب  استفاده نمایند . برای   انجام این برنامه بهتر است با متخصصین پرورش طیور مشاوره لازم را داشته باشند .
    با تشکر
     گروه تحقيق و توسعه شرکت تعاونی توليدی 21 بيضاء

  • مديريت پرورش و تغذيه گاو خشك

    +

    مقدمه:
    در گاو توليد شير فقط در چرخه آبستني- زايش امكان پذير است. يعني براي توليد شير گاو بايد حتماً آبستن شده و به طور طبيعي زايمان كند. بنابر اين براي موفقيت در كار دامداري بايد به تمام دوره زندگي گاو توجه كافي داشت. گاو پس از يك دوره شيردهي كه معمولاً حدود 10 تا 11 ماه طول ميكشد نياز به يك دوره استراحت قبل از زايش دارد. در اين دوره ذخاير بدني گاو كه در طول دوره شيردهي از دست رفته دوباره جبران مي شود. همچنين رشد سريع جنين در رحم و نيز بازسازي غده پستان نياز به يك دوره استراحت را براي گاو ضروري تر مي كند. دامداران اصطلاحاً به اين دوره استراحت قبل از زايش دوره خشكي مي گويند.
    ضرورت دوره خشكي در گاو:
    دوره خشكي از جنبه هاي مختلف در گاو حائز اهميت است كه به بعضي از آنها اشاره مي شود:
    - جبران ذخاير بدني از دست رفته: در اوايل دوران شير دهي اشتهاي گاو به خوراك كم مي شود و در گاوهاي پرتوليد مقدار خوراك مصرف شده تكافوي نيازهاي غذايي رانمي نمايد و حيوان مجبور مي شود از ذخاير بدني خود استفاده كند .در اين حالت بسته به شرايط حدود 50 تا 70 كيلوگرم از وزن گاو كاسته مي شود. اين مقدار كاهش وزن در اوايل دوره شيردهي طبيعي است و مشكلي براي سلامت گاو ايجاد نمي كند. ولي اگر كاهش وزن بيش از اين مقدار باشد نشان ميدهد كه مشكلي در مديريت وجود دارد . در هر صورت در اواخر دوره شيردهي و اوايل دوره خشكي لازم است اين وزن از دست رفته جبران شود. لازم به ذكر است كه از نظر علمي بهتر است وزن گاو قبل از شروع دوران خشكي متعادل گردد ، در واقع گاودار موفق طوري برنامه ريزي مي كند كه وزن گاو در همان اواخر دوره شيردهي جبران شود و كار امروز را به فردا نمي اندازد!  - بازسازي غده پستان: در طول دوران شيردهي فشار زيادي به پستان وارد مي شود. به طور مثال گاوي كه به طور ميانگين روزانه 30 كيلوگرم شير توليد ميكند در طول يك دوره شيردهي 300 روزه بيش از 9 تن شير توليد مي كند كه عدد واقعاً بزرگي است ! غدد پستانی
    - اين گاو مانند يك كارخانه روزانه حدود 5/3 تا 4 كيلوگرم مواد اوليه شير(به غير از آب) را در خود مي سازند و از پستان خارج مي كنند كه در طول دوران شيردهي اين عمل هر روز تكرار مي شود. بنابراين لازم است كه طي دوره خشكي اين بافت کارکرده براي دوره بعدي شيردهي بازسازي شود.
    - رشد كافي جنين: بيش از نيمي از رشد جنين در رحم در دو ماه آخر آبستني يعني ماه هاي هشتم و نهم اتفاق مي افتد.  در اين دو ماه آخر به اندازه 7 ماه گذشته گوساله در رحم مادر خود رشد و نمو پيدا مي كند. بديهي است كه  رشد سريع جنين نياز به مواد مغذي بسيار زيادي دارد و اگر گاو ماده به موقع خشك نشود، اين  احتياجات غذايي بالا  براي توليد شير و رشد جنين فشار زيادي را به گاو وارد مي كند.
    - تقويت سيستم ايمني بدن: عملياتزايمان و توليد شير فراوان به يكباره فشار زيادي را به گاو در هنگام زايش تحميل مي كند و در نتيجه حيوان مستعد ابتلا به انواع بيماري ها به خصوص بيماري هاي عفوني ميگردد.ثابت شده است كه خشك كردن صحيح كمك زيادي به تقويت سيتم ايمني در حيوان مي نمايد.
    طول دوره خشكي:
    تا به حال آزمايشات زيادي در رابطه با تعيين طول دوره خشكي انجام شده است. به عنوان يك اصل کلی، طول اين دوره به هيچ وجه نبايد كمتر از 8 هفته(2 ماه) باشد. كاهش اين دوره اثرات مخربي بر طول عمر گاو، توليد شيردر دوره شيردهي بعدي و سلامت گاو دارد. همچنين افزايش طول دوره خشكي هيچ اثر مثبتي بر سلامت و شيردهي حيوان نداشته و بلكه سبب چاقي بيش از حد گاو مي شود.
    تقسيم بندي دوره خشكي:
    در قديم کل دوره خشكي را يك دوره محسوب مي كردند و كمترين توجه را به حيوان مي نمودند.ولي امروزه ثابت شده است نياز غذايي گاو در طول اين دوره فرق ميكند. به طوريكه در اوايل دوره خشكي نياز غذايي گاو حداقل بوده و اواخر دوره آبستني و درست قبل از زايش نياز غذايي حيوان به حداكثر مي رسد . بنابراين نمي توان در تمام اين مدت يك نوع جيره به گاو داد. بر همين اساس امروزه بسته به شرايط، دوره خشكي را به سه دوره تقسيم مي كنند:
    1- مرحله اول:  خشك كردن
    2- مرحله دوم:  استراحت
    3- مرحله سوم :  دوره انتقالي
    در تحقيقي كه توسط محققين انجام شده است گاو هايي كه به روش سه مرحله اي دوره خشكي را سپري كرده اند نسبت به گاوهايی که در يك مرحله خشک شده بودند در کل دوره شيردهي بعد حدود 700 تا 1000 كيلوگرم شير بيشتري توليد كردند. در اين بخش به اختصار اعمال مديريتي و تغذيه اي مختص هر مرحله كه رعايت آن براي دامدار الزامي است شرح داده مي شود: مرحله اول : عمليات خشك كردن-  در اين مرحله، عمليات مربوط به خشك كردن گاو انجام مي شود. هدف از اين مرحله قطع جريان شير است. طول اين مرحله حدود 10 روز مي باشد. در طي اين 10 روز فشار جسمی و روحی زيادي به گاو وارد می شود. دامداران با روشهاي مختلفي گاو را خشك مي كنند. مهم نيست كه گاو با چه روشي خشك شود بلكه مهم اين است كه جريان توليد و ترشح شير طي اين مرحله به طور كامل و اصولي قطع گردد ، زيرا در غير اينصورت ممكن است گاو به انواع ورم پستان مبتلا شود. در زير بعضي از روش هاي متداول خشك كردن ارائه شده است:
    روش اول- قطع آب و خوراك در 24 ساعت اول+ كاهش تدريجي دفعات دوشش+  مصرف كاه يا علوفه فقير به مدت 10 روز بصورت آزاد
    روش دوم- قطع آب و خوراك در 24 ساعت اول+ قطع يكباره دوشش + مصرف كاه يا علوفه فقير به مدت 10 روز بصورت آزاد ( در اين روش فشار زيادي به گاو وارد مي شود و در صورت كوچكترين اشتباه احتمال ايجاد ورم پستان وجود دارد).
    روش سوم-  قطع خوراك در 24 تا 36 ساعت اول(بدون قطع آب)+ كاهش تدريجي دفعات دوشش+ مصرف كاه يا علوفه فقير به مدت 10 روز بصورت آزاد
    نكته مهم
    گاو در مراحل اول خشك كردن به شدت در مقابل بيماري هاي عفوني به خصوص ورم پستان ضعيف است. بنابراين گاو را در جايگاه هاي بسيار تميز و بهداشتي نگهداري كنيد.
    در موقع خشك كردن پس از آخرين نوبت شيردوشي از پمادهاي آنتي بيوتيك مخصوص گاوهاي خشك استفاده كرده و نوك پستان را در محلول هاي روغني ضدعفوني كننده مخصوص مانند گليسرين يده و يا غيره غوطه ور كنيد. در اين زمينه حتماً با دامپزشك خود مشورت كنيد. در اين 10 روز به دقت گاو را زير نظر بگيريد. اگر پستان مجدداً پر از شير شد بايد آنرا به شيردوشي برده و شير را به طور كامل تخليه كنيد، در غير اين صورت بروز  ورم پستان حتمي است. سپس دوباره پماد پستاني استفاده كنيد. در هر صورت خوراك گاو در اين مرحله فقط كاه يا ساير علوفه فقير است.
    مرحله دوم : دوره استراحت –  اين مرحله كه تقريبا از روز دهم شروع و تا سه هفته مانده به زايش ادامه دارد تقريباً ساده ترين مرحله تغذيه و نگهداري گاو است. حيوان در اين مرحله به تدريج شروع به چاق شدن مي كند و اين مرحله آخرين مرحله براي جبران ذخاير بدني گاو است. گاودار موفق كسي است كه بتواند گاو خود را قبل از اتمام دوره شيردهي به وزن مناسب برساند.خوراك هايي كه گاو در اين مرحله استفاده مي كند بايد كم انرژي باشد زيرا خوراك هاي پر انرژي حيوان را چاق مي كند.
    به عنوان يك قاعده سر انگشتي در صورتي كه وزن و وضعيت بدني گاو در ابتداي دوره خشكي مناسب بود بايد در كل دوره خشكي روزانه به طور متوسط حداكثر حدود 5/0 كيلوگرم افزايش وزن پيدا كند.ولي اگر گاو خيلي لاغر باشد بايد آنرا از بقيه جدا كرده و خوراك بيشتري به آن بدهيد. در هر صورت در اين دوره حيوان نبايد بيش از 50كيلوگرم افزايش وزن پيدا كند. نكته مهم ديگر در كل دوره خشكي اينست که گاو  به هيچ وجه نبايد لاغر شود زيرا بسيار خطرناك بوده و ممكن است كبد را ازكار بياندازد.
     به طور خلاصه نكات تغذيه اي زير را در اين مرحله رعايت كنيد:
    1-بهتر است براي تغذيه گاوها از مخلوط50% كاه + 25% يونجه+ 25%ذرت سيلو شده استفاده كنيد.
    2-مقدار فسفر جيره نبايد كم باشد زيرا احتمال دارد تب شير، جفت ماندگي و عدم فحلي در دوره شيردهي آتي اتفاق افتد.
    3-علاوه بر تامين مقدار كافي كلسيم و فسفر بايد به نسبت بين اين دو ماده معدني در جيره توجه كرد. بهترين نسبت كلسيم به فسفر بايد حدود 2 به 1 باشد. ساده ترين راه تامين اين دو ماده اضافه كردن آن در كنسانتره است . اما اگر به هر دليل از كنسانتره استفاده نشود بايد آنرا به صورت آزاد در گوشه اي از آخور ريخت تا گاوها بسته به نياز خود از آن استفاده كنند (اين روش زياد دقيق نيست) .
    4-مصرف نمك و جوش شيرين را در كل دوره خشكي قطع كنيد زيرا باعث ايجاد قمره در پستان (ادم پستان) مي شود. حتماً مطمئن شويد مكمل مواد معدني و ويتامين كه در اختيار گاو گذاشته ايد عاري از نمك باشد.
    5-از مكمل معدني- ويتاميني مخصوص گاوهاي خشك استفاده كنيد. مقدار ويتامين E و سلنيوم در مكمل هاي موجود در بازار بسيار كم است در حاليكه نياز گاو به اين دو ماده كه در سيستم ايمني گاو نقش اساسي بازي مي كند بسيار بالا است.
    6-بهترين زمان براي درمان انگل هاي خارجي و داخلي گاو همين مرحله است كه در اين مورد با دامپزشك خود مشورت كنيد.
    7-برنامه واكسيناسيون پيشنهادي توسط اداره دامپزشكي را رعايت كنيد. بعضي از واكسن ها سبب سقط جنين مي شوند كه حتماً به اين نكته توجه كنيد.
    مرحله سوم : دوره انتقالي – اين مرحله از سه هفته قبل از زايش شروع مي شود و مرحله بسيار مهمي است . در اين مرحله حتماً گاوها را برحسب تاريخ تلقيح منجر به آبستني جدا كرده ودر يك گروه مجزا قرار دهيد تا از آنها مراقبت ويژه به عمل آيد. نياز غذايي گاوها در اين مرحله چيزي بين دوره خشكي و دوره شيردهي است و هرگونه غفلت در اين مرحله به طور مستقيم روي توليد شير و توليد مثل گاو در دوره بعدي اثر مي گذارد.
    نكات كليدي زير را در اين مرحله به ياد داشته باشيد:
    1-در اين مرحله بايد از كنسانتره استفاده شود. روزانه حدود 4 تا 6 كيلوگرم كنسانتره با فرمول بسيار ويژه به گاو بدهيد.
    2-اگر ذرت سيلو شده در جيره وجود داشت مقدار مصرف كنسانتره را به حدود 3 تا 4 كيلوگرم محدود كنيد زيرا باعث چاق شدن گاو مي شود.
    3-هدف از اين دوره عادت دادن گاو و شكمبه آن به مصرف كنسانتره است. گاو پس از زايمان علاقه چنداني به مصرف خوراك ندارد ولي اگر از سه هفته قبل از زايش شروع به مصرف كنسانتره در گاو خشك نماييد حيوان به تدريج به مصرف آن عادت كرده و دوره سخت زايمان و شروع شيردهي را با كمترين مشكل پشت سر مي گذارد.
    4- ميزان پتاسيم و كلسيم جيره بايد در اين مرحله كم و جيره فاقد نمک باشد ولي متاسفانه خوراك هايي كه در ايران وجود دارندپتاسيم زيادي دارند. به همين خاطر براي كاهش اثرات مضر پتاسيم زياد در جيره (كه ممكن است سبب تخته بند يا تب شير گردد) امروزه از      نمك هاي اسيدي كه به نمك هاي آنيوني نيز معروف هستند استفاده مي شود.
    5-از 2 تا 3 روز مانده به زايمان، گاو را به باكس هاي بسيار تميز و ضدعفوني شده مخصوص زايش منتقل كنيد زيرا هرگونه استرس و آلودگي در هنگام زايش و بعد از آن اثرات مخربي بر سلامتي گاو مي گذارند.
    6-سرچشمه بسياري از بيماري ها از قبيل تب شير، كتوز، كبد چرب، لنگش، جفت ماندگي، عدم باروري، عفونت هاي رحمي، عدم فحلي، اسيدوز شكمبه و افت چربي  در دوره خشكي است بنابر اين آن را سرسري نگيريد.
    7-درمورد تغذيه گاوها در دوره خشكي حتماً از متخصصين تغذيه دام با تجربه استفاده كنيد.
    گروه تحقيق و توسعه شرکت تعاونی توليدی 21 بيضاء

  • تغذيه گوساله هاي شيرخوار

    +

    اهميت تغذيه صحيح گوساله
    يك گوساله سالم كه خوب تغذيه شده باشد مي تواند روزانه حدود يك كيلوگرم افزايش وزن داشته باشد بدون اينكه چاق شود . ولي دامداران در گوساله هاي نژاد سنگين مثل نژاد هلشتاين حدود 700 گرم افزايش وزن روزانه را عملي مي دانند . از نظر اصول پرورش ، گوساله بايد به قدري رشد داشته باشد تا به تواند در سن دو سالگي (24 ماهگي) اولين زايش را داشته باشد. اگر رشد گوساله آهسته تر از اين حد باشد در حقيقت دامدار ضرر مي كند زيرا تليسه ديرتر شروع به توليد شير خواهد كرد و اگر خيلي زودتر به اين وزن برسد (قبل از 22 ماهگي) نشان مي دهد كه تليسه بيش از حد تغذيه شده است و بيش از اينكه رشد طبيعي كند چاق شده است. چاقي گوساله و تليسه در سن رشد باعث ذخيره شدن چربي در اندامهاي تناسلي و به خصوص در بافت پستان شده و رشد طبيعي آنها را مختل مي كندو مي تواند شديداً سبب كاهش توليد شير در آينده شود. از طرف ديگر سلامت گوساله به خصوص در چند ماه اول زندگي به مقدار زيادي به وضعيت تغذيه آن بستگي دارد. به طور خلاصه تغذيه كافي و مناسب گوساله جهت رشد طبيعي و كافي مهمترين هدف تغذيه صحيح در دوران پرورش است.
    نكات كليدي در تغذيه گوساله ها
    -تغذيه منظم: گوساله ها را هر روز در ساعت معيني تغذيه كنيد. اگر گوساله گرسنه بماند مجبور مي شود كه وعده بعدي غذا را خيلي سريع بخورد كه براي سلامت حيوان ضرر دارد.
    -تغذيه يكنواخت: هر روز عمليات تغذيه بايد به صورت يكنواخت (با يك فرمول و روش ثابت) انجام شده و دماي شير ثابت باشد.
    -وسايل تميز: هميشه از ظروف و وسايل تميز براي تغذيه استفاده كنيد ، در غير اين صورت باعث گسترش بيماري بين گوساله ها خواهد شد.
    -تغديه كافي: از تغذيه بيشتر از حد يا كمتر از معمول گوساله ها به شدت پرهيز كنيد. تغذيه كمتر از معمول سبب گرسنگي بيش از حد گوساله شده وحيوان وعده بعدي غذا را به سرعت مي بلعد كه ايجاد ناراحتي گوارشي كرده و رشد آن را عقب مي اندازد و تغذيه بيش از حد سبب شيوع اسهال و همچنين موجب چاقي غير طبيعي خواهد شد.
      تغذيه گوساله از بدو تولد تا 3 روزگي
    در 3 روز اول زندگي به گوساله ها فقط شير ماك يا آغوز بدهيد و بعد از اين 3 روز از شير معمولي(شير كامل) و يا شير خشك استفاده كنيد. از روز سوم به بعد مي توانيد مصرف خوراك خشك( استارتر) را در گوساله شروع كنيد.
    نكته مهم
    خوراندن آغوز يا ماك در 2 تا 3 ساعت اول بعد از تولد براي گوساله حياتي است. شير ماك براي گوساله در چند هفته اول زندگي حكم واكسن را دارد. ولي توجه كنيد وقت تنگ است ، هرچه زمان بگذرد جذب اين مواد از روده گوساله كمتر شده و حساسيت حيوان نوزاد در ابتلا به بيماري افزايش مي يابد. پس عجله كنيد!
    مقدار مصرف ماك بسته به جثه حيوان حدود 4 تا 5 كيلوگرم است. اين مقدار را در اولين زمان ممكن پس از تولد به گوساله بدهيد. دامداران با تجربه مي دانند كه چگونه گوساله را تشويق به مصرف كنند. اگر خود گوساله تمايل به مصرف ماك نداشت بايد با سرشيشه آنرا به حيوان خوراند. به ياد داشته باشيد شير ماك علاوه بر خاصيت واكسني ، ارزش غذايي بسيار بالاتري نسبت به شير معمولي دارد بنابر اين مصرف آنرا جدي بگيريد.
    تغذيه از 3 روزگي تا از شير گيري
    شير يك غذاي ساده ، مقوي و سالم است كه خداوند براي تغذيه گوساله نوزاد در پستان گاو قرار داده است. مقدار مصرف آن حدود 10 درصد وزن گوساله است . به طور مثال اگر وزن گوساله 50 كيلوگرم باشد بايد روزانه حدود 5 كيلوگرم به گوساله شير داد.
    جايگزين شير(شير خشك)
    شير خشك يا به اصطلاح علمي جايگزين شير در صورتي كه كيفيت خوبي داشته باشد ، جايگزين خوبي براي شير در تغذيه گوساله مي باشد مشروط به اينكه هزينه آن كمتر از هزينه تمام شده شير باشد. شير خشك مخصوص گوساله معمولاً از انواع محصولات لبني از قبيل شير خشك چربي گرفته ، پودر خامه ، پودر آب پنير و گاهاً پروتئين سويا و غيره ساخته مي شود. شير خشكي خوب است كه قسمت اعظم پروتئين آن از شير و مواد لبني ساخته شده باشد نه از پودر سويا ، آرد گوشت محلول و مواد متفرقه. هضم پروتئين هاي گياهي براي گوساله نوزاد سخت است و اگر در تركيب شير خشك وجود داشت نبايد آنرا تا قبل از 3 هفتگي مصرف كرد.
    نحوه آماده كردن شير خشك براي تغذيه گوساله -دستورالعمل فني روي پاكت شير خشك را به دقت مطالعه كنيد.
    -درجه حرارت آب مصرفي و مقدار شير خشك و آب لازم را دقيقاً اندازه گيري كنيد.
    -پودر شير خشك را روي سطح آب بپاشيد و برعكس آب را روي شير خشك نريزيد زيرا سبب گلوله گلوله شدن شير شده و حل آنرا در آب مشكل مي سازد.
    -مخلوط آب و شير را به خوبي به هم بزنيد.
    - مطمئن شويد دماي شير آماده شده به حدود دماي بدن (5/38درجه سانتيگراد) رسيده باشد و كمتر يا بيشتر نباشد.
    خوراك استارتر يا شروع كننده
    گوساله ها براي رشد كافي علاوه بر مصرف شير به خوراك خشك نيز نياز دارند. از آنجا كه اين خوراك اولين خوراك خشك مصرفي توسط گوساله است به نام خوراك شروع كننده يا استارتر معروف است. كيفيت خوراك استارتر بايد بسيار عالي باشد. يك استارتر خوب بايد خوشخوراك ، تا حد امكان زبر (غلطك زده يا پلت شده) و مغذي باشد. پروتين آن از منشا پروتئين هاي با كيفيت و در حدود 17 تا 18 درصد و انرژي آن بالا (حدود 750تا 80 درصد TDN داشته باشد. گوساله ها تمايل زيادي به مصرف خوراك هاي زبر و پلت شده و دانه هاي بلغور شده داشته و آنها را تحريك به مصرف استارتر مي نمايد و در صورتي كه به صورت آردي باشد ممكن است در هنگام تنفس مقداري از آن وارد بيني و ريه گوساله شده و در حيوان ايجاد ناراحتي تنفسي نمايد.
    مصرف استارتر را از سن 3 تا 4 روزگي با مقادير بسيار كم ( حدود 250 گرم ) شروع كنيد و هر روز آنرا به صورت تازه در سطل ريخته و در اختيار گوساله قرار دهيد تا به مصرف آن تشويق شود و در صورت عدم مصرف آن ، باقيمانده آنرا به گوساله هاي بزرگتر بدهيد. هر چند روز يكبار مقدار استارتر را به مرور افزايش دهيد تا به حدود 750 گرم تا يك كيلوگرم برسد و در اين مدت هيچگاه از مصرف شير نكاهيد.
    از شيرگيري گوساله
    به عنوان يك اصل كلي اگر گوساله به صورت روزانه بتواند سه روز متوالي حدود 1 كيلوگرم استارتر مصرف كند ، دامدار مي تواند حيوان را از شير بگيرد در غير اين صورت از شير گيري زودتر از موعد سبب توقف رشد گوساله شده و مي تواند سلامت آنرا به خطر بياندازد. از شيرگيري يك دوره بحراني در زندگي گوساله است و بايد مطمئن باشيد كه حيوان مي تواند به اندازه كافي خوراك خشك مصرف كند. از شيرگيري معمولاً در سن 60 روزگي تا 90 روزگي انجام مي شود. به دليل قيمت بالاي شير در سالهاي اخير ، هر چه گوساله زودتر از شير گرفته شود اقتصادي تر است. لازم به ذكر است كه از هفته ششم به بعد مي توانيد علاوه بر استارتر از يونجه با كيفيت خوب نيز استفاده نمائيد.
    گروه تحقيق و توسعه (R&D) شرکت تعاونی توليدی 21 بيضاء

  • تغذيه و خوراک اکسترودر در ماهی

    +

    مقدمه:
    امروزه در روند تکاملي انسان و دستيابي به عاليترين ابزار زندگي و بهبود شرايط عمومي زيست ،کاهش مرگ و مير و افزايش جمعيت مسئله تامين غذا و مصرف آن به عنوان پر مخاطره ترين موضوع جامع بشري است.    در جوامع بشري با پيشرفت دانش تغذيه، بهداشت و بهبود وضعيت اقتصادي تمايل به مصرف پروتئين حيواني به لحاظ دارا بودن تمام اسيدهاي آمينه مورد نياز بدن، سهل الهضم بودن و تاثير در رشد و تکامل جسماني انسان افزايش يافته است.در ميان انواع پروتئين هاي حيواني گوشت آبزيان و طيور به دلايل کم چرب بودن، بالا بودن بازده توليد و پذيرش ايده هاو ابداعات نو بواسط وجود تکنيکهاي نوين فرآوري و ارائه محصولات متنوع از موفقيت بيشتري نسبت به ساير گوشتهاي دامي برخوردار است.
    امروزه بنظر ميرسد يکي از مشکلات عمده در توليد فرآورده هاي آبزيان ضعف مديريت تغذيه است . وجود هزينه هاي 70-65 درصدي خوراک آبزيان امکان هرچه بيشتر استفاده از مواد اوليه مناسب همراه با ازيابي دقيق آنها و بکار گيري از کارخانجات مدرن خوراک در تهيه و توليد غذای آبزيان ميتواند افزايش توليد و راندمان غذايي را در آبزي پروري افزايش دهد. 
    گروه بندی ماهيان :
       ماهيان جانوران خونسردي (1) هستند و قادرند با تطبيق درجه حرارت بدن خود با محيط ،انرژي مورد نياز براي نگهداري خود را کاهش دهند . پرورش ماهيان در آبهاي شيرين به دو نوع انجام ميشود: 1-   ماهيان گرم آبي : درجه حرارت مناسب براي پرورش آنها 38-18 درجه سانتيگراد است . در اين دسته گربه ماهيان(2)قرار دارند.
    2-   ماهيان سرد آبي: درجه حرارت مناسب براي پرورش آنها 18-4 درجه سانتيگراد است.از معروفترين گونه ماهيان سرد آبي قزل آلا (3) و آزاد ماهي (4) را ميتوان نام برد.
    به لحاظ تغذيه اي  ماهيان به سه دسته اساسي :
    1-گوشتخوران (1) که اغلب از بافتهاي حيواني تغذيه ميکنند
    2-علفخوران (2) که اغلب از رستني ها و مواد آلي پوسيده محيط خود تغذيه مي کنند
    3-همه چيز خوران (3) اين دسته از ماهيان قادرند از انواع مختلف منابع گياهي و حيواني استفاده کنند  تقسيم ميشوند.
    از نظر عادت تغذيه اي ماهيان را ميتوان به پنج گروه زير تقسيم نمود:
    1-ماهيان شکارچي (4) : مانند ماهي قزل آلا
    2- ماهيان چرنده (5) : مانند شاه ماهی (6) که از موجودات حيواني و گياهي ته آب تغذيه مي کند.
    3- ماهيان پاک کننده (7)): مانند ماهي منهدن (8) که با عبور مقدار زيادي آب از برانش هاي خود از        پلا نگتونها و موجودات ريز ديگر تغذيه ميکند.
    4- ماهيان مکنده (9) مانند گاو ميش ماهي که با بلع لجن و گل و لاي از کف آب ، مواد غذايي مورد نياز خود را بدست مي آورد.
    5- انگل ماهيان (10) : مانند مار ماهي (11)  که با چسبيدن به ساير آبزيان از مايعات بدن آنها تغذيه ميکند.
    با توجه به خونسرد بودن و عدم نياز به انرژي براي نگهداري درجه حرارت بدن خود ماهيان قادرند از انرژي موجود در خوراک براي رشد، فعاليت و توليد مثل استفاده کنند . مصرف انرژي در آبزيان تحت تاثير عوامل مختلفي از جمله عوامل ذيل می باشد :
    1-گونه: سرعت متابوليسم در ماهيان دريايي بيشتر ازماهيان آبهاي راکد است.
    2-   جثه: با افزايش جثه سرعت متابوليسم ماهيان کاهش مي يابد.
    3-   نور بيني : در بعضي از ماهيان تاريکي باعث کاهش احتياجات غذايي ميشود.
    4-ترکيب جيره : با افزايش ميزان پروتئين و مواد معدني ميتوان سرعت رشد و متابوليسم را     افزايش داد.
    5-فعاليت فيزيولوژيکي : با شروع فصل تخم ريزي فعاليت متابوليکي ماهيان افزايش يافته و بالعکس
    6-   سن :با افزايش سن سرعت متابوليسم در ماهيان کم ميشود.
    7-درجه حرارت آب : با افزايش دماي آب ظرفيت حمل اکسيژن در آب کاهش و در نتيجه سرعت متابوليسم ماهيان افزايش مي يابد . تحقيقات نشان داده است به ازاي هر10 درجه سانتيگراد افزايش دماي آب سرعت متابوليسم ماهيان دو برابر ميشود.
    8-عوامل محيطي : عواملي مانند سرعت جريان آب ،ترکيب شيميائي و آلودگيهاي احتمالي بر روي سرعت متابوليسم ماهيان موثر است.
      تغذيه ماهی :
     امروزه مهمترين مسئله در پرورش و توليد آبزيان تامين خوراک همراه با کيفيت و هزينه هاي مربوط به آن است .غذا آبزيان پرورشي معمولا در کارخانجات خوراک آبزيان و به دو روش پلت و يا اکسترودر تهيه و در اختيار پرورش دهندگان آبزيان قرار مي گيرد. امکان تهيه خوراک آبزيان به روش پلت در تمام کارخانجات خوراک دام و طيور که مجهز به سيستم پلت هستند وجود دارد ولي با توجه به اندازه دای (1) (قطعه ای فلزي استوانه ايی شکل با دارا بودن سوراخهاي ريز بر روي آن که مواد پس از پخت از درون خارج ميشوند)  کارخانجات توليد کننده خوراک پلت فقط قادرند در مراحلي مشخص از پرورش ، خوراک آبزيان را توليد نمايند. از طرف ديگر در خوراک پلت شده امکان افرايش چربي به خوراک تا سطح 8-3 درصد وجود دارد و سرعت سقوط ذرات خوراک در آب بسيار سريع است . در کشورهاي پيشرفته در صنعت آبزي پروري امروزه براي افزايش هرچه بيشتر بهره وري و افزايش راندمان توليد خوراک به صورت اکسترود شده انجام ميشود. اکستروژن (2) :
    به زبان ساده اکستروژن شکل دادن مواد اوليه خوراکي بوسيله عبور آني با فشار و گرما از فضايي محدود بنام دایميباشد. توليد انواع ماکاروني ، پاستا ، اسنک و بعضي از انواع خوراکها در تغذيه طيور و آبزيان از جمله مثالهاي اکسترودر کردن است. از دستگاههای اکسترودر ميتوان براي پختن ، شکل دادن، مخلوط کردن، بافت دار کردن مواد استفاده کرد ، بطوريکه کيفيت و طعم مواد بخوبي حفظ شوند. در ساليان اخير استفاده از اکسترودرها بطور وسيعي در صنايع غذايي متداول شده است و امروزه از اين روش براي تهيه و توليد انواع خوراک دام و طيور و خصوصا آبزيان  مورد استفاده قرار می گيرد .
    وظايف دستگاه اکسترودر :
    1-چسباندن مواد: مواد اوليه خوراک در اکسترودر به شدت به هم فشرده و متصل ميشوند
                                                                                           2- خارج کردن گازو هوا: در اکسترودر حباب هاي هوا و گاز از داخل مواد غذايي خارج ميشوند
    3- کاهش رطوبت مواد: در فرآيند اکستروژن درصد رطوبت مواد کاهش يافته بطوريکه رطوبت خوراک آماده شده ميتواند به کمتر از 8 درصد برسد
    4-انبساط مواد: دانسيته (وزن حجمی ) مواد بوسيله اکستروژن کنترل ميشود.
    5- ژلاتينه کردن : اکسترود کردن مواد سبب ژلاتينه شدن نشاسته در مواد غذايي ميشود
    6-چرخ کردن و له کردن: در طي مراحل اکستروژن مواد اوليه بخوبي له و آسياب ميشوند
    7-يکنواخت کردن: اکسترود کردن مواد ميتواند سبب هموژنيزه شدن (يکنواختي)خوراک توليدي شود
    8-مخلوط کردن: مواد اوليه خوراک در اکسترود کردن بخوبي و به شدت مخلوط ميشوند.
    9- پاستوريزه و استرليزه کردن: به منظور اهداف خاص ، مواد خوراکي طي مراحل مختلف در فرآيند اکستروژن ميتوانند پاستوريزه و استرليزه شوند.
    10- دناتوره شدن پروتئين: برحسب فشار و گرما داخل اکسترود پروتئين هاي گياهي و حيواني خوراک دناتوره ميشوند
    11-شکل دادن: با عمل اکسترود کردن مواد ميتوان بسته به مصرف خوراک اشکال مختلفي از محصول (بيضي، مستطيل، مربع، شش گوش ، شکل ماهي و........) توليد نمود.
    12-تغيير شکل بافت : بافت فيزيکي و شيميائي مواد در داخل اکسترودر تغيير مي يابد.
    13- پختن : مواد در داخل اکسترودر بسته به نوع محصول در درجات مختلف پخته ميشوند .
    مزاياي اکسترود کردن مواد :
    1-   تطابق پذيري با شرايط مختلف: با انجام کمترين تغييرات در دستگاه اکسترودر و مواد اوليه ميتوان طيف وسيعي از محصولات بسته به نياز بازار مصرف توليد نمود .
    2-خصوصيات محصول : دامنه وسيعي از شکل، بافت محصول، رنگ و ظاهر محصول بوسيله اکسترودر قابل توليد است
    3-   خود کار بودن فرآيند: اکسترودرها نسبت به ساير روشهاي پختن نياز کمتري به اپراتور داشته و تقريبا خود کار عمل ميکند (قابل برنامه ريزی می باشد).
    4-کيفيت بالاي محصول : اکسترود کردن مواد در دماي بالا و زمان کم باعث کاهش تجزيه مواد مغذي غذا شده و سبب بهبود قابليت هضم پروتئين (با دناتوره کردن) و نشاسته (با ژلاتينه کردن) ميگردد. همچنين دماي بالا سبب از بين رفتن مواد ضد تغذيه ايی (مانند باز دارنده ترپسين) و آنزيم های نامطلوب در محصول (مانند ليپاز) و انواع ميکروبها می شود .
    5-کاهش ضايعات در حين توليد: ميزان ضايعات مواد در هنگام توليد خوراک بشکل اکسترود نسبت به ساير روشها (پلت و...) بشدت کاهش مي يابد.
    6-از بين رفتن مواد آلوده و سمي: در دستگاه اکسترودر با توجه به دماي بالا ميتوان بعضي از مواد سمي مانند سم آفلا توکسين در مواد اوليه خوراک را غير فعال کرده و يا مواد حساسيت زا (آلرژي ) و مواد سمي را در بعضي از مواد خنثي کرد.
    مشخصات و خصوصيات مواد خام اوليه در تغذيه آبزيان:
    انتخاب مواد اوليه خام با کيفيت و جيره نويسي بر پايه حداقل قيمت دو اصل اساسي در تغذيه آبزيان   مي باشد که گاها با هم تناقض دارند، به اين معنا که انتخاب مواد خام اوليه با کيفيت بالا و استاندارد همواره گران است در حاليکه متخصصين تغذيه و کارخانجات توليد کننده خوراک دام و طيور و آبزيان سعي در به حداقل رساندن قيمت محصول توليدي دارند. تهيه مواد اوليه مناسب ميتواند بر روي بافت فيزيکي محصول نهايي ، يکنواختي ، دوام و قوام ، ارزش غذايی ،توانايي جذب روغن و قيمت تمام شده محصول در توليد خوراک آبزيان (پلت و يا اکسترود شده) تاثير بسزايي داشته باشد .
    1-     منابع پروتئيني:  منابع پروتئيني ميتوانند 30 تا 70 درصد از خوراک آبزيان را تشکيل دهند . پروتئين منبع اصلي انرژي براي ماهي است . براي متابوليسم پروتئين جهت تأمين انرژي ابتدا اسيدهاي آمينه بايد دي آمينه شوند (عامل آمينی بايد جدا شود)  و اسکلت کربني به گونه اي تغيير کند که بتواند وارد چرخة انرژي شود . ماهيان قادرند از پروتئين با بازدهي بالاتر از 85 درصد استفاده کنند، براين اساس مقدار بازدهي ماهيان از هر گرم پروتئين 9/3 کيلو کالري انرژي است.در صورت استفاده از پروتئين به عنوان منبع انرژي،      فرآورده هاي ازته در بدن جمع و نهايتا از طريق برونش ها، مدفوع و ادرار دفع ميشوند. بدن ماهيان بر اساس ماده خشک حاوي 93-65 درصد پروتئين خام است و بر اين اساس لزوم توجه به تامين پروتئين در جيره ماهيان اهميت زيادي دارد. در تغذيه ماهي پروتئين علاوه بر تامين رشد ، تامين کننده بخش قابل توجهي از انرژي مورد نياز بدن مي باشد . پروتئين خوراک نه تنها از نظر تغذيه اي اهميت دارد بلکه بر روي خصوصيات فيزيکي خوراک از جمله قابليت جذب آب ، ارتجاعيت و چسبندگي خوراک نقش مهمي دارد . منابع پروتئيني به دو دسته گياهي و حيواني تقسيم ميشوند. منابع پروتئين گياهي مانند انواع کنجاله هاي دانه هاي روغني ، گلوتن ذرت و گلوتن گندم می باشند که از عمده مشخصات پروتئين هاي آنها بالا بودن نيتروژن محلول در آب ، قابليت بالا جذب آب ، چسبندگي زياد ، کمبود بعضي از اسيد هاي آمينه ضروري و قيمت پايين است . پروتئين هاي حيواني براحتي با ساير اجزاء جيرهممزوج شده و متورم يا پفکی (1) نمی شوند و مانند پروتئين هاي گياهي ايجاد بافت (2)  نمي کنند. پروتئين هاي حيواني به دليل تحمل حرارت زياد در حين فرآوری و عمل آوري خاصيت چسبندگي و تشکيل بافت را در خوراک به هنگام اکسترود شدن از دست مي دهند . استفاده از پروتئين حيواني خام (فرآوري نشده)تا حد زيادي اين نقيصه را بر طرف ميکند . پودر خون ، پودر گوشت ، پودر ماهي ، پودر گوشت و استخوان از جمله منابع حيواني پروتئين هستند .از خصوصيات مهم پروتئين هاي حيواني ميتوان به قابليت اندک جذب آب و چسبندگي ، پائين بودن پروتئين محلول ،بالا بودن ارزش غذائي و ترکيب مناسب پروفيل آمينواسيدی آن اشاره کرد .در تحقيقات صورت گرفته مشخص شده که ارزش پروتئين هاي حيواني در تغذيه ماهي دو برابر پروتئين هاي گياهي است. با استفاده از روش اکستروژن با رعايت برخي نکات مي توان براحتي از مواد خام حيواني در توليد محصول استفاده نمود در اين صورت خاصيت چسبندگي و تشکيل بافت آنها به حد اکثر ميرسد. وجود اسيدهاي آمينة ضروری در خوراک ماهي به دليل عدم ساخته شدن آنها در بدن ماهي بسيار لازم است . توجه به تأمين اسيدهاي آمينه آرژنين، مجموع متيونين و سيستئين ، مجموع فنيل آلانين و تيروزين در جيره غذايي ماهي اهميت زيادي دارد .
    2-   منابع نشاسته اي :  نشاسته مهمترين فرم کربوهيدرات ها در تغذيه ماهي ميباشد . ساير کربوهيدراتها (مانند قند ها و الياف گياهي) مصرف بسيار کمي در تغذيه ماهي دارند . نشاسته عمدتا در دانه غلات يافت ميشود . در تغذيه ماهي نشاسته بيشتر به عنوان  چسبانندة خوراک و در مرتبه دوم به عنوان تامين کنندة انرژي کاربرد دارد و در هنگام اکسترود شدن در خوراک پخش و ژلاتينه ميشود . نشاسته پس از ژلاتينه شدن قابليت حلاليت آن در آب بالا ميرود . ميزان نشاسته در جيره تابع حجم خوراک توليدي ميباشد . افزايش درصد نشاسته در جيره سبب کاهش تراکم حجمي خوراک ساخته شده و بر روي خصوصيت غوطه وري - شناوري خوراک ساخته شده موثر است . گندم و برنج عمده ترين منابع نشاسته اي در جيره هستند . براي تامين انرژي در جيره ماهيان پرورشي (قزل آلا) ميتوان تا حدي از کربوهيدراتها به جاي پروتئين استفاده نمود ولي زيادي کربوهيدراتها در جيره ممکن است باعث تجمع چربي در کبد و کليه ها شود .معمولا توصيه به استفاده بيش از 12% کربوهيدرات در جيره ماهيان پرورشي مانند  قزل الا نميشود.
    3- روغن و چربي ها:  استفاده از روغن و چربي در تغذيه ماهي براي تأمين انرژي بسيار مهم می باشد . گاهي در برخي از خوراکهاي توليدي ، درصد چربي و روغن به بيش از 30 درصد مي رسد که حدود 20-15 درصد از آن ميتواند مستقيما از منابع چربي خوراک بوده و مابقي چربي آزاد و بصورت پوشش خارجي بر روي خوراک اسپري می گردد . ماهيان قادرند است از هر گرم چربي 8 کيلو کالري انرژي استخراج کند که اين مقدار معادل 85% بازده مصرف انرژي از چربي توسط ماهي است . قابليت هضم چربيهاي حيواني و يا چربيهاي اشباع شده براي ماهي بسيار پائين است و افزايش اين گونه چربيها به جيره ماهي خطر اکسيداسيون و فساد جيره ها را ميتواند بدنبال داشته باشد . ثابت شده است افزايش اسيدهاي چرب امگا-3 براي رشد و تغذيه ماهيان ضروري است . در جيره آغازين ماهيان پرورشي مانند قزل آلا ميتوان 20-16 درصد و جيره هاي در حال رشد تا 15 درصد و جيره هاي توليد (پايانی) تا سطح 10درصد از روغن هاي غيراشباع استفاده کرد . روغن باعث تسهيل و افزايش لغزندگي خوراک در دستگاها می شود و سطح بيش از 8 درصد آن سبب کاهش قوام خمير در دستگاه اکسترودر گرديده و تشکيل بافت را در محصول اکسترود شده نامطلوب می سازد . نه تنها درصد چربي بلکه منابع چربي نيز در درجه پفکی شدن  و قوام خوراک موثر است . به عنوان مثال در جيره اي که 15 درصد روغن آن از طريق دانه کلزا کامل (روغن کشي نشده) تأمين شده قوام پلت و درجه پفکی شدن آن کمتر تحت تاثير قرار مي گيرد تا اينکه 15 درصدروغن خالص کانولا به جيره اضافه شود . يکي از مزاياي بسيار مهم اکسترودر کردن خوراک امکان کاربرد بيشتر روغن در ترکيب نهايي خوراک مي باشد.
    4-ريز مغذي ها ويتامين ها و مواد معدني عمده ترين ريز مغذي ها می باشند .ماهيان قادرند تعدادي از مواد معدني را مستقيما از آب جذب کنند ولي جذب يونهاي فسفات ، کلر ، سولفات ، کلسيم و کبالت و.... از طريق دستگاه گوارش ساده تر و بهتر صورت ميگيرد . جيره ماهي با توجه به استفاده از چربي به مقدار زياد و احتمال اکسيد شدن و غير فعال شدن ويتامين هاي محلول در چربي در جيره توصيه اکيد به افزايش سطح ويتامين ها (تقريبا دو برابر پيشنهادي) ميباشد . هر کدام از ويتامين ها داراي خواص اختصاصي خود در هنگام اکسترود شدن می باشند . درصد رطوبت ، فشار، حرارت و زمان در دستگاه اکسترودر از عوامل مهم ماندگاري ويتامين هاهستند. ويتامين هاي محلول در چربي مانند ويتامين A،D، E بطور نسبي در زمان اکستروژن مقاوم و پايدار هستند اگر چه حدود 20 تا 25 درصد آنها از بين ميروند که در هنگام توليد خوراک مي بايستي به اين نکته توجه نمود . ويتامين هاي محلول در آب (C،( B در برابر حرارت مقاوم نيستند .
    براي غلبه براين مشکل از سه طريق ميتوان استفاده نمود :
    1-   مصرف مقادير بيشتر ويتامين ها به غير از ويتامين C
    2-استفاده از اشکال مختلف ويتاميني مقاوم در برابر حرارت
    3-افزايش ويتامين ها پس از خروج محصول از اکسترودر بصورت پوشش خارجي (اسپري کردن در سطح خوراک) مانند افزايش چربي به خوراک توليدي.
    پايان گروه تحقيق و توسعه (R&D) شرکت تعاونی توليدی 21 بيضاء

  • نقش تهويه در صنعت پرورش طيور

    +

    تهويه چيست؟ تعويض و جابجائي هوا در سالن هاي پرورش طيور براي دسترسي به شرايط محيطي سالم و مناسب همراه با ميزان اکسيژن کافي و خارج نمودن گازهاي مضر (آمونياک،ئيدروژن سولفورو ،انيدريد کربنيک و ..... ) و ذرات معلق در هوا و همراه با تأمين رطوبت و حرارت مناسب را تهويه گويند.
       در صنعت پرورش طيور تهويه از چند نظر مهم است:
    1- تأمين مقدار اکسيژن کافي در تمام طول سالن
    2-خروج گازهاي مضر از سالن
    3-تأمين حرارت و رطوبت مورد نياز و بصورت يکنواخت در تمام طول سالن
    4-خروج بوي نا مطبوع ناشي از تخمير و ذرات گرد وغبار ايجاد شده در سالن
    تهويه در سالن هاي پرورش طيور معمولا به دو صورت انجام مي شود
           الف) تهويه طبيعي                                         ب) تهويه مکانيکي
       در تهويه بصورت طبيعي  تعويض و جابجائي هوا و خروج ذرات معلق گرد و غبار و گاز هاي مضر از سالن بر اساس نيروي باد انجام ميشود.
    در تهويه بصورت مکانيکي با استفاده از هواکش و فن ها ، هواي تازه از طريق دمنده ها وارد سالن شده و هواي آلوده توسط هواکش ها از سالن خارج ميشود. آنچه در تهويه طبيعي بعنوان نکته منفي وجود دارد غير قابل کنترل بودن تهويه بصورت يکنواخت و يکسان در تمام طول سالن است، زيرا با تغيير شرايط جوي و آب و هوايي نيروي باد دچار تغيير ميشود. تهويه طبيعي معمولا بر دو اصل استوار است:
      1- حرکت گرمائي            2-جريان باد در اصل حرکت گرمائي با بالا رفتن گرما به سمت سقف ، تعويض هواي گرم با هواي خنک که از سمت ديوار ها وارد ميشود تهويه صورت مي گيرد.
      باد عامل ديگري است که بر اساس سرعت خود ميتواند تهويه مناسب بصورت طبيعي را در سالن ايجاد نمايد براي استفاده از نيروي باد توصيه بر آن است که سالن هاي پرورش طيور در جاهاي کم ارتفاع و يا نواحي پهن و صاف ساخته شود و از ايجاد موانع در مسير باد نيز جلوگيري شود. در اين روش حداقل فاصله بين درختان موجود اطراف مرغداري و سالن پرورش بايد بيش از 30 متر باشد. در تهويه بصورت مکانيکي بايستي هواي سالن پرورش طيور براي تأمين اکسيژن ، دفع رطوبت اضافي و گازهاي مضر و نگهداري درجه حرارت مناسب بايد بطور دائم جريان داشته باشد و حرکت هوا در تمامي نقاط سالن بصورت يکنواخت در يک جهت جريان داشته باشد.تهويه مکانيکي معمولا به چند روش انجام ميشود
    الف)  تهويه با فشار منفي (مکنده)
    ب) تهويه با فشار مثبت (دمنده)
    ج) تهويه با فشار مساوي
        در تهويه با فشار منفي خروج هوا سالن از راه هواکش انجام ميشود که در اثر کاهش فشار هوا داخل سالن ، هواي تازه به درون سالن وارد ميشود. در اين روش نبايد مانعي در مسير جريان هوا باشد . درواقعميزان خروج هوا از سالن بيش از ورود آن است.
    درتهويه با فشار مثبتهواي سالم بوسيله فن ها بطور مستقيم به داخل سالن هدايت ميشوند.در اين روش ميزان ورود هوا بيش از خروجي آن است . در تهويه با فشار مساوي ميزان خروج هواو ورودي آن يکسان در نظر گرفته ميشود. بکارگيري سيستم طبيعي و يا استفاده از سيستم مکانيکي معمولا با توجه به شرايط جغرافيائي و آب و هوائي منطقه به چند صورت است:
    1- تهويه عرضي در اين روش هواکشها و هواده ها در ديوار طولي سالن قرار ميگيرند و تهويه بصورت عرضي انجام ميشود. اين روش بيشتر در سالن هائي کاربرد دارد که عرض آنها بين 8 الي 12 متر است. کم بودن عرض باعث ايجاد کوران و زياد بودن عرض باعث انجام تهويه ناقص ميشود.در اين روش هواده ها در ارتفاع 2 متري از کف سالن و در فاصله 30 سانتيمتري از سقف و هوا کشها در ارتفاع حداقل60 سانتيمتري از کف سالن قرار ميگيرند.
    2-تهويه طولي دراين روش هواده ها در ابتداي سالن و هوا کشها در انتهاي سالن قرار ميگيرند. اين نوع تهويه بيشتر مناسب براي سالن هائي است که عرض بيش از 10 متر و طول کمتر از 60 متر داشته باشند. زيادي طول امکان تهويه مناسب را از بين ميبرد.
     3-تهويه سقفي   با نصب دريچه هاي خروجي هوا در سقف و ورود هواي تازه از ديواره ها جانبي ميتوان اين روش تهويه را اجرا نمود. از اين روش بيشتر در مناطق گرم ميتوان استفاده نمود. براي ايجاد تهويه مناسب در يک سالن پرورش طيور مي بايستي به نکاتي توجه داشته  و آنها را مد نظر قرار دهيد. توجه به موارد زير در اجراء و نصب يک سيستم تهويه مناسب حائز اهميت است:
    1- شرايط جغرافيائي و آب و هوائي منطقه اي که قصد احداث واحد پرورش طيور را داريد
    2-جهت تابش نور خورشيد
    3-جهت وزش باد در منطقه و برخورد با سالن
    4-توجه به حد اکثر ظرفيت جوجه ريزي در هر متر مربع از سالن
    5-توجه به حد اکثر وزن مورد انتظار جوجه ها در سالن 
                  6-ارتفاع سالن پرورش طيور
    7-نوع مصالح و امکانات مورد استفاده در سالن
    8-شکل سقف سالن (سوله، طاق ضربي و .....)
    9-عايق بندي ديوار ها و سقف سالن 
         10-طول و عرض سالن
    تهويه به لحاظ کنترل و جلو گيري از بيمارهاي تنفسي اهميت زيادي دارد . تهويه ناقص اغلب سبب بوجود آمدن زمينه اي مناسب براي بيماريهاي تنفسي خصوصا C.R.D ميشود. انجام تهويه در زمستان همواره مشکل تر از تابستان است زيرا در فصول سرد باتهويه هواي سرد به داخل سالن وارد شده و با تغييرات ناگهاني هوا خطر ابتلاء طيور به انواع بيماريهاي تنفسي،آسيت، برونشيت ،کريزا  و..... فراهم ميشود.   همانگونه که ذکر شد براي اجراء و احداث يک سيستم تهويه اي مناسب و کار آمد علاوه بر نکات ذکر شده بايستي به وجود رابطه دقيق بين سطح ورودي هوا و خروج آن توجه کافي شود هر گونه خطاء در محاسبه علاوه بر هدر رفتن هزينه هاي اقتصادي فراوان، توليدي نامناسب در پرورش طيور ببار خواهد آمد . معمولا يک قطعه جوجه گوشتي با وزن حدود 7/2 کيلو گرم و در يک شرايط طبيعی روزانه احتياج به 60 ليتر اکسيژن دارد و در طي همين مدت 48 ليتر دي اکسيد کربن و 90 گرم آب (در اثر تبخير) توليد ميکند . براساس تحقيقات انجام شده به ازاي هر 100 متر مکعب هواي سالن و تعداد 12-10 قطعه جوجه با ميانگين وزن 5/2 الي 7/2 کيلو گرم در هر ساعت به 3/0 متر مربع سطح هوادهي در مناطق سردسيري و 4/0 متر مربع در مناطق گرمسيري نياز است.
    براي خارج نمودن هواي آلوده از سالن بايستي به قدرت و تعداد هواکش ها توجه نمود. ميزان خروج هوا در سالن هاي پرورش طيور براساس نوع سالن(بدون پنجره و يا پنجره دار) داراي شرايط متفاوتي است. معمولا در سالن هاي باز (پنجره دار) به ازاي هر 450 گرم (يک پوند) وزن طيور و هر يک درجه فارنهايت از دماي منطقه 2/1 درصد فوت مکعب خروج هوا در دقيقه ((C.F.M و در سالنهاي بسته (بدون پنجره)2 درصد فوت مکعب خروج هوا در دقيقه بايستي محاسبه شود. براي هر چه بهتر بيان مسئله فوق و انجام محاسبه هاي اوليه قدرت و تعدادهواکش هاي و سطح ورودي هوا به بيان مثالي ميپردازيم. فرض بر آن است که قصد احداث يک سالن پرورش طيور بدون پنجره به ابعاد 60 متر طول ،13 متر عرض و ارتفاع 7/2 متر در يک منطقه معتدل هوائي با حد اکثر دماي 40 درجه سانتيگراد داريم . در اين سالن همچنين قصد پرورش15 قطعه جوجه در هر متر مربع با ميانگين وزني 5/2 کيلو گرم به ازاي هر قطعه داريم . با توجه به اطلاعات موجود سطح هوا ده با تعداد هواکش و ميزان قدرت آنها محاسبه مينمائيم.
    الف) محاسبه سطح هوا ده:
    متر مکعب فضاي سالن2106=60´ 13´7/2 8/631=3/0´ 2106   متر مربع سطح هواده سالن318 /6=100¸8/631
    ب) تبديل حد اکثر دماي محيطي سانتيگراد منطقه به درجه فارنهايت: 100=C/180/32-F 100/40=180 /32-F  4/0 =180/32-F                                                       72=32-F                                                                                      104=F
    سپس ميانگين وزن طيور را با پوند تبديل ميکنيم (هر يک پوند معادل 45/0 کيلوگرم می باشد) 52/5=45/0¸5/2ظرفيت کل طيور(قطعه) 11700=15´(13´60) وزن کل طيور درسالن    (پوند)  64584=52/5´11700 قدرت کل مورد نياز هواکش ها (فوت مکعب)130000=134334=   104´2%´64584   معمولا قدرت خارج نمودن هوا توسط هر هواکش برحسب متر مکعب (C.F.M) بر روي آن درج شده است .اگر قدرت هواکش هائي که قصد خريد داريم برابر با26 هزار فوت مکعب باشد تعداد هواکش مورد نياز اين سالن 5 عدد ميباشد. 5=26000¸130000 مثال فوق يکي از روشهاي محاسبه تعداد و قدرت هواکش سالن و ميزان سطح هوادهي يک سالن پرورش طيور بود . مرغدران ميتوانند با بهره گيري از مثال روش محاسبه فوق به ارزيابي ميزان و وضعيت تهويه سالن خود بپردازند .
     براي اطلاعات و راهنمائي بيشتر ميتوانيد با گروه تحقيق و توسعه(R&D)شرکت تعاونی توليدی 21 بيضاء تماس فرماييد .

  • نکات عملی و کاربردی تغذيه خوراک دادن گاو های شيری

    +

    مقدمه
    در ساليان نه چندان دور تغذيه گاوهای شيری کار پيچيده ای نبود و با يکسری دستورالعمل های ساده دامداران می تو
    انستند گاوهای خود را براحتی تغذيه کنند . اما امروزه با اصلاح نژاد گاوها و پيشرفت علم تکنولوژی توليد شير حيوانات به بيش از 25 کيلوگرم و در کشورهای پيشرفته به حدود 45 تا 55 کيلوگرم در روز رسيده است ، بنابراين با روشهای ساده قبلی نمی توان نيار غذايی گاوها را براحتی تأمين کرد .
    تغذيه و خوراک در دامداری بيش از 65 تا 70 درصد هزينه های کل را شامل می شود و با کم شدن کمک های دولتی به بخش دامداری و افزايش روز افزون قيمت خوراک برای باقی ماندن در صحنه توليد لازم است که از اصول جديد علم تغذيه پيروی نمود .
    کوچکترين اشتباه و اهمالی در تغذيه گاوهای شيری بخصوص گاوهای پرتوليد سبب کاهش توليد شير ، افت چربی شير ، اختلال در توليد مثل و حتی اختلال در سلامتی گاو می گردد و نهايتا ممکن است منجر به حذف گاو از گله و مرگ حيوان گردد .
    چرخه توليد شير در گاو
    بطور ساده می توان چرخه توليد شير يک گاو را به چهار مرحله تقسيم کرد :
    1-   اوايل شيردهی (50 تا 60 روز اول پس از زايش ) : در اين دوره توليد شير با زاييمان گاو شروع شده و بتدريج افزايش می يابد . مصرف خوراک در اين دوره پايين تر از حدی است که بتواند نيازهای غذايی گاو را بطور کامل تأمين نمايد . بنابراين حيوان مجبور به استفاده از ذخاير چربی بدن خود شده و زنش کاهش می يابد .
    2-   اوج شيردهی ( 60 تا 150 روز پس از زايش ) : در ابتدای اين مرحله توليد شير گاو به اوج خود می رسد و سپس روند کاهش وزن گاو متوقف می شود . مصرف خوراک بتدريج افزايش يافته و به حداکثر می رسد . تجربه نشان داده است که گاوهايی که مدت زمان بيشتری در اوج توليد باقی می مانند گاوهای پرتوليدتری هستند .
    3-   اواسط شيردهی تا آخر دورة شيردهی : در اين مرحله بيش از 90 درصد گاوها بايد آبستن شده باشند و توليد شير شروع به کاهش می نمايد . وزن گاوها بتدريج افزايش و جبران می شود .
    4-   مرحله خشکی : با قطع توليد شير نياز غذايی گاو به مقدار بسيار زيادی کم می شود . در اين مرحله بايد مراقب رشد جنين بود .
    نکات فنی و علمی تغذيه ايی هريک از مراحل شيردهی
    1-   اوايل شيردهی
    در اين مرحله گاوها بشدت به بيماريهای متابوليکی مثل تب شير ، کتوز ، جابجايی شيردان ، اسيدوز شکمبه ايی و غيره حساس هستند و با توجه به کم بودن مصرف خوراک (کاهش اشتها) و توليد شير زياد تغذيه گاوها مشکل است . همچنين هر گونه ايراد يا اشکال در تأمين مواد غذايی مورد نياز سبب کاهش توليد شير و کاهش عمر اقتصادی گاو می گردد . افزايش عفونتهای رحمی ، لنگش و آبستن نشدن گاو نيز از عوارض سوء تغذيه در اين دوره می باشد . نکات عمومی زير را در اين مرحله به ياد داشته باشيد :
    پس از زايش و شروع شيردهی مصرف کنسانتره يکباره زياد نکنيد بلکه بايد بتدريج مصرف کنسانتره را زياد کرد تا شکمبه گاو به مصرف آن عادت نمايد (حداکثر روزی نيم کيلو زياد شود) از دانه غلات مثل جو و ذرت به ميزان کافی در جيره استفاده کنيد تا گاو کمتر لاغر شود . در گاوهای پرتوليد و تازه زا حداقل 3 درصد چربی محافظت شده در جيره استفاده کنيد . استفاده از چربی معمولی سبب کاهش هضم علوفه می شود .
    علوفه با کيفيت خوب در اختيار گاوهای تازه زا قرار دهيد . زيرا اين گاوها اشتهای زيادی به خوراک نداشته و بايد به هر وسيلة ممکن اشتهای گاو را تحريک کرد . علوفه سبز (مثل يونجه) با کيفيت خوب بهترين وسيله تحريک اشتهای گاو می باشد . در گاوهای پرتوليد حداکثر 60 درصد از وزن جيره بايد کنسانتره باشد . مقادير بيش از اين حد سبب اسيدوز شکمبه شده و گاو را بيمار می کند. پروتئين جيره بايد حداقل 17 درصد باشد . بهتر است از اوره در اين مرحله استفاده نکنيد . بهترست برای گاوهای تازه زا يک بهاربند مجزا اختصاص دهيد تا اولا بتوانيد برای اين دسته از گاوها از خوراک مخصوص خودشان استفاده کنيد و ثانيا گاوهای تازه زا به مراقبت بيشتری نياز دارند . بدليل کاهش وزن شديد گاو (بين 50 تا 70 کيلوگرم) بايد جيره گاوهای تازه زا کاملا متعادل باشد و برای جيره نويسی آنها بهترست از متخصصين تغذيه دام استفاده نمائيد .
    2-   اوج شيردهی در ابتدای اين مرحله توليد شير به حداکثر خود می رسد و از طرف ديگر مصرف خوراک بتدريج افزايش می يابد و بايد مراقب بود که کاهش وزن گاو ادامه پيدا نکند . ميزان پروتئين جيره بايد حدود 16 تا 17 درصد باشد . نوع و کيفيت پروتئين جيره نيز بسيار مهم است . با رعايت اصول علمی می توان از کاهش چربی شير جلوگيری نمود (علی رغم افزايش توليد)
    3-   اواسط شيردهی تا آخر شيردهی : در اين مرحله گاو بتدريج چاق شده و کاهش وزن اوايل شيردهی را نيز جبران می کند . با توجه به شروع کاهش نسبی توليد شير می توان مقدار کنسانتره را در جيره کمتر نمود . بهترين زمان برای جبران کاهش وزن همين دوره است و سعی نکنيد در آخر دوره خشکی گاو را چاق کنيد زيرا بسيار خطرناک است . می توانيد از اوره بمقدار کم (حداکثر 5/0 تا 75/0 درصد) در جيره استفاده کنيد و درصد پروتئين جيره را کاهش داده واز اين راه سبب کم شدن قيمت جيره می شود . گاوداران با تجربه از روی وضعيت گوشت و چربی روی دنده ها و کپل متوجه لاغری و چاقی گاو می شوند .
    4-   دورة خشکی : اين دوره را ميتوان به دو مرحله تقسيم کرد : الف- مرحلة شروع خشکی تا 2 الی 3 هفته قبل از زايش ب- مرحلة آخر دورة خشکی از 2 الی 3 هفته قبل از زايش تا زايمان در دورة اول خشکی ميتوان فقط با علوفه خشبی و مصرف کم کنسانتره دام را سير کرد . آخرين زمان بازسازی و جبران وزن بدن گاو از اوايل همين دوره است . از مصرف علوفة کپک زده جدا خودداری کنيد زيرا می تواند سبب سقط جنين شود . در دورة آخر خشکی بايد گاو را برای زايش ، توليد شير زياد و مصرف کافی خوراک آماده کنيد . از اين رو بايد از دو هفته قبل از زايش مصرف کنسانتره را بتدريج شروع کرد . برای اين منظور از حدود نيم کيلوگرم کنسانتره در روز شروع کنيد و تا زمان زايش به حدود 5 تا 6 کيلوگرم برسانيد . برای کاهش تب شير در گله بهترست مقدار کلسيم جيره را در اين دو هفته کاهش دهيد ولی بلافاصله پس از زايش بايد مقدار کافی کلسيم در جيره فراهم باشد .
    مقدار مصرف خوراک در گاو
    به عنوان يک قاعدة کلی بايد مصرف خوراک متناسب با نيازهای غذايی دام باشد . هر گونه افزايش و يا کاهش مصرف خوراک می تواند سبب اختلال در توليد و يا غير اقتصادی شدن توليد گردد . دامدار موفق کسی است که با دقت زياد سعی نمايد طوری برنامه ريزی و مديريت نمايد که هر گاو سهم خود را متناسب با نيازهای غذايی خود دريافت نمايد . روشهای مختلفی برای برآورد دقيق مقدار مصرف خوراک ابداع شده است . يکی از معادلات ساده بصورت زير می باشد : (مقدار توليد شير بر حسب 4% چربی * 305/0) + ( 0185/0 * وزن بدن ) = مقدار ماده خشک مصرفی از فرمول زير برای تبديل شير با درصد چربی کمتر و يا بيشتر از 4% چربی استفاده می شود : (100/ درصد چربی شير * مقدار شير * 15 ) + ( مقدار شير توليدی * 4/0 ) = مقدار شير 4% چربی مثال : گاو هلشتاين 650 کيلوگرمی با توليد روزانه 28 کيلوگرم شير با 2/3درصد چربی به چه مقدار خوراک روزانه نياز دارد ( برحسب ماده خشک )؟ الف – برای تبديل شير 2/3 درصد چربی به شير 4 درصد چربی از فرمول زير استفاده می شود : 6/24 = 4/13 + 2/11 =( 100 / 2/3 * 28 * 15 ) + ( 28 * 4/0 ) = مقدار شير 4% چربی يعنی 28 کيلوگرم شير 2/3 درصد چربی برابر است با 6/24 کيلوگرم شير با 4 درصد چربی ب – محاسبه ماده خشک مصرفی روزانه از فرمول زير : کيلوگرم 5/19 = 5/7 + 12 = ( 6/24 * 305/0 ) + ( 0185/0 * 650 ) = مقدار خوراک يعنی اين گاو روزانه به 5/19 کيلوگرم خوراک (برحسب ماده خشک) نياز دارد .
    چه مقدار علوفه به گاو بدهيم ؟ يکی از سؤالات هميشگی دامداران اين است که چه مقدار علوفه و چه مقدار کنسانتره بايد به گاو داد . قاعدة کلی اين است که مقدار علوفه مصرفی بايد کمتر از 40 درصد نباشد . هر چه گاو پرتوليدتر باشد درصد علوفه مصرفی کمتر است ولی هيچگاه نبايد کمتر از 40 درصد از کل خوراک نباشد . اگر توليد گاو کمتر بود می توان 50 ، 60 و يا 70 درصد علوفه داد . متخصصين تغذيه نشخوار کنندگان از فرمول های مختلفی ميزان علوفه مصرفی را برآورد می کنند ، که ذکر آنها در اينجا خسته کننده می باشد . تجربه کارخانه خوراک دام بيضاء نشان می دهد که مقدار علوفه مصرفی تابع نوع علوفه ، قيمت علوفه و کنسانتره و مقدار توليد شير است .
    اگر مقدار توليد شير گاو کمتر از 20 کيلوگرم در روز بود مقدار علوفه جيره بايد حدود 60 تا 70 درصد باشد .
    اگر مقدار توليد شير روزانه بين 20 تا 30 کيلوگرم بود ، مقدار علوفه مصرفی بايد حدود 50 تا 60 درصد باشد .
    اگر مقدار توليد شير روزانه بيش از 30 کيلوگرم بود ، مقدار علوفه مصرفی بايد حداقل 40 درصد باشد .
    بطور مثال گاو مورد بحث در مثال قبلی که روزانه حدود 5/19 کيلوگرم به خوراک نياز دارد با توجه به مقدار توليد آن حدود 10 تا 11 کيلوگرم علوفه و 5/8 تا 5/9 کيلوگرم کنسانتره (بر حسب ماده خشک) نياز دارد . نکته مهم : طول قطعات علوفه (يونجه ، ذرت سيلوشده ، کاه و ...) بايد حداقل 5/2 تا 3 سانتيمتر باشد . کوچکتر بودن قطعات علوفه کمتر از 5/2 سانتيمتر سبب کم کاری شکمبه و سوء هاضمه می شود و می تواند درصد چربی شير را کاهش دهد .
    تغذيه جداگانه علوفه و کنسانتره و يا جيره کاملا مخلوط ، کدام بهتر است ؟ هر يک از روشهای فوق مزايا و محدوديت هايی دارد . شما با توجه به وضعيت دامداری خود بايد تصميم بگيريد کدام روش را اجراء نمائيد . بطور خلاصه مزايای جيره کاملا مخلوط را ميتوان بشرح زير خلاصه کرد : 1-   اينوع خوراک باعث می شود گاو نتواند اجزای مختلف خوراک را جدا کند و تمام جيره يکنواخت مصرف می شود .
    2-   امکان جيره نويسی دقيق تر و توزين کليه اجزای جيره امکان پذير است .
    3-   به دليل اينکه کنسانتره و علوفه با هم مخلوط است ، محيط شکمبه شرايط يکنواخت تری دارد که سبب بهبود بازده غذا می شود .
    4-   امکان مکانيزه کردن تهيه ، ساخت و توزيع خوراک وجود دارد .
    اما محدوديت بزرگ جيره های کاملا مخلوط اين است که نياز به خرد کردن علوفه داشته و نياز به نيروی کارگری زياد و يا دستگاه ميکسر مخصوص می باشد که برای تمام دامداران مهيا نيست . همچنين در بعضی از گله ها ممکن است درصد چربی شير افت نمايد . اما مصرف جداگانه علوفه و کنسانتره اگر چه بسيار ساده می باشد اما بدليل عدم مصرف يکنواخت علوفه و کنسانتره ممکن است سبب اسيدوز شکمبه (خوراک زدگی) گاو شود . همچنين معمولا مصرف خوراک بيشتر از نياز گاو صورت می گيرد .  
    گروه بندی گاوها
    دامدار برای جيره نويسی با يک گاو سروکار ندارد بلکه با گروه بندی آنها بطور گروهی برای دامی خوراک تهيه می کند . بسته به اندازه گله ، تعداد بهاربند ها و مقدار توليد شير به روشهای مختلف می توان گاوها را گروه بندی کرد . در گله های کوچک گاوها به دو دسته گاوهای دوشا و گاوهای خشک تقسيم می شود . اما در گله های بزرگتر و يا گاوهای پرتوليد گاوها را حداقل به 4 گروه تقسيم می کنند :
    1-   گروه گاوهای تازه زا و متوسط توليد
    2-   گروه گاوهای پر توليد
    3-   گروه گاوهای کم توليد
    4-   گروه گاوهای خشک
    در بعضی از دامداری ها گاوهای کم توليد و متوسط توليد را در يک گروه قرار می دهند . به هر حال نکته مهم اين است که اختلاف توليد شير در يک گروه بين گاوها نبايد بيش از 7 تا 8 کيلوگرم شير باشد . نکته مهم اين است که اگر گاوهای پرتوليد با گاوهای معمولی در يک گروه هستند نياز گاوهای پرتوليد را تا 20 درصد بيشتر از نياز واقعی آنها در نظر بگيريد تا به توليد آنها صدمه نخورد . همچنين بايد حد بالای توليد را در يک گروه مبنای محاسبات خوراک در نظر بگيريد . برای مثال اگر در يک گروه گاو با 20 کيلوگرم توليد و 27 کيلوگرم توليد داريد بايد مبنای محاسبه مصرف خوراک 27 کيلوگرم توليد شير باشد . در گاوداری هايی که امکان ايجاد بهاربند مستقل برای گاوهای تازه زا ندارند برای جلوگيری از فشار توليد به گاو ميتوان دو کار انجام داد : الف) ابتدا گاو تازه زا را به مدت يک يا حداکثر دو هفته به گروه گاوهای با توليد متوسط منتقل کرد و بعد از عادت دهی آن به مصرف خوراک آن را به بهاربند گاوهای پر توليد ( بعد از دو هفته ) منتقل نمود . ب) از دو هفته قبل از زايش در گاوهای پا به ماه شروع به مصرف کنسانتره نمود . برای اينکار از روزانه 500 – 250 گرم کنسانتره در روز شروع و روزانه 250 تا 500 گرم کنسانتره به جيره گاو اضافه کنيد تا به مصرف کنسانتره عادت نمايد .
      نکات مهم و کليدی در تغذيه گاو شيرده بصورت عملی
    1-   به مقدار کافی مواد قندی با قابليت تخمير سريع در جيره قرار دهيد ( مثل ملاس ، تفالة چغندرقند و ...... )
    2-   به مقدار کافی مواد نشاسته ايی با قابليت تخمير آهسته در شکمبه مثل انواع دانه های عمل آوری شده دانه ذرت و ..... در جيره قرار دهيد .
    3-   بمقدار کافی علوفه و فيبر در جيره توجه داشته باشيد .
    4-   هيچگاه مصرف علوفه سبز مثل يونجه ، شبدر و اسپرس را در گله قطع نکنيد .
    5-   علاوه بر مقدار و درصد پروتئين به کيفيت خوب آن توجه کنيد .
    6-   گاوهای شيری به مواد مکمل ويتامينی و معدنی بمقدار کافی نياز دارند .
    7-   هر چه تعداد دفعات خوراک دادن بيشتر باشد ، تعادل شکمبه بهتر برقرار می شود .
    8-   علاوه بر توليد شير بايد به وضعيت بدن گاو توجه نماييد . عدم توجه به وزن بدن گاو سبب ايجاد چاقی و يا اختلالات متابوليکی می شود .
    9-   در گاوهای پر توليد بايد از پودر چربی محافظت شده و پودر ماهی مناسب استفاده کنيد .
    10-   نسبت جايگزينی ذرت سيلو شده بجای يونجه 3 به 1 می باشد .
    11-   هر چه جيره دقيق تر باشد سلامت و توليد گاو تضمين می شود .
    12-    با متخصصين تغذيه دام جهت جيره نويسی و کنترل خوراک مشورت کنيد .
    در پايان متذکر می شود که گروه تحقيق و توسعه کارخانه خوراک دام بيضاء آمادگی هر گونه مشاوره و ارائه خدمات به دامداران عزيز می باشد .

  • تغذیه جوجه گوشتی در سنین ابتدائی رشد

    +

    امروزه ثابت شده است که تغذیه جوجه های گوشتی با جیره های استاندارد و متوازن همراه با اعمال مدیریت صحیح پرورش تاثیر فراوانی بر رشد و عملکرد جوجه گوشتی دارد . شروع تغذیه جوجه گوشتی با رعایت استاندارد های تغذیه ایی روز همراه با اعمال مدیریت مناسب و صحیح موجب میشود که علاوه بر داشتن گله ایی یکنواخت به لحاظ وزنی ، ضریب تبدیل غذائی و میزان تلفات در آن گله بهینه شود .
    اهمیت تغذیه اولیه :
    کیسه زرده با 8 الی 9 گرم وزن و قطری حدود 40 میلیمتر ، بیست درصد از کل وزن بدن جوجه را تشکیل میدهد و حاوی مقدار زیادی چربی و پروتئین است . زرده یک ماده غذایی است که برای رشد سلول تازه تشکیل شده و جنینی که از آن بوجود می آید مورد استفاده قرار می گیرد . معمولا کیسه زرده قادر به تامین 50 درصد از انرژی و 43 درصد از پروتئین مورد نیاز جوجه تا بیست وچهار ساعت اولیه رشد پرنده است . مواد مغذی موجود در کیسه زرده حداکثر تا هفتاد ساعت اولیه رشد میبایستی کاملا جذب شوند . منبع تامین انرژی در کیسه زرده تری گلیسریدها هستند که یک گرم از آن قادر به تامین 8 الی 9 کیلو کالری انرژی متابولیسمی برای جوجه است .از آنجا که این مقدار انرژی نمیتواند نیاز پرنده را تامین کند لذا دسترسی به غذا برای جوجه معمولا پس از جوجه ریزی در سالن کاملا ضروری است . تحقیقات و بررسهای انجام شده نشان داده است که تغذیه طیور با دان کامل بلافاصله پس از جوجه ریزی جذب کیسه زرده را سریع تر کرده و با انجام حرکات روده در جوجه ، انتقال زرده به داخل روده سریع تر انجام و عفونتهای ناشی از کیسه زرده به میزان فراوانی کاهش می یابد . تحقیقات انجام شده نشان داد که جوجه هائی که بمدت 48 ساعت اولیه پرورش غذا دریافت نکرده بودند حدود 8 درصد وزن خود را از دست داده و وزن روده آنها حدود 60 درصد نسبت به گروه شاهد کاهش داشت ولی جوجه هائی که بلافاصله به آب و غذا دسترسی داشتند وزن روده آنه بیشتر و بالطبع جذب مواد مغذی در آنها بیشتر و وزن پایان دوره آنها 200 الی 500 گرم بیشتر نشان داده شد که بیشترین تاثیر افزایش وزن نیز در ناحیه عضلات سینه بود .
    در جوجه های گوشتی تازه تفریخ شده از تخم مکانیسم تشنگی هنوز به خوبی توسعه نیافته است ولی با مصرف غذا مکانیسم تشنگی تحریک میشود و این مسئله در رشد مطلوب جوجه های گوشتی تاثیرگذار است. همچنین سیستم ایمنی جوجه های تازه متولد شده برای توسعه و تکامل نیازمند به مصرف است . مصرف غذا با رعایت استانداردهای تغذیه ایی جهت رشد و نمو غدد لنفاوی ضروری است . عدم دسترسی به مواد مغذی و دان و ایجاد گرسنگی اولیه در جوجه ها میتواند مقاومت به بیماریها را در طول زندگی کاهش دهد .   امروزه در بسیاری از واحدهای پرورش جوجه گوشتی ملاحظه میشود مرغدارن به جای استفاده از دان کامل از آرد ذرت در ساعات اولیه پرورش طیور استفاده میکنند . توصیه موکد بر آن است که بجای تغذیه با آرد ذرت از دان کامل استفاده شود . جوجه ها بلافاصله پس از خروج از تخم مرغ شدیدا نیازمند به منابع کربوهیدراتها هستند و کربوهیدراتهای موجود در کیسه زرده قادر به تامین نیازهای اولیه جوجه نیست . بنابراین گرچه تغذیه اولیه با آرد ذرت میتواند تا حدی نیاز به انرژی را تامین کند ولی غذائی که به لحاظ مواد پروتئینی فقیر باشد نارسائی رشد را در بافتهای بدن در اوایل رشد بوجود خواهد آورد که این مسئله بر روی رشد ثانویه تاثیرگذار خواهد بود .
    آزمایشات فراوانی با سطوح مختلف انرژی و پروتئین روی جوجه گوشتی انجام شده است ، نتایج اکثریت آزمایشات نشان داده است که استفاده از جیره های اولیه استاندارد ( جیره های غذائی صفر تا 14 روزگی ) و افزایش 5 الی 10 درصد مواد مغذی بالاتر از حد نیاز جداول راهنمای پرورش نژادی علاوه بر بهبود ضریب تبدیل غذائی و کاهش تلفات باعث افزایش وزن بین 5 الی 15 درصد نسبت به گروه شاهد شده است و در پایان بازده اقتصادی بهتری را برای پرورش دهندگان ایجاد نموده است . از دیگر موارد مهم شروع تغذیه در آغاز جوجه ریزی پرورش گله ای با میزان یکنواختی بهتر است که این مسئله در هنگام بارگیری و تعیین میانگین وزنی و وزن یکسان لاشه طیور در کشتارگاه کاملا محسوس است . در نمودارهای زیر نمونه هائی از آزمایشات انجام شده آورده شده است .
    A : گروهی که 12 ساعت اولیه رشد فقط آب ، سپس دان کامل مصرف کرده بودند .
    B : گروهی که 12 ساعت اولیه را آرد ذرت ، سپس دان کامل و آب مصرف کرده بودند .
    C : گروهی که از ابتدا آب و دان کامل مصرف کرده بودند .
    همانطور که گفته شد مصرف غذا در ساعات اولیه برای رسیدن به رشد مطلوب بسیار مهم است . تحقیقات نشان داده است که اگر آب آشامیدنی طی 18- 12 ساعت اولیه حاوی مواد انرژی زا مانند شکر باشد طیور از رشد و عملکرد بهتری برخوردار خواهند شد . طی یک بررسی جوجه هائیکه در 12 ساعت اولیه پرورش آب حاوی 5 درصد شکر مصرف کرده اند در مقایسه با جوجه هائیکه آب شکر مصرف نکرده بودند در سن 21 روزگی از 50 گرم وزن بیشتر و بهبود 0.4 درصد ضریب تبدیل غذائی و کاهش 0.5 درصد حذف و تلفات برخوردار بودند . رعایت این نکته نیز ضروری است که افزایش زیادی شکر ( گلوکز ) در آب میتواند باعث اسهال در گله شود .
    جوجه ها پس از خروج از تخم مرغ می توانند در معرض انواع عوامل استرس زا قرار گیرند این استرس ها گاهی موقتی و گاهی دائمی هستند . استرس همواره بر روی متابولیسم ، سیستم ایمنی و سلامت طیور تاثیرگذار است . افزایش فشار خون ، انقباضات خفیف و مداوم ماهیچه ها ، افزایش تعداد تنفس و ضربان قلب و ایجاد حالت عصبی ، تغییر در سیستم گردش خون ، کاهش مصرف دان و رشد از عوارض استرس در گله میباشد . با ایجاد استرس در گله غدد لنفاوی طیور تحت تاثیر قرار گرفته و شروع به تحلیل می رود و طیور پاسخ مناسبی به واکسیناسیون نخواهد داد . اعمال روشهای صحیح مدیریتی و استفاده از محلولهای مولتی الکترولیت و مولتی ویتامین در آب آشامیدنی طیوری که در معرض استرس قرار گرفته اند میتواند ضمن کاهش تنشهای حاصل از استرس عملکرد طیور را بهبود بخشد .
    نتیجه گیری کلی :
    تاخیر در دسترسی به آب و دان کامل بر روی وزن و عملکرد جوجه های گوشتی تاثیر داشته و استفاده از جیره های آغازین متوازن و استاندارد متناسب با نیازهای جوجه و افزایش درصدی در میزان پروتئین و مواد مغذی جیره طبق یک روش مناسب همراه با ترکیبات حمایتی ( استفاده از آب شکر و محلولهای مولتی الکترولیت و مولتی ویتامین ) میتواند نتایج مطلوبی را برای جوجه های گوشتی ببار آورد .
    12 نكته پيرامون تغذيه و پرورش جوجه گوشتی در هواي گرم
    نكته 1 :تا زمانيكه وزن جوجه ها به 150 گرم نرسيده باشد ، برنامه خاموشي را اجرا نكنيد . بتدريج و در مدت 2 الي 3 روز گله را به برنامه خاموشي وارد نماييد تا استرس ناشي ازخاموشي به حداقل برسد .
    نكته 2 :اگر در اجراي برنامه خاموشي احساس شد كه مدت تاريكي زياد است و ممكن است جوجه ها بدليل گرما و تشنگي دچار مشكل كم آبي شوند ، ميتوان 1 ساعت روشنايي در اواسط دوره تاريكي در نظر گرفت تا جوجه ها به آب دسترسي پيدا گنند .
      نكته 3 : اگر مشكل هوادهي و گرم بودن هواي سالن وجود نداشت ميتوان ميزان مصرف دان به ازاء هر قطعه در هر روز 5 الي 15 گرم افزايش داد و برعكس ، در صورت وجود مشكل هوادهي و افزايش بيش از حد دما در سالن ، ميزان مصرف دان را به ازاء هر قطعه در روز 5 الي 10 گرم كاهش دهيد .
    نكته 4 :حتي امكان تعداد آبخوري ها و دانخوري ها را بخصوص در 7 روز اول دوره پرورش افزايش دهيد . هر آبخوري كله قندي به ازاء 60-50 قطعه و هر سيني دانخوري را براي   80-70 قطعه در نظر بگيريد ( در صورتيكه سيني دانخوري به تعداد كافي نداشتيد ميتوانيد از كاغذهاي Chick Paper استفاده نماييد ) . اين مسئله به وزن گيري هفته اول جوجه ها كمك مي كند .
    نكته 5 : پس از اتمام ساعات خاموشي در هر روز ، اجازه دهيد تا جوجه ها در سالن حركت كرده به آبخوري ها برسند و آب مصرف نمايند ، سپس دان را درسالن توزيع نماييد .
      نكته 6 : تعداد وعده هاي غذادهي را افزايش دهيد ، اما در هر وعده مقدار كمتري دان داده شود . اين بدان معني است كه همان مقدار دان مصرفي روزانه را در وعده هاي بيشتري توزيع نماييد . در صورتيكه از دانخوري هاي سيلويي (سطلي) استفاده مي كنيد تعداد آنها را افزايش دهيد تا شاهد تراكم جوجه ها در اطراف دانخوري ها در هنگام توزيع دان نباشيد . در دانخوري هاي ريلي ، ميتوان با استفاده از خاموشي و روشن كردن دستگاه دانخوري (هاپر) ، اجازه داد تا دان مسافتي را در سالن طي كند و بعد بتدريج لامپها را روشن كرده تا دان براي جوجه ها قابل رويت شود .
    نكته 7 : از دادن دان اضافي به جوجه ها اجتناب نماييد . زيرا دان اضافي باعث تشديد استرس گرمايي شده و بدنبال آن مشكلاتي مثل گرما زدگي ، سكته ناگهاني و آسيت در گله افزايش مي يابد .
      نكته 8 :دمای ایده آل برای پرورش طیور ( از هفته دوم به بعد ) بین 20 تا 27 درجه   سانتی گراد با رطوبت نسبی کمتر از 50 درصد می باشد .حتي امكان سعي كنيد نوسانات دمايي شب و روز در سالن را محدود سازيد . از افزايش بيش از حد دما در روز و از كاهش ناگهاني دما در شب جلوگيري نماييد .
    نكته 9 : در ساعات گرم روز ( بخصوص از ساعت 11صبح الي 5 بعد از ظهر ) دان بمقدار كم و محدود شده در اختيار جوجه ها قرار دهيد . در اين فاصله از مكمل هاي ويتامينه ( مثل ويتامين C ، AD3E ، مولتي ويتامين يا مولتي الكتروليت ) در آب استفاده نماييد . همچنين با توجه به اينكه در اين ساعات هواي ورودي به سالن گرم و خشك است ، علاوه بر سيتم پوشال و حركت آب بر روي پوشال و مكش هواي سالن توسط هواكش ها ، ميتوان با استفاده از دستگاه مه پاش يا سمپاشهاي كوله پشتي كه مقداري ماده ضدعفوني كننده در آن ريخته شده است ، دماي سالن را كاهش ، رطوبت هوا را افزايش و هواي سالن را ضد عفوني نماييد (البته بشرط آنكه رطوبت هواي سالن و بستر جوجه ها بيش از حد بالا نرود) .
    نكته 10 : بعد از هفته اول به ازء هر 80 قطعه جوجه موجود در سالن يك آبخوري اتوماتيك آويزي در نظر بگيريد . آب تميز و خنك در آبخوري ها همواره بايستي در اختيار جوجه ها قرار داشته باشد .دماي مناسب براي آب مصرفي حدود 25 درجه سانتيگراد است .
    نكته 11 :كاهش تراكم جوجه ها باعث كاهش دماي سالن مي شود ، بنابراين استرس گرمايي در گله كاهش مي يابد .
    نكته 12 : در صورت مشاهده بستر خيس و مرطوب در محل تجمع جوجه ها در كناره هاي سالن و دورتا دور آبخوري ها ، در اسرع وقت اقدام به خارج سازي بستر مرطوب و جايگزيني آن با بستر خشك و تمييز نماييد .

  • اثرات استرس گرمائی در گاوهای شیری و راههای مقابله

    +

    مقدمه :
    در بین تمام حیوانات مزرعه ایی گاو شیری حساس ترین حیوان به استرس گرمائی می باشد زیرا گاوهای اصیل شیری برای حداکثر تولید شیر و حداکثر مصرف خوراک اصلاح شده اند که این امر سبب ایجاد حرارت زیادی در شکمبه و نیز در حین فرآیند تولید شیر در آنها می شود . اگر درجه حرارت محیط از حد معینی بالاتر رود ، دیگر حیوان قادر نخواهد بود براحتی گرمای درونی خود را دفع نماید و سبب ایجاد تغییراتی در بدن گاو می شود. به خصوص هر چه محیط مرطوب تر باشد ، این شرایط سخت تر است . گاوهای پیرتر ، سنگین تر و پرتولید تر حساس تر از بقیه گاوها هستند . نتیجه مستقیم استرس گرمایی کاهش مصرف خوراک و کاهش تولید شیر      می باشد . هر دوی این عوامل سبب کاهش تولید گرمای متابولیک در حیوان شده و از این راه تا حدودی با استرس گرمائی مقابله می کند . از سوی دیگر استرس گرمائی اثرات مخربی روی رشد و بلوغ فولیکول های تخمدانی داشته و رشد و سلامت جنین را نیز به خطر می اندازد . در مجموع میتوان گفت که از جنبه اقتصادی استرس گرمائی ضررهای هنگفتی به دامدار تحمیل می کند . مقابله با استرس گرمائی نیاز به تجهیزات و اعمال مدیریت های متنوعی دارد تا بتوان تا حدی از اثرات مضر آن در گله جلوگیری نمود . یک دامدار موفق کسی است که بتواند با تلفیقی از روشهای مختلف اثرات منفی استرس گرمائی را به حداقل برساند .
    فیزیولوژی تنظیم دمای بدن :
    مانند بقیه حیوانات پستاندار ، گاوها نیز حیوانات خونگرمی هستند یعنی دمای بدنشان در دامنه ثابت و قابل قبولی باقی     می ماند ( 4/38 تا 39 درجه سانتی گراد ) . اگر تولید حرارت داخلی بدن ( گرمای متابولیک ) و یا دمای محیط اطراف بالا رود ، مکانیسم هایی وجود دارد که حیوان این گرمای اضافی را از خود دفع نماید . در سطح بدن و نیز در هیپوتالاموس گیرنده های حساس به دما وجود دارد ، بدین ترتیب که اگر دمای محیط و یا گرمای داخلی بدن افزایش یابد این گیرنده ها تحریک شده و باعث فعالیت سیستم اعصاب مرکزی ( CNS ) می گردد . سیستم اعصاب مرکزی از طریق ارتباط با دستگاه گردش خون ، دستگاه تنفس ، دستگاه گوارش ، دستگاه ادراری و دستگاه غدد درون ریز عملیات کنترل دما را هدایت       می کند .
    برای اینکه دمای بدن حیوان ثابت بماند باید میزان تولید حرارت در بدن و دفع آن برابر باشد . حرارت و رطوبت محیط نیز در این معادله نقش بسزایی دارند . بنابراین میتوان نوشت :
    میزان دفع حرارت = میزان حرارت متابولیک + حرارت محیط استرس گرمائی موقعی ایجاد می شود که مجموع حرارت متابولیک بدن و حرارت محیط بیشتر از میزان دفع آن باشد . روش ها و فرمول های مختلفی برای بیان شدت استرس گرمائی ارائه شده است که یکی از دقیق ترین و متداول ترین آنها شاخص دما – رطوبت ( THI ) می باشد.
    بر اساس تجارب فراوان اگر THI بیشتر از 72 باشد حیوان دچار استرس گرمائی می شود . برای سهولت کار جهت تعیین استرس گرمائی و میزان THI از جداول مخصوص استفاده می کنند که بر اساس دمای محیط و رطوبت نسبی محاسبه شده است .

    DEG RELATIVE HUMIDITY
    F 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100
    75                           72 72 73 73 74 74 75 75
    80             72 72 73 73 74 74 75 76 76 77 78 78 79 79 80
    85     72 72 73 74 75 75 76 77 78 78 79 80 81 81 82 83 84 84 85
    90 72 73 74 75 76 77 78 79 79 80 81 82 83 84 85 86 86 87 88 89 90
    95 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95
    100 77 78 79 80 82 83 84 85 86 87 88 90 91 92 93 94 95 97 98 99  
    105 79 80 82 83 84 86 87 88 89 91 92 93 95 96 97            
    110 81 83 84 86 87 89 90 91 93 94 96 97         Mild Stress
    115 84 85 87 88 90 91 93 95 96 97             Medium Stress
    120 88 88 89 91 93 94 96 98                 Severe Stress
     

    بر اساس جدول فوق اگر عدد حاصله از تلاقی ستون های افقی ( رطوبت نسبی هوا ) و عمودی ( درجه حرارت محیط بر حسب درجه فارنهایت ) (یعنی همان عدد THI) برنگ سبز مشخص شد ، حیوان دچار استرس گرمائی در حد خفیف      می باشد ( Mild Stress ) . اگر برنگ آبی مشخص شد ، حیوان دچار استرس گرمائی در حد متوسط (Medium Stress) شده و اگر برنگ قرمز درآمد ، حیوان در معرض استرس حرارتی شدیدی ( Severe Stress ) قرار دارد .
       علائم استرس گرمایی در گله عبارتست از : بدنبال سایه گشتن گاوها که در اینحالت مکانشان را جهت خوردن غذا یا نوشیدن آب ترک نمی کنند – افزایش مصرف آب – دامها بیشتر می ایستند تا اینکه بخواهند دراز بکشند – کاهش مصرف خوراک – افزایش حرکات تنفسی – افزایش دمای بدن و افزایش تولید بزاق . بدنبال استرس گرمائی میزان تنفس و تعریق حیوان افزایش می یابد .بدین ترتیب مقدار زیادی آب تبخیر و از این راه گرمای محیط بدن را دفع و باعث خنک شدن بدن گاو می گردد . از سوی دیگر هر چه شدت استرس گرمائی افزایش یابد تعداد حرکات تنفسی نیز زیاد می شود و نهایتا به له له زدن می انجامد . تنفس سریع و سطحی سبب افزایش حجم مرده هوای ریه ها شده که اگر ادامه یابد به آلکالوز تنفسی  می انجامد ، این امر سبب کاهش بی کربنات خون شده و بر روی غلظت بی کربنات بزاق اثر منفی می گذارد . با کاهش    بی کربنات بزاق PH محیط شکمبه اسیدی می شود و ممکن است دام دچار اسیدوز شکمبه ای شود . از طرف دیگر حیوان برای مقابله با گرما و دفع آن گردش خون را طوری تنظیم می کند که خون بیشتری از طرف مرکز بدن به سطح پوست جریان می یابد ، این عمل سبب کاهش جریان خون در اطراف دستگاه گوارش شده و هضم و جذب مواد را مختل می نماید .
    تغییرات هورمونی :
    کاتکول آمین ها در شرایط استرس گرمائی افزایش می یابند که به دلیل خاصیت تحریک آدرنرژیک غدد سبب افزایش ترشح عرق می شود . اثر منفی دیگر افزایش کاتکول آمین ها کاهش فعالیت انقباضی شکمبه می باشد . همزمان غلظت ADH نیز افزایش می یابد که سبب کاهش حجم ادرار و افزایش ابقای آب در بدن می گردد . ترشح هورمون آلدوسترون از غده آدرنال افزایش یافته که سبب جذب فعال یون سدیم از لوله های ادراری در کلیه می شود . جهت پایین نگه داشتن متابولیسم بدن ترشح هورمون های T3 و T4 کاهش می یابد . مانند هر نوع استرسی ، استرس گرمائی سبب آزاد شدن ACTH از غده هیپوفیز قدامی شده که نهایتا منجر به آزاد شدن هورمون گلوکوکورتیکوئید از قسمت کورتکس غده آدرنال می شود . گلوکوکورتیکوئید مهار کننده هورمون LH می باشد و همچنین باعث سرکوب سیستم ایمنی بدن می شود . مجموع تغییرات هورمونی فوق در جهت خنثی کردن استرس گرمائی بدن بوده ولی اثرات مخرب و منفی بر تولید و سلامت دام بجای می گذارد .   اثرات استرس گرمائی
    1- تغذیه ایی : آب – مهمترین ماده مغذی در زمان استرس گرمائی می باشد که مصرف آن حدود 33 درصد در شرایط استرس افزایش می یابد خوراک – مصرف خوراک حتی تا 25 درصد می تواند کاهش یابد . این نکته بایستی همواره مد نظر باشد که نیاز به انرژی در گاو برای تولید شیر تغییر ناپذیرست و در حقیقت نیاز به انرژی برای خنک کردن دام (انرژی نگهداری)  افزایش یافته    ( تا 33 درصد ) و از این راه راندمان مصرف انرژی در گاو مختل خواهد شد . بنابراین کاهش مصرف خوراک و افزایش نیاز نگهداری تواما سبب بالانس منفی انرژی شده و شدیدا تولید شیر و تولیدمثل حیوان را تحت تاثیر قرار می دهد .در آب و هوای گرم نسبت مصرف علوفه به کونسانتره کاهش می یابد ( مصرف کونسانتره بیشتر می شود ) ، که این مسئله سبب   می شود جیره های با قابلیت هضم زیاد در مقادیر زیادی مصرف شوند . در اینحالت گله ایی که قبلا حداکثر کونسانتره را مصرف داشته در این حالت درگیر اسیدوز شده و از خوراک می افتد .
    2- اثر بر تولید شیر و ترکیبات آن : در یک گاو 450 کیلوگرمی ، تولید هر 0.45 کیلوگرم شیر حدود 10 کیلوکالری حرارت متابولیک در ساعت تولید می کند . بنابراین در گاوهای پرتولید اثر استرس گرمائی بدلیل تولید بیشتر حرارت متابولیک شدیدتر است . تولید شیر در گاو برحسب شدت استرس می تواند از 7 تا 35 درصد کاهش یابد .تحقیقات نشان داده به ازاء هر 0.45 کیلوگرم کاهش در ماده خشک دریافتی ، 0.9 کیلوگرم شیر کاهش می یابد . در تحقیق دیگری اثبات شد که به ازاء هر 0.5 درجه سانتیگراد افزایش دمای بدن بالاتر از 38.6 درجه سانتیگراد ، تولید شیر در روز 1.8 کیلوگرم کاهش می یابد . بنابراین افزایش درجه حرارت محیط بر روی میزان ماده خشک دریافتی ، شیر تولیدی و میزان مصرف آب تاثیر خواهد گذاشت (جدول شماره 2 ).

    درجه حرارت محیط(درجه سانتیگراد) ماده خشک دریافتی(کیلوگرم) میزان شیر تولیدی(کیلوگرم) میزان مصرف آب(لیتر)
    20 18.2 27 68.1
    25 17.7 25 73.8
    30 16.9 23 79.1
    35 16.7 18 120
    40 10.2 12 106

    جدول شماره 2 : تغییرات نسبی در تولید شیر ، ماده خشک دریافتی و مصرف آب بدنبال افزایش درجه حرارت محیط
     همچنین چربی شیر بدلیل کاهش مصرف الیاف سقوط کرده که این مسئله باعث کاهش قیمت فروش شیر می شود . 3- اثر بر تولید مثل :
    بطور خلاصه مهمترین اثر استرس گرمائی تاخیر در آبستنی و افزایش مرگ و میر اولیه جنینی است . بدلیل تغییرات شدید هورمونی در گاو ، رشد و تکامل فولیکول های روی تخمدان مختل می شود . همچنین جسم زرد تولید شده نیز رشد مناسبی نداشته و نمی تواند از دوام آبستنی حمایت خوبی داشته باشد . از طرف دیگر بدلیل تغییرات درونی در محیط رحم و لوله های تخمدان و اختلال در تبادل مواد مغذی بین مادر و جنین ، رشد و تکامل جنین نیز آسیب می بیند . تغییر در محیط رحم روی  زنده مانی و تحرک اسپرماتوزئیدها و لقاح اثر منفی می گذارد . مدیریت استرس گرمائی بطور کلی سیاست های راهبردی جهت کاهش اثرات استرس گرمائی در سه موضوع خلاصه می شود :
    1- تغییر و اصلاح فیزیکی محیط
    2- مدیریت تغذیه ایی
    3- اصلاح گاوها از نظر ژنتیکی جهت افزایش مقاومت به گرما
    موارد 1 و 2 در حوزه کاری دامداران بوده و موضوع سوم توسط متخصصین اصلاح نژاد باید اعمال شود . تغییر و اصلاح فیزیکی محیط :
     بطور اجمالی توجه به 4 عامل می تواند در اصلاح فیزیکی محیط مؤثر باشد : الف– درجه حرارت محیط ، ب– رطوبت نسبی ، ج– حرکت و جریان هوا ، د– تابش خورشید . بسته به شرایط دامداری یک یا چند مورد از این موارد جهت مقابله با استرس گرمائی باید اصلاح شود . در این ارتباط باید موارد ذیل مد نظر قرار گیرد :
    تأمین سایه به اندازه کافی –  مهمترین و ارزانترین راه که محیط زندگی گاو را اصلاح کنید ، تأمین سایه است . هر چند سایه طبیعی ( سایه درختان ) بهترین روش برای تسکین استرس گرمایی محسوب میشود اما هنگامیکه سایه طبیعی در دسترس نباشد ، سایه های مصنوعی سایه مورد نیاز برای جلوگیری از اثرات تشعشعات خورشیدی را تأمین         می نمایند .  بسته به شرایط محیطی و نوع سیستم نگهداری حداقل سایه مورد نیاز حدود 4 تا 5.5 متر مربع به ازای هر رأس گاو شیری می باشد . اگر از سقف های فلزی جهت تأمین سایه استفاده شود بهترست سطح بالایی آن رنگ روشن  ( سفید ) زده شود . جالب است بدانیم گاوهای خشکی که دورة خشکی را درسایه سپری کردند ، گوساله های بزرگتری بدنیا آوردند .    خنک کردن گاوها – روشهای مختلفی برای خنک کردن گاوها ابداع شده است که بسته به شرایط محیطی و امکانات متفاوت است . برای مثال در شرایط گرم و مرطوب تأمین اندازه کافی سایه به همراه تهویه مناسب می تواند سبب خنک شدن گاوها شود . اگر دمای محیط زیاد باشد ( بیش از 35 درجه سانتیگراد ) در مناطق گرم و مرطوب تهویه بتنهایی نمی تواند زیاد مؤثر باشد در این شرایط استفاده از سیستم اسپری بارانی بهمراه تهویه زیاد می تواند مؤثرتر باشد . در شرایط گرم و خشک ( مانند اکثر مناطق ایران ) اسپری بارانی بهمراه تهویه ایجاد جریان هوا سبب خنک شدن گاو      می گردد . نکته قابل توجه در این زمینه انتخاب نوع نازل و فن می باشد ، زیرا اگر میزان آب خروجی از نازل زیاد باشد سبب خیس شدن بستر گاوها می شود و یا اگر جریان کافی هوا وجود نداشته باشد بدلیل دم کردن محیط ، استرس گرمائی ممکن است تشدید شود . این روش خنک کردن ممکن است در سالن انتظار شیردوشی ، راهروهای خروچی از سالن شیردوشی و یا بالای آخور استفاده شود . یکی از مهمترین قسمت هایی که باید با آن توجه کافی داشت سالن انتظار شیر دوشی است زیرا معمولا ازدحام گاوها سبب تشدید استرس می شود . بهترین سیستم خنک کردن در این وضعیت استفاده از اسپری بارانی بهمراه استفاده از فن های قوی می باشد . آب به صورت دوره های 0.5 تا 1.5 دقیقه ایی بر روی گاوها اسپری می شود و سپس فن ها با ایجاد جریان هوا سبب خنک شدن گاوها می شوند. دوشها به فاصله 2.5 متری از هم و در ارتفاع 2.5 متری نصب می شوند . دوش ها معمولا آب را در یک زاویه 180 درجه ایی  می پاشند. فن های بزرگ با قطری در حدود 90 الی 120 سانتیمتری با زاویه 30 درجه نسبت به خط عمود و با فاصله 2.5 متری از هم در بالای سر دوش ها نصب می شوند ( به ازاء هر 35 الی 45 رأس گاو یک فن در نظر گرفته می شود )
     نکته اساسی در این روش اولا وجود مقدار کافی آب در دسترس می باشد . ثانیا آب نباید بیش از حد اسپری شود ، زیزا سبب شسته شدن بدن گاو و چکه کردن آب آلوده از سر پستان ها خواهد شد ، که این مسئله باعث افزایش موارد ورم پستان و افزایش بار میکروبی شیر می شود . ثالثا اگر مقدار آب کم باشد و یا جریان هوا کافی نباشد سبب تشدید استرس می شود .  یکی دیگر از بخش هایی که در کاهش استرس گرمائی و تشویق گاوها به مصرف خوراک میتواند مؤثر باشد اسپری بالای آخور میباشد . در این روش علاوه بر رعایت نکات روش قبل باید مواظب بود که آب وارد آخور نشود زیرا سبب عدم رغبت گاو در مصرف خوراک خواهد شد . یکی از راههای بسیار مؤثر و جدید در خنک کردن گاوها بخصوص در قسمت سایه استفاده از اسپری مه بهمراه جریان هوا است . تجربیات محققین مختلف نشان داده است که این روش می تواند در صورتیکه دقیق و علمی طراحی شده باشد ، دمای محیط را بین 8 تا 14 درجه سانتیگراد کاهش دهد . اساس این روش ایجاد مه بسیار ریز ( در حد زیر 50 میکرون ) و تبخیر سریع آن می باشد بطوریکه هیچ ذره ایی از آب به بدن دام نمی رسد بلکه با تبخیر آن گرمای محیط جذب آب شده و آن را به بخار تبدیل می کند . این تبدیل سبب خنک شدن محیط می گردد . نکته جالب در این روش عدم خیس شدن بستر ، مصرف بسیار کم آب و خنک شدن مؤثر هوا می باشد . هر چند بکارگیری سیستم های خنک کننده ( هر کدام از انواع ذکر شده در بالا ) در گاوداریها گاها یک سرمایه گذاری اولیه قابل توجه و هزینه عملیاتی برای دامدار دربر دارد ، اما کلیه این هزینه ها بواسطه افزایش تولید شیر، بهبود تولید مثلی در گله و کاهش موارد حذف گاوها جبران خواهد شد .
    مدیریت تغذیه ایی
    بدنبال استرس حرارتی مصرف غذا کم و احتیاجات نگهداری زیاد میشود ، گاوها مواد مغذی کمتری از راه غذا دریافت می نمایند . حال اگر گاو در مرحله نخست شیردهی ( موازنه منفی انرژی )  نیز قرار داشته باشد با کمبود تغذیه ایی شدیدتری مواجهه خواهد شد . در زیر به چند نکته تغذیه ایی در زمان رویارویی با استرس گرمائی اشاره شده است . 1- آب : آب تمیز وخنک دائما در اختیار گاوها قرار داشته باشد . دمای مناسب آب  شرب گاوها 21 الی 30 درجه سانتی گراد است . هر گونه کمبود آب آشامیدنی اثرات استرس گرمائی راتشدید می کند . میزان سدیم آب (شوری)  باید در حد قابل قبول باشد . آبشخورها بایستی در سایه قرار داشته باشند . درست بعد از شیردهی گاوها ، بایستی امکان دستیابی به آب برای دامها فراهم باشد ( دریافت حجم بسیار زیادی آب قبل از شیردهی گاو ممکن است نقطه انجماد شیر را بالا ببرد ) .
    2-علوفه سبز با کیفیت خوب در اختیار گاوها قرار دهید . همانطور که می دانیم مصرف علوفه برای سنتز چربی شیر ، تأمین فیبر لازم برای حرکات شکمبه ایی و جلوگیری از اسیدوز لازم است . از آنجا که علوفه یکی از منابع تولید حرارت متابولیک می باشد ( علوفه های پرساقه و با کیفیت پایین حرارت تخمیری بیشتر و علوفه های با کیفیت بسیار بالا بدلیل هضم سریعتر آنها حرارت متابولیکی کمتری تولید مینمایند )  لذا باید مصرف آن را محدود به علوفه با کیفیت خوب نمود  در اینحالت نبایستی ADF زیر 19-18 درصد و NDF زیر 28-25 درصد بیاید . مصرف بیش از حد مواد خشبی سبب ایجاد حرارت تخمیری زیاد در شکمبه می شود .
    3-از منابع چربی در جیره استفاده شود . چربی بدلیل غلظت بالای انرژی سطح انرژی جیره را افزایش و تولید گرما را کاهش می دهد . بهمین دلیل مصرف آن در شرایط استرس گرمائی توصیه می شود . افزودن 2 تا 3 درصد چربی میتواند جایگزین خوبی برای غلات در جیره باشد . بشرط آنکه کل چربی جیره از 7 درصد ماده خشک بیشتر نشود. از آنجاییکه اسیدهای چرب جذب روده ایی کلسیم و منیزیم را کاهش می دهند ، هنگامیکه از چربی ها در جیره استفاده شود نیاز به ایندو ماده معدنی افزایش می یابد ( 0.9 % کلسیم و 0.35 % منیزیم ) .
    4-از تغذیه بیش از حد پروتئین جلوگیری نمایید زیرا دام برای دفع نیتروژن اضافه انرژی مصرف می نماید .        جیره هایی که میزان پروتئین قابل تجزیه در شکمبه ( RDP ) آنها بیش از 65% است را بایستی محدود نمود زیرا تولید نیتروژن اضافه بایستی توسط کلیه ها دفع شود . بهتر است مصرف پروتئین در گاوها بر اساس پروتئین      قابل تجزیه در شکمبه و پروتئین غیر قابل تجزیه در شکمبه ( RUP ) تنظیم شوند .
    5-غلظت مواد مغذی را درجیره افزایش دهید . بدلیل کاهش مصرف خوراک اگر غلظت مواد مغذی ثابت باشد مقدار کمتری مواد مغذی به بدن حیوان می رسد . بنابراین لازم است که جیره غلیظ تر تهیه شود .
    6-مواد معدنی نیاز به تنظیم دارند . برعکس انسانها که در هنگام عرق کردن سدیم زیادی از دست می دهند ، عرق گاو حاوی مقادیر زیادی پتاسیم است . بدلیل تعریق و دفع ادرار احتیاج به بعضی از مواد معدنی افزایش می یابد . مقادیر مواد معدنی که در هنگام استرس گرمایی توصیه می شوند بدین صورت می باشند : پتاسیم بیش از 1.4 درصد ، سدیم 0.45 – 0.35 درصد ، منیزیم 0.4 – 0.35 درصد و کلر بیش از 0.4 درصد ماده خشک . لازم بذکرست که تنظیم مواد معدنی می بایست چند هفته قبل از شروع افزایش دما انجام شود تا در هنگامیکه بدن به آنها نیاز پیدا کرد در بدن موجود باشند .   7-تعادل آنیون وکاتیون جیره ( DCAB ) باید افزایش یابد .
    8-افزودن مواد بافری مثل جوش شیرین ، اکسید منیزیم ، بیکربنات پتاسیم جهت حفظ تعادل کاتیونی و نیز چربی شیر ضروری است .
    9-استفاده از نیاسین ( مصرف انرژی را بهبود می بخشد ) ، مخمرها (به هضم فیبر کمک می کنند ) و کشت های قارچی نظیر آسپرژیلوس اوریزا در شرایط استرس گرمایی پیشنهاد می شوند .
    10-استفاده از مواد افزودنی که سبب افزایش اشتها و مصرف خوراک در گاوهای شیری می شود در زمان استرس گرمائی توصیه می شود .
    11-بمنظور تحریک اشتهای دام همواره غذاهای درون آخور را تازه نگه دارید و از جیره های غذایی کاملا مخلوط یا TMR استفاده کنید .اضافه کردن مقداری کمی آب به خوراک بمنظور مرطوب کردن آنها میتواند کمک کننده باشد .
    12-در آب و هوای گرم و مرطوب می بایست تعداد دفعات غذادهی را افزایش یابد ولی در هر وعده غذای کمتری داده شود ( یعنی همان حجم غذای روزانه در وعده های بیشتری توزیع شود ) . این کار باعث میشود از افزایش حرارت خوراک و خوراک فاسد شده در آخور جلوگیری شود . همچنین مگس های اطراف خوراک نیز کاهش می یابند و در نهایت جمعیت مگس ها کاهش می یابد . با افزایش تعداد وعده های غذایی ، کارگر زمان بیشتری را صرف سرکشی و مراقبت از گاوها خواهد نمود .
      13-از آنجاکه در هوای گرم خوراکهای مرطوب زودتر فاسد می شوند ، خوراکها را بایستی هموراه تازه نگه داشت . تغذیه در اوایل صبح و در اواخر شب که هوا خنک تر است توصیه می شود . میتوان گفت اگر 70 – 60 درصد جیره غذایی روزانه ( 3/1 غذای دریافتی در روز ) از ساعت 8 بعدازظهر الی 8 صبح داده شود ، بطور موفقیت آمیزی تولید شیر در هوای گرم افزایش می یابد .